Ο ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΑΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΑΝΤΟΣ

Η επιτήρηση και παρακολούθηση των πολιτών αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο των κυβερνητικών πρακτικών σε διάφορους τομείς. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι με την τεχνολογική ανάπτυξη  η επιτήρηση είναι πλήρης, ότι έχει φτάσει σε ένα επίπεδο που δεν ήταν γνωστό στην ιστορία του ανθρώπου. Ομοίως, ο όγκος των δεδομένων που συλλέγονται, υποβάλλονται σε επεξεργασία  και διασυνδέονται σε γιγάντιους διακομιστές είναι δυσανάλογα τεράστιος με αυτόν που θα μπορούσαν να κάνουν οι παλιομοδίτικες κλασικές υπηρεσίες πληροφοριών. Αυτό πετυχαίνονταν με κόπο και με πολύ υψηλό κόστος για την κοινωνία, η οποία το βίωνε άμεσα, γιατί  χρειάζονταν ένας στρατός πληροφοριοδοτών και  πληρωμένων κατασκόπων, οι οποίοι βέβαια είχαν ανθρώπινες αντιδράσεις. Οι νέες όμως  πληροφορίες που συλλέγονται από την ηλεκτρονική παρακολούθηση είναι ένας θησαυρός, γιατί μπορούν να χρησιμοποιηθούν για πολλαπλές χρήσεις και  να συλλεχθούν με πολλαπλούς τρόπους, χωρίς άμεση εμπλοκή του ανθρώπινου παράγοντα. Είναι λοιπόν προφανές ότι τόσο οι κρατικές υπηρεσίες ασφαλείας όσο και οι εμπορικές εταιρείες δεν πρόκειται ν’  αφήσουν ανεκμετάλλευτο ένα τέτοιο δώρο της τεχνολογίας. Οι μεν πρώτες για εντοπισμό επικίνδυνων για το σύστημα ατόμων, οι μεν δεύτερες για να δελεάσουν και αποπλανήσουν πιθανούς πελάτες και αμφότερες βέβαια χρησιμοποιώντας την τεχνολογία  στα πλαίσια των ανταγωνιστικών πρακτικών.

Το αστικό κράτος, που έχει οικοδομήσει τη νομιμότητά του μεταπολεμικά  στην παροχή δημόσιας ασφάλειας στους πολίτες του, σταδιακά έχει γίνει ανίκανο να παρέχει αυτή τη συγκεκριμένη μορφή ασφάλειας η οποία πήρε μορφή, μετά από αγωνιστικές κινητοποιήσεις  των εργαζομένων, ως  κράτος πρόνοιας. Το κράτος πρόνοιας αφορά την  ασφάλεια απασχόλησης, την υγεία, την εκπαίδευση ίσης ποιότητας για όλους. Την τελευταία όμως εικοσαετία η έννοια της λέξης ασφάλεια περιορίστηκε σε προστασία από πολλαπλούς κινδύνους που στοχεύουν στη σωματική ακεραιότητα ή την ατομική περιουσία, και απειλούνται από παντός είδους τρομοκράτες, νομιμοποιώντας τη δυνατότητα πραγματικής κρατικής δράσης με τις δυνάμεις ασφαλείας και καταστολής. 

Καθώς μάλιστα η πολιτική διακυβέρνηση στην αστική μας δημοκρατία έχει θεσμοθετήσει  την ασφάλεια της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής, δηλ.  την υπεράσπιση των πλούσιων έναντι των φτωχών, όλα τα όργανα διοίκησης και όλοι οι θεσμοί υπάρχουν για να προστατεύουν αυτούς που έχουν πλούτη από αυτούς που δεν έχουν. Γι’ αυτό και κάθε υποσχόμενη μεταρρύθμιση των πιο κατάφωρων πρακτικών αστυνόμευσης χωρίς να αντιμετωπιστεί και η οικονομική ανισότητα θα έχει ως αποτέλεσμα μόνο μια περιορισμένη και προσωρινή μορφή λογοδοσίας, και όσο η υπάρχει η πίεση του λαϊκού παράγοντα.

Ήδη βιώνουμε την κοινωνία της επιτήρησης και το κράτος της αστυνόμευσης, παρόλο που χρησιμοποιούνται άπειρες δικαιολογίες γι’ αυτό και  επιστρατεύεται και η γλώσσα για να το καλύψει, όπως π.χ  να ονομάζονται οι κάμερες παρακολούθησης, κάμερες ασφαλείας. Καθώς οι τεχνολογίες επιτήρησης ατόμων έχουν διεισδύσει, λίγο σαν τριχοειδή αγγεία, σε ολόκληρο τον ιστό της καθημερινότητάς μας από τον οποίο δεν θα μπορούσαν να εξαχθούν χωρίς να προκαλέσουν σημαντικά κενά για την επίτευξη των πιο στοιχειωδών, πιο συνηθισμένων πράξεων μας, η χρησιμοποίησή τους για έλεγχο και επιτήρηση αντιμετωπίζεται ως παράπλευρη απώλεια αλλά ελεγχόμενη.  Και νομοθετούν σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο περιορισμούς ή προϋποθέσεις χρησιμοποίησης τους, με τις ανάλογες πάντα εξαιρέσεις ή αδυναμίες εφαρμογής τους.

Είναι που πιστεύουμε ότι  οι δημοκρατίες μας εγγυώνται τις ελευθερίες μας χάρη στην ύπαρξη ενός σταθερού θεσμικού πλαισίου, ακόμα και στην ύπαρξη μιας δημοκρατικής αστυνομίας που λογοδοτεί. Στην πραγματικότητα όμως  ούτε η ασφάλεια μας ούτε οι ελευθερίες μας είναι εγγυημένες. Το παράδειγμα της δίωξης του σκηνοθέτη  Δ. Ινδαρέ με διάτρητες κατηγορίες της αστυνομίας δεν είναι το μοναδικό και ούτε βέβαια το σκάνδαλο των υποκλοπών της κυβέρνησης Κ. Μητσοτάκη,  με τα παρακλάδια του που αποκαλύπτονται, αποτελεί εξαίρεση, όταν θεσμικά με ένα σύνολο νόμων αναγνωρίζεται η δυνατότητα παροχής πρόσβασης από τις υπηρεσίες πληροφοριών σε δεδομένα σύνδεσης σε πραγματικό χρόνο.

Κι αν μήνες τώρα σέρνεται το σκάνδαλο των υποκλοπών, με τα ΜΜΕ στην πλειοψηφία τους να το υποβαθμίζουν και ν’ αναγκάζονται ν’ ασχοληθούν όταν το συγκρότημα Μαρινάκη για δικούς του ιδιοτελείς λόγους το διατηρεί στο προσκήνιο με νέες αποκαλύψεις που συμπληρώνουν εκείνες του δημοσιογράφου Κ. Βαξεβάνη, είναι γιατί πιθανόν θα πρέπει η κυρίαρχη εξουσία να μεθοδεύσει τη διάδοχη κατάσταση που την  ευνοεί. 

Η   πολιτική δεν είναι απλώς ένα  παιχνίδι, δεν είναι θέαμα, ακόμα κι αν χρησιμοποιούνται θεατρικές εκφράσεις, σενάρια αφήγησης, ενδιαφέρουσες εικόνες, με τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης να συμμετέχουν στη δημιουργία αυτού το θεάματος, προωθώντας συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης, ενώ προσποιούνται ότι ενημερώνουν και υπηρετούν την αντικειμενικότητα, παράγοντας κενές λέξεις και άσκοπες αναλύσεις.

Και στην Ε.Ε και στη χώρα μας έχει κυριαρχήσει η πολιτική των μέσων επικοινωνίας, η πολιτική θέαμα, με τους πολιτικούς να απεκδύονται του ρόλου τους και να αποκαλύπτονται με τη συμπεριφορά τους ως διαχειριστές καταστάσεων που αποδίδονται σε εξωγενείς αόριστους παράγοντες ή σε προσωπικές επιλογές. Επομένως, η επικέντρωση αποκλειστικά  στην ανεπάρκεια ή την ψυχοσύνθεση του πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη σε αναζήτηση των αιτιών για τις παρακολουθήσεις στην πραγματικότητα συσκοτίζει αν δεν αθωώνει κίνητρα και σκοπιμότητες της πολιτικής της κυρίαρχης τάξης.

Στην πολιτική διακυβεύεται μια τεράστια δύναμη από την οποία εξαρτάται το μέλλον των κοινωνιών μας, και γι’ αυτό δεν μπορούμε να αναμένουμε σωτήρες ή  να είμαστε θεατές της. Εμείς είμαστε καθοριστικοί παράγοντες της, αποφασίζοντας ποιες πρέπει να είναι οι  αυριανές μάχες μας.

 

ΓΙΑ ΜΙΑ ΜΑΖΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ

 

Αν η θλιβερή εμφάνιση του πρωθυπουργού  Κ. Μητσοτάκη στη μαγνητοσκοπημένη συνέντευξη στον Ν. Χατζηνικολάου σχετικά με τις υποκλοπές θα μπορούσε να ενδιαφέρει τους χιλιάδες εργαζόμενους με επισφαλείς συνθήκες εργασίας ή τους  εξαθλιωμένους άνεργους, είναι γιατί μοιάζει σε μεγάλο βαθμό να συμπυκνώνει την αποτελμάτωση και παράλυση ενός πολιτικού συστήματος που ψάχνει τρόπους ανασύνταξης του, για να ανταποκριθεί επιτυχώς στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων της άρχουσας τάξης.  

Το σύστημα των ιδεών, που υποβάσταζε την κοινωνική τάξη και μ’ ένα σφιχτοπλεγμένο σύστημα πεποιθήσεων που καθορίζονταν σε μεγάλο βαθμό από τις οικονομικές δυνάμεις και αντανακλούσαν τις θέσεις  της κυρίαρχης τάξης αλυσοδένει τις εκμεταλλευόμενες τάξεις, μοιάζει να βρίσκεται σε μια διαδικασία αποσύνθεσης. Η εμφάνιση στο προσκήνιο του σκανδάλου των υποκλοπών, η συνεχής εστίαση σε ειδεχθή εγκλήματα και ιδιαίτερα σεξουαλικά κλπ. είναι η κορφή ενός πελώριου παγόβουνου που μας συνθλίβει. Και είναι αυτό η εκμετάλλευση των εργαζομένων από την κυρίαρχη τάξη, όπως κι αν αυτή εκδηλώνεται. Και σ’ αυτό πρέπει να εστιάσουμε και σ’ αυτήν την εκμετάλλευση η αντίδρασή μας πρέπει να στοχεύει, για να προκαλέσει την τήξη του παγόβουνου, που θα παρασύρει και σκάνδαλα πολιτικά και εκμετάλλευση εγκληματικότητας.

               Σ’ αυτά τα πλαίσια η γενική απεργία της 9^ης Νοεμβρίου είναι πολύ πιο καθοριστικής σημασίας από την ανεπάρκεια ή αλαζονεία  και αμοραλισμό ενός πρωθυπουργού, που το οικονομικό και πολιτικό κατεστημένο με ελεγχόμενες διαδικασίες μπορεί να αντικαταστήσει, χωρίς να αλλάξει τίποτε στη θέση του εργαζόμενου. Γιατί αν σε όλη την ιστορία του το εργατικό κίνημα έχει πετύχει πολλά είναι επειδή οι εργαζόμενοι διεκδικούσαν και αγωνίζονταν. Κι επειδή φοβόταν τη δύναμη των εργαζομένων,  πάντα η κυρίαρχη εξουσία προσπαθούσε να τους χειραγωγήσει.

Δεκαετίες προσπαθειών για ελεγχόμενο από την κυρίαρχη εξουσία συνδικαλισμό, όπου το ΠΑΣΟΚ διέπρεψε, που υλοποιήθηκαν με νόμους ψηφισμένους από όλο το φάσμα των αστικών κομμάτων, κατάφεραν να απαξιώσουν το συνδικαλιστικό κίνημα, για να αφεθούν εντελώς εκτεθειμένοι οι εργαζόμενοι στις κυρίαρχες πολιτικές.

           Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να αντιστρέψουν αυτήν την πορεία του συνδικαλισμού. Η αλλαγή προσανατολισμού των συνδικάτων μπορεί να γίνει με τη μαζική συμμετοχή σ΄ αυτά των εργαζομένων, για να εκφράσουν τις πραγματικές τους διαθέσεις και να δημιουργηθούν ισχυρές συλλογικότητες ώστε να στηρίζονται οι εργαζόμενοι  απέναντι στις επιθέσεις  της εργοδοσίας και της  κυρίαρχης πολιτικής. Γι’ αυτό και είναι συνεχείς οι αγώνες των κομμουνιστών για ενίσχυση της μαζικότητας των συνδικάτων για  να αυξηθεί η δύναμή τους. Γι’ αυτό και η πολιτική της κυρίαρχης εξουσίας αποβλέπει στο κτύπημα και ακύρωση  οποιασδήποτε οργάνωσης  που ξεκινά από τα κάτω, στους χώρους δουλειάς  και  δεν μπορεί να ελεγχθεί πολιτικά από την ίδια.

           Και βέβαια η αστική δημοκρατία επαίρεται πως προστατεύει τον συνδικαλισμό, η απεργία εξάλλου δεν είναι απαγορευμένη. Μόνο που η νομοθετική εξουσία ψηφίζει τέτοιους νόμους που η δικαιοσύνη ανά πάσα στιγμή να μπορεί ν’ απαγορεύει απεργίες κρίνοντάς τες παράνομες. Συγχρόνως, ο κυρίαρχος πολιτικός λόγος προπαγανδίζει, χρόνια τώρα, ότι η απεργία  στρέφεται όχι ενάντια στα συμφέροντα της άρχουσας τάξης αλλά των εργαζομένων, είτε γιατί προκαλεί ταλαιπωρία είτε γιατί υπονομεύει θέσεις εργασίας, αφού δυσαρεστημένοι επιχειρηματίες θα μεταφέρουν αλλού τις επιχειρήσεις τους, είτε γιατί απειλεί την ανάπτυξη. Για να καταλήγουν οι εργαζόμενοι να ενστερνίζονται τις κυρίαρχες απόψεις, ότι αυταπατώνται όταν με αγωνιστικές κινητοποιήσεις διεκδικούν ό,τι δικαιούνται, καταλογίζοντας μάλιστα σ’  αυτούς που επιμένουν ότι υπερεκτιμούν τη σημασία της απεργίας.

Η απεργία πάντα εμπνέει φόβο στην κυρίαρχη εξουσία, γιατί δείχνει τη δύναμη των εργαζομένων όταν αντιδρούν οργανωμένα, πειθαρχημένα, αλληλέγγυοι η μια κοινωνική ομάδα δίπλα στην άλλη. Κάθε αγώνας, πολύ περισσότερο ο απεργιακός, μπορεί να λειτουργήσει σαν δεξαμενή ενέργειας από όπου οι εργαζόμενοι αντλούν καινούργια δύναμη. Κάθε αγωνιστική κινητοποίηση φοβίζει, γιατί μπορεί να ανεβάσει τη συνείδηση ακόμα και σε εργαζομένους χωρίς ταξική συνειδητοποίηση, όταν οργανώνονται και αγωνίζονται μέσα από τα ταξικά τους σωματεία.

Αντικειμενικός σκοπός των  ταξικών συνδικάτων σε μια απεργία είναι η οργάνωση και η περιφρούρηση της, που θα εξασφαλίσει ότι κάθε άρνηση συμμετοχής στην απεργία θα προκαλέσει τόση αναταραχή, ώστε μόνο συνειδητοί  απεργοσπάστες να τολμήσουν κάτι τέτοιο και επιπλέον οι απόπειρες υπονόμευσης της απεργίας  να τονώνουν αντί να ρίχνουν το ηθικό των απεργών. Γι’  αυτό είναι απαραίτητη η μαζική περιφρούρηση του χώρου δουλειάς. Είναι αναγκαία μια περιφρούρηση που δημιουργεί ένα χειροπιαστό διαχωρισμό ανάμεσα σε δυο αντιμαχόμενες ομάδες, τους απεργούς  από τη μια και αστυνομικούς με εργοδοσία από την άλλη και τοποθετεί τους απεργοσπάστες με τη μεριά των δεύτερων.  Γι’ αυτό και  είναι αναγκαία η μαζική συμπαράσταση από όλους και από αυτούς που λεκτικά στρέφονται ενάντια στην κυβερνητική πολιτική ή εκφράζονται πικρόχολα για αγωνιστικό έλλειμμα των εργαζομένων.

Το εργατικό κίνημα έχει επιτύχει πολλά. Κανένα από τα επιτεύγματα του εργατικού κινήματος δεν θα είχε συμβεί χωρίς την προσπάθεια, την οργάνωση και την υποστήριξη των ταξικών συνδικάτων. Πρέπει να κοιτάξουμε στο παρελθόν όχι μόνο για έμπνευση, οι αγώνες των κομμουνιστών που σημάδεψαν την εξέλιξη του συνδικαλιστικού κινήματος,  αλλά για να βρούμε τις  ρίζες των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε σήμερα  και τα εργαλεία που χρειαζόμαστε για να συνεχίσουμε τον αγώνα δημιουργώντας το μέλλον μας. Οι στενοί δεσμοί εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος σημαίνουν και στενό δέσιμο του εργατικού και συνδικαλιστικού κινήματος με πολιτικές κινήσεις για ανατροπή του συστήματος εκμετάλλευσης.

Αλλάζουμε ιδέες, αποκτούμε πεποιθήσεις μέσα από σύνθετες διαδικασίες σκέψης, εμπειρίας και δράσης. Μέσα από αγωνιστικές  κινητοποιήσεις καλλιεργείται το κλίμα εμπιστοσύνης και αλληλεγγύης για να στηριζόμαστε και να εδραιώνεται η συνείδηση  ότι κανείς δεν είναι μόνος του απέναντι στο πρόβλημά του, πρόβλημα πια  επιβίωσής του,  που δεν θα αντιμετωπίζεται ως προσωπικό και μεμονωμένο. 

Η μαζικότητα της αυριανής απεργίας μπορεί να γίνει αφετηρία για ν’ αποκτήσει ανατρεπτική δυναμική η πάλη των εργαζομένων ακυρώνοντας στην πράξη  την κυρίαρχη πολιτική.

 

ΝΕΟΙ, ΕΥΘΡΑΥΣΤΟΙ, ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΜΕΝΟΙ

 

Εδώ και πάνω από μια δεκαετία στον καπιταλιστικό κόσμο της Δύσης η μια κρίση διαδέχεται την άλλη, χρηματοπιστωτική, υγειονομική, ενεργειακή, και δεν φαίνεται να σταματά να παράγει αποτελέσματα τόσο όσον αφορά στην επέκταση και ένταση της φτώχειας, όσο και στις επιπτώσεις στην πολιτική.  

Και οι νέοι, που ιδιαίτερα τις δυο τελευταίες δεκαετίες σε ένα μεγάλο ποσοστό τους δεν συμβάλλουν ενεργά στην κοινωνική ζωή και στην αγορά εργασίας, όλο και περισσότερο στις καπιταλιστικές χώρες της ευμάρειας ανακαλύπτουν ότι βρίσκονται αποκλεισμένοι στο περιθώριο. Κι αν θεωρητικά μπορούν να απολαμβάνουν μια άνευ προηγουμένου πρόσβαση σε πληροφορίες, εκπαίδευση και τεχνολογία, η διεύρυνση των ανισοτήτων καθιστά αυτήν την πρόσβαση μια υπεσχημένη  αναμονή και όχι πραγματικότητα.

          Μια νεολαία λοιπόν πιο εύθραυστη από τις συνεχείς κρίσεις, βαθύτατα απογοητευμένη από τις ταξικές ανισότητες, καχύποπτη με τους δημόσιους θεσμούς είναι επόμενο να αντανακλώνται όλα αυτά στην τέχνη που την εκφράζει.

          Γι’ αυτό και οι τριάντα χιλιάδες νέοι που συγκεντρώθηκαν στη Θεσσαλονίκη στη συναυλία του ΛΕΞ νιώθουν να τους εκφράζει, καθώς μιλά για όλα εκείνα που τους τσακίζουν, οικονομική εξαθλίωση, αστυνομοκρατία, περιθωριοποίηση, φτώχεια, ανεργία, εξαρτήσεις, βία κλπ. Ο ΛΕΞ μοιάζει να κουβαλά τη φωνή των κατοίκων των εργατικών γειτονιών των μεγάλων αστικών περιοχών, σαν να γίνεται η φωνή των άφωνων. Πολλοί στίχοι του είναι πραγματικές αφηγήσεις, ρεπορτάζ μιας πραγματικότητας που δεν αναδεικνύεται, της πραγματικότητας των φτωχών, από το ρατσισμό μέχρι τη βία της αστυνομίας και τα αδιέξοδα μιας ζωής στο περιθώριο. Κι ίσως προβληματίζει πολλούς, κι όχι μόνο την παλαιότερη γενιά, επειδή αυτή η μουσική έκφραση των νέων που δεν ακολουθεί τον πολιτικά ορθό λόγο, δεν εκφράζει μεγαλειώδη συναισθήματα ούτε μια αγωνιστική αίσθηση της ζωής λειτουργεί ως ενωτική φωνή γι’ αυτούς ακόμα και ομολογώντας τα ελαττώματά τους, τη δυσπιστία τους για το σύγχρονο κόσμο και τη μοιρολατρία τους  μέσα από τις κραυγές οργής και πόνου. Εν ολίγοις η τέχνη αυτή των νέων καθρεφτίζει την κοινωνική πραγματικότητα που βιώνουν.

        Σ’ αυτήν την πραγματικότητα  οι μεγάλες αφηγήσεις έχουν απαξιωθεί, με τη συνδρομή του  κυρίαρχου λόγου, και μαζί η αγωνιστική αίσθηση της ζωής, ενώ καλλιεργήθηκε μια ηττοπάθεια και μελαγχολία, μια εσωστρέφεια που απομονώνει και απελπίζει. Όταν  προβάλλεται η «μεγάλη παραίτηση» σαν μια αποτελεσματική αντίδραση στην επιδείνωση των όρων εργασίας, στην πραγματικότητα υποδεικνύεται,  και σ’ ένα βαθμό γίνεται αποδεκτή, σαν η μόνη διέξοδος η παθητικότητα ή το περισσότερο η μετανάστευση στην εξωραϊσμένη  Ευρώπη.

            Και οι νέοι, όσο αυτή η κοινωνική οργάνωση τους πετά στο περιθώριο αδυνατούν να συναινέσουν και ν’ ακολουθήσουν τα καθιερωμένα πρότυπα στα οποία πρέπει να συμμορφώνονται, ακόμα κι αν δεν τολμούν να αγωνιστούν εναντίον τους. 

        Η νεολαία βέβαια δεν είναι απλώς μια κατηγορία που γίνεται αντικείμενο έρευνας ή στόχος εμπορικός, μια κατάχρηση της γλώσσας που διευκολύνει την απόκρυψη των ταξικών ανταγωνισμών που τη διασχίζουν. Η νεότητα καθώς είναι μια εποχή ζωής που καλύπτει όλες εκείνες τις καταστάσεις που αντιστοιχούν στην ευελιξία των μορφών εισόδου στην ενήλικη ζωή, δηλ. στον κόσμο της εργασίας, στα συστήματα οργάνωσης της κοινωνίας κλπ. δεν βρίσκεται έξω από την κοινωνία  και  τους όρους οργάνωσης της, γι’ αυτό, ακόμα κι αν έχουν κάτι κοινό όλοι οι νέοι, η ταξική διαστρωμάτωση της κοινωνίας κυριαρχεί και σ’ αυτούς. Συνεπώς, στους νέους των εκμεταλλευομένων τάξεων η κοινωνική τους ενσωμάτωσή επηρεάζεται από την ανεργία και την οικονομική ανέχεια που τους απειλεί με αποκλεισμό κι επομένως η κρίση κοινωνικοποίησής τους δεν περιορίζεται μόνο σε μια  προσωρινή λειτουργική δυσπροσαρμογή.

       Κι αν το σχολείο συμβάλλει στους κοινωνικούς δεσμούς και στην ένταξη στην κοινωνική πραγματικότητα, καθώς  όμως είναι κι αυτό μέρος της, σε μια κοινωνία διηρημένη σε τάξεις και το σχολείο δεν μπορεί παρά να είναι ταξικό. Μάλιστα, στην εποχή της διαρκούς καπιταλιστικής κρίσης,  έχει ξεπεραστεί πια η αντίληψη για το σχολείο ως φορέα δύναμης ανανέωσης που λειτουργεί στην υπηρεσία της κοινωνίας στο σύνολό της, πάνω από τάξεις και έξω από την πάλη τους, που προσφέρει σ’ όλους ίσες δυνατότητες κοινωνικής προαγωγής και προσωπικής ανάπτυξης, όπως πιστεύονταν στα μεταπολεμικά χρόνια ανάπτυξης του καπιταλισμού. Το σχολείο, προφανέστατα πια, εξυπηρετώντας αποτελεσματικά τα συμφέροντα του κέρδους, συμβάλλει στη νομιμοποίηση της ανισότητας, στην αναπαραγωγή των δομών της κοινωνίας.

Βέβαια, σε μια κοινωνία της εκμετάλλευσης που ακόμα και οι ελπίδες για έστω λιγότερη εκμετάλλευση διαψεύδονται πολύ γρήγορα, το σχολείο μπορεί να μεταδίδει την κυρίαρχη ιδεολογία αλλά συγχρόνως εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να αποφύγει και τις αμφισβητήσεις της.  

Στα σχολεία υποβαθμισμένων περιοχών και ιδιαίτερα στα τεχνικά και επαγγελματικά Λύκεια κατά πλειοψηφία συσσωρεύονται  μαθητές από χαμηλά οικονομικά στρώματα. Μη μπορώντας ν’  ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του σχολείου, αλλά ακόμα και στην κοινωνική ενσωμάτωση, πολλοί απ’ αυτούς βιώνοντας μια σειρά αποτυχιών, συνδυασμός ατομικών και κοινωνικών παραγόντων, η υποτίμηση και περιφρόνηση των άλλων μετατρέπεται σε μνησικακία. Το πιο εύκολο είναι ν’ αντιδρούν με την άρνηση, την παθητικοποίηση ή το βρώμικο λεξιλόγιο και το πιο ακραίο οι πράξεις βανδαλισμού να γίνουν η ενστικτώδης αντίδραση τους. Κι αυτοί οι βανδαλισμοί δεν προάγουν καθόλου τα δικά τους ή πολύ περισσότερο τα συμφέροντα της τάξης τους, παρά μόνο μαρτυρούν την κατάπτωσή τους. Και αυτή την κατάπτωση είναι που η ραπ σε μεγάλο βαθμό εκφράζει.

Συγχρόνως, και  η επιστολή ενός παραιτηθέντος αναπληρωτή καθηγητή που διακινείται στο διαδίκτυο τις τελευταίες μέρες, αν δεν εξυπηρετεί άλλες σκοπιμότητες, μπορεί να περιγράφει αυτή την κατάπτωση, αλλά οι θεραπείες που προτείνει δείχνουν ακριβώς και κάποιες από τις αιτίες της. Οι βανδαλισμοί ούτε πράξη αντίστασης ούτε επαναστατικότητα εκφράζουν, μάλλον μια εσωτερίκευση της απόρριψης και περιφρόνησης που βιώνουν  μαθητές και την αντιστρέφουν σε βία που τους οδηγεί στο περιθώριο της εκπαιδευτικής και παραγωγικής διαδικασίας.  Κι αυτοί οι απόκληροι θα αποτελέσουν τη δεξαμενή για εργατικό δυναμικό με τη μεγαλύτερη εκμετάλλευση.   Γι’ αυτό και οι προτάσεις του καθηγητή με τον κυρίαρχο ρόλο του εισαγγελέα είναι μέρος του προβλήματος και όχι η λύση του.

Από την άλλη, μια κοινωνία ταξική που οι θεσμοί της διαμορφώνονται με τρόπο που η περιφρόνηση και υποτίμηση για εκείνους που έχουν περιορισμένες ικανότητες και είναι ακαλλιέργητοι να εκδηλώνονται με τη δημιουργία των προϋποθέσεων για την υπαγωγή τους στα μέσα παραγωγής με τους όρους της κυρίαρχης τάξης και χωρίς ελπίδα διαφυγής, συγχρόνως δημιουργεί, εν αγνοία της, και τις συνθήκες για ξεπέρασμά της. Κι ίσως όταν προβάλλονται τα κοινά σημεία των προσωπικών εμπειριών, που αναγνωρίζουν τον εαυτό τους μέσα στην ιστορία του διπλανού τους όπως εκφράζεται από τους τραγουδιστές τους, ίσως τότε να μπαίνει το πρώτο λιθαράκι για την απόκτηση κοινωνικής συνείδησης. Και όταν οι περιφρονημένοι και οι περιθωριακοί γίνουν αγωνιστές τότε και τα τραγούδια τους θα εκφράσουν την αγωνιστική αίσθηση της ζωής και της νίκης.