ΒΟΛΙΚΑ ΑΛΛΟΘΙ

Η ειδησεογραφία των ημερών μας πληροφορεί, πέρα από τη νίκη του Μπ. Τζόνσον στη Μ. Βρετανία ή τις αποστολές αυστηρών μηνυμάτων της πολιτικής μας ηγεσίας προς την Τουρκία,  πως χωρίς ουσιαστική συμφωνία, με αόριστες δεσμεύσεις ολοκληρώθηκαν μετά από δυο βδομάδες οι συζητήσεις για την αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη στο πλαίσιο της  Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα (COP25), που διεξήχθη στη Μαδρίτη.

         Η κλιματική αλλαγή γίνεται αντικείμενο ενός ιδιότυπου  ενδιαφέροντος της καπιταλιστικής εξουσίας, που φαίνεται να εξαντλείται σε προώθηση, στα πλαίσια της πράσινης ανάπτυξης, επενδύσεων σε νέους τομείς  ή στην περιβαλλοντική επιβάρυνση  φτωχότερων χωρών με το μηχανισμό αγοροπωλησίας των ρύπων. Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, με την προβολή απόψεων των  επιστημόνων που την υποστηρίζουν, δεν είναι μόνο συμβατή με την οικονομική ανάπτυξη, αλλά φαίνεται πως αποτελεί κι ένα μέσο για να εξασφαλιστεί η  οικονομική ανάπτυξη στα επόμενα χρόνια.

         Ο συνεχής  βομβαρδισμός μας από παραφυάδες της κυρίαρχης εξουσίας με την απειλή της κλιματικής αλλαγής διαμορφώνει έτσι τη συλλογική αντίληψη για το περιβάλλον, ώστε να γίνεται αποδεκτή η νέα οικονομική ανάπτυξη που ισχυρίζεται πως το προστατεύει. Και σ’ αυτή την περίπτωση, ο καπιταλισμός λειτουργεί σαν ένα κλουβί που, χρησιμοποιώντας κινήματα, οργανώσεις και πολυποίκιλες συλλογικότητες κάτω από ψευδή συνθήματα, μας φυλακίζει με τη συναίνεσή μας σαν κατοικίδια ζώα, εξασφαλίζοντας και βολικά άλλοθι για την εκμετάλλευση ανθρώπων και καταστροφή της φύσης. Τα συνθήματα που χρησιμοποιούνται τόσο από μη κερδοσκοπικά συγκροτήματα όσο και από πολιτικούς της εξουσίας μοιάζουν κοινά και χρησιμοποιούν λέξεις όπως όλοι μαζί, αλλαγή κλπ. για να μας πείσουν πως για να αλλάξουμε τα πάντα, είμαστε όλοι χρήσιμοι. Συμπλέκονται έτσι οι ανησυχίες για το περιβάλλον με τις προσπάθειες να διατηρηθεί ένα οικονομικό σύστημα με νέους τομείς ανάπτυξης.

          Ο σκοπός αυτών των μηνυμάτων είναι πρωταρχικής σημασίας. Είναι ένας διακριτικός τρόπος για τη διαγραφή των ταξικών διαιρέσεων. Δηλ. να μετατοπίζεται  κάθε συζήτηση μακριά από την ανάλυση της ταξικής διαίρεσης, ακόμα  και να εξαλειφτεί το ταξικό ζήτημα εντελώς. Οι αγρότες μπορούν να κοιμούνται ήσυχοι γνωρίζοντας ότι και η εταιρία που έχει καταλάβει τη γη τους έχει τις ίδιες ανησυχίες για το κλίμα μ’ αυτούς. Τα συμφέροντα αυτών που βρίσκονται στο τιμόνι μιας πολυεθνικής δεν διαφέρουν από τα συμφέροντα των υδραυλικών, των πωλητών ή των εργατών, αφού η κλιματική αλλαγή γίνεται για όλους επικίνδυνη. Είμαστε όλοι ενωμένοι ως ένα. Τα ξεχωριστά όρια μεταξύ της εργατικής τάξης και  της άρχουσας τάξης, που επαναπροσδιορίζεται αποκτώντας ένα ανθρώπινο πρόσωπο που νοιάζεται για το περιβάλλον, συνεχίζουν να είναι σκοπίμως θολά και αδιάκριτα. 
         Συγχρόνως αυτή η οπτική καταφέρνει να προσθέτει και μια επιπλέον τιμωρία στους φτωχούς και την εργατική τάξη, γενικά τους ανθρώπους που αγωνίζονται να τα βγάλουν πέρα. Θέτουν ένα αθέμιτο επίπεδο ενοχής στους απλούς ανθρώπους, των οποίων ο αντίκτυπος στο περιβάλλον είναι σχετικά αμελητέος, γι’ αυτό κι ενισχύεται με καμπάνιες ενάντια σε συνήθειες καθημερινότητας όπως τη χρήση πλαστικών σακουλών, σε σύγκριση με την τεράστια καταστροφή που προκαλεί η βιομηχανία ορυκτών καυσίμων, οι επιχειρήσεις εξόρυξης, η παραγωγή πλαστικών και συσκευασιών, η ναυτιλία και το στρατιωτικό βιομηχανικό συγκρότημα. Πότε έγινε αναφορά στους στρατούς των ιμπεριαλιστών και σε στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη χρήση του πετρελαίου και τη διάθεση των χημικών απορριμμάτων ή  τις σοβαρές συνέπειες όλων των σημερινών συνεχιζόμενων πολέμων των ΗΠΑ και των συν αυτώ; Σπάνια λοιπόν θα  αμφισβητηθούν τα βασικά θεμέλια της τρέχουσας οικονομικής τάξης η οποία οδηγεί στον αποδεκατισμό της βιόσφαιρας προς όφελος του κεφαλαίου.

        Η οικονομική ανισότητα και η φτώχεια συνεχίζουν να αυξάνονται καθώς θερμαίνεται, σύμφωνα με επιστήμονες, ο πλανήτης και η λύση που προσφέρεται από την άρχουσα τάξη, και μοιάζει να γίνεται αποδεκτή, είναι τραγική. Το οικονομικό κατεστημένο με τις συναθροίσεις του σε ΟΗΕ, Νταβός κλπ. υπόσχεται να αλλάξει τους κανόνες της παγκόσμιας οικονομίας για να  ωφελήσει τους ανθρώπους και τον πλανήτη, και το πιο εξωφρενικό είναι πως καλλιεργείται η αντίληψη ότι οι εξαθλιωμένοι του κόσμου  θα πρέπει να απαιτήσουν τη θεμελιώδη και επείγουσα αλλαγή που χρειάζεται από εκείνους που τους εξαθλιώνουν και καταστρέφουν τον φυσικό κόσμο. Η ιδέα πως ο καπιταλιστής θα εξετάσει το ενδεχόμενο να ενωθεί με τους καταπιεσμένους, φτωχούς και εκμεταλλευόμενους για τη σωτηρία του περιβάλλοντος ή ότι μια τέτοια ένωση θα ήταν επωφελής, αποτελεί προσβολή τόσο για τους πιο ευάλωτους αυτού  του κόσμου όσο και για τους εργαζόμενους.

      Στην τελική, το δήθεν «αυθόρμητο» οικολογικό κίνημα, αν δεν έχει δημιουργηθεί,   έχει καταλήξει να  κυριαρχείται εξ ολοκλήρου και να  καθοδηγείται από ομάδες μεταμφιεσμένων καπιταλιστών που επιδιώκουν απλώς να ωραιοποιήσουν την τάξη των εκμεταλλευτών που καταστρέφουν τον πλανήτη, ανοίγοντας νέα πεδία οικονομικής κερδοφορίας.

ΕΥΚΑΙΡΙΑΚΕΣ ΣΗΜΑΙΕΣ

Επιδιώκοντας η κυρίαρχη εξουσία την εξαφάνιση του μαρξιστικού-λενινιστικού λεξιλογίου από το λόγο της πολιτικής, προσπάθησε να μετατοπίσει το κέντρο βάρους της πολιτικής επιχειρηματολογίας. Κι επειδή η γλώσσα που χρησιμοποιείται κάθε φορά  στην πολιτική συναρτάται με το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα και συμβάλλει στη διαμόρφωση της πολιτικής συνείδησης, ο λόγος της αποφεύγει κάθε αναφορά σε αντιθέσεις που αρθρώνονται σε αναλύσεις περί τάξεων, καπιταλισμού ή ιμπεριαλισμού και επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά σε πολιτισμικές και ηθικές αξίες, όπως ανθρώπινα δικαιώματα ή οικολογία ή τεχνολογία κλπ.  

Ακόμα κι όταν οι αντιθέσεις οξύνονται καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια από την κυρίαρχη εξουσία, πριν οδηγήσουν οι αντιθέσεις σε αγώνες και συγκρούσεις μαζί της, να διογκωθεί και να πολιτικοποιηθεί μια τέτοια  αντίθεση που μπορεί να της δοθεί αξία συμβόλου και να κινητοποιήσει τις μάζες, χωρίς όμως  ν’ αμφισβητεί τον καπιταλιστικό τρόπο οργάνωσης της παραγωγής. Ανθρώπινα δικαιώματα, οικολογικά αιτήματα, ανησυχίες από συνέπειες τεχνολογικής ανάπτυξης, ηθικοί προβληματισμοί   προσφέρονται ως πεδία επιλογής εκείνης της σημαίας που φαίνεται σκόπιμη ώστε να επικαλύπτονται άλλοι ζωτικοί σκοποί που αναδεικνύουν ταξικές αντιθέσεις και συμφέροντα.

Σε όλη τη διάρκεια της εφαρμογής των μνημονίων η προσπάθεια να αναδειχτούν αντιθέσεις ηθικής φύσης που εστιάζουν σε, αναπόδεικτα  τις περισσότερες φορές για ηγετικά στελέχη, θέματα διαφθοράς ή κατάχρησης εξουσίας φαίνεται πως μια δεκαετία μετά έχουν καταφέρει να παραμερίσουν από τον πολιτικό λόγο τις ταξικές αντιθέσεις και τις σκληρές συγκρούσεις που μπορεί να προκαλέσουν. Οι ταξικές αντιθέσεις μεταμφιεσμένες σε αντιπαραθέσεις για ζητήματα ηθικής, ασφάλειας, πατριωτισμού κλπ. από την άρχουσα τάξη ελέγχονται και χειραγωγούνται διοχετεύοντας δράσεις κι ενέργειες των λαϊκών στρωμάτων σε λάθος κατευθύνσεις.

               Έτσι για παράδειγμα,  η τωρινή κυβέρνηση Μητσοτάκη αφού επέλεξε προεκλογικά, με αφορμή τη συμφωνία των Πρεσπών, την εθνικιστική σημαία, για να παραπλανήσει μεγάλο τμήμα των ψηφοφόρων σχετικά με την πολιτική της, μετεκλογικά ξανάφερε στο προσκήνιο τα ζήτημα της NOVARTIS, αντιστρέφοντας τους ρόλους με την προηγούμενη κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, επισείοντας όμως την ίδια σημαία της ηθικής.  Και όλο αυτό το τρίμηνο μετά τις εκλογές, μαζί με το σύνολο των ΜΜΕ που είναι φιλικό σ’ αυτήν, κατευθύνει την προσοχή και το ενδιαφέρον μεγάλου τμήματος του πληθυσμού στα θεατρικά δρώμενα του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη στα Εξάρχεια επισείοντας θριαμβευτικά τη σημαία της ασφάλειας. Η οποία βέβαια δεν συνδέεται με τις δυσμενείς  κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, αλλά συσχετίζεται με πολιτικά συμφραζόμενα όπως η αναρχία ή και εντοπίζεται σε τοποθεσίες με πολιτικούς συμβολισμούς όπως στα Εξάρχεια, την οποία ασφάλεια εξασφαλίζει η αστυνομία για να αναδειχτεί  ο ρόλος της και να δικαιωθεί κάθε αστυνομική καταστολή. Στο ζήτημα μάλιστα αντιμετώπισης των αλλοδαπών η διάσταση ανάμεσα στους πρόσφυγες και μετανάστες που αποκλεισμένοι σε στρατόπεδα συγκέντρωσης με άθλιες της συνθήκες διαβίωσής τους και στους αλλοδαπούς που εξασφαλίζουν άμεσα νόμιμη άδεια διαμονής στη χώρα με την αγορά ακινήτου είναι ενδεικτική του ταξικού χαρακτήρα των κυβερνητικών αποφάσεων που τους αφορούν.   

               Επιδιώκοντας λοιπόν όχι μόνο στα καθ’ ημάς αλλά και σ’ όλη τη Δύση να μετατίθενται οι βαθύτερες αιτίες των συγκρούσεων σε πεδία άλλα από τα ταξικά τα οικολογικά ζητήματα γίνονται αγαπημένο θέμα των ΜΜΕ, των κυβερνήσεων και των ΜΚΟ. Αποσυνδεμένα τα οικολογικά προβλήματα από τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής δεν αντιμετωπίζονται ως κοινωνικά αποτελέσματα, αλλά περισσότερο ως αποτέλεσμα μιας γενικής  αντίθεσης ανθρώπου –φύσης για να παρακάμπτεται η χρησιμοποίηση των τεχνολογικών δυνατοτήτων για φτηνή  εκμετάλλευση της φύσης, αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις στο περιβάλλον,  με το μεγαλύτερο κέρδος από την άρχουσα τάξη (το παράδειγμα της καναδικής Eldorado  Gold  στη Χαλκιδική είναι ενδεικτικό). Η κυρίαρχη εξουσία χρησιμοποιεί ακόμα και τις οικολογικές ανησυχίες ως άλλοθι για να ανοίξει νέους δρόμους κερδοφορίας, αποσυνδέοντας είδος ανάπτυξης, μορφές κατανάλωσης, χρησιμοποίηση τεχνολογίας με καπιταλιστικές σχέσεις και δυνάμεις παραγωγής. Γι’ αυτό και δεν  έχει κανέναν ενδοιασμό να ενσωματώσει το κυρίαρχο σύστημα δράσεις που αναφέρονται σε οικολογικά προβλήματα, όπως της Γκρέτα Τούνμπεργκ, που προσφέρουν μάλιστα και θέαμα  αρκούντως ανθρωπιστικό και ορθό πολιτικά, από τη στιγμή που μένει αθέατη η σύνδεση με τον καπιταλιστικό τρόπο οργάνωσης της παραγωγής η  καταστροφή του περιβάλλοντος, στην προκειμένη περίπτωση η κλιματική αλλαγή.   

               Ο καπιταλισμός  επιχειρεί να αναπαράγει τον εαυτό του, με τέτοιο τρόπο που οι διάφορες αλλαγές να τον καθιστούν αγνώριστο αλλά όχι διαφορετικό, και γι’ αυτό επιστρατεύονται  τα ψευδή συνθήματα, οι πλαστές ευαισθησίες, οι θεαματικές δράσεις επενδυμένα με κάθε είδους ανθρωπισμό. Μοιάζει το πολιτικοοικονομικό σύστημα να  ανακατατάσσεται στις λεπτομέρειές του για να παραμένει ο ταξικός εχθρός, η αστική τάξη,  δυσδιάκριτος, για να μην αντιδρά το σύνολο των υποτελών τάξεων που υφίσταται τις συνέπειές του.

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ ΣΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ

Ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν συμπεριέλαβε στη στρατηγική της πράσινης μετάβασης τις αυξήσεις των φόρων στο ντίζελ, με σκοπό να οδηγηθούν οι οδηγοί σε επιλογές προς πιο οικολογικές πηγές ενέργειας για τις μετακινήσεις τους. Μετά όμως τις διαμαρτυρίες των διαδηλωτών των «κίτρινων γιλέκων» και τις ταραχές στο Παρίσι ο πρωθυπουργός της Γαλλίας Εντουάρ Φιλίπ ανακοίνωσε την αναβολή της αύξησης των καυσίμων για έξι μήνες. Δηλ. αν και  ο Ε. Μακρόν στην υποστήριξη της αναγκαιότητας των μέτρων προέτασσε οικολογικά ζητήματα, παρόλο που αφορούσαν και την προσπάθεια για μείωση του ελλείμματος του προϋπολογισμού, όμως  οι οικονομικές επιπτώσεις τους σε μεγάλες μάζες πληθυσμού προκάλεσαν οργή γα την αυξανόμενη οικονομική ανισότητα σε μια πλούσια χώρα και για την κυβερνητική αδιαφορία για τα δεινά τους.

               Στη Γαλλία, πέρα από το χαρακτήρα αυτών των αντιδράσεων και  την κοινωνική σύνθεση αυτού που ονομάστηκε κίνημα των «κίτρινων γιλέκων», αναδείχτηκε και ο τρόπος που εκδηλώνεται η ευαισθησία της κυρίαρχης εξουσίας για το περιβάλλον. Η λύση που προκρίνεται στα περιβαλλοντικά προβλήματα φαίνεται πως είναι η επιβολή φόρων στην ευρεία βάση των εργαζόμενων. Η επιβολή λοιπόν  φόρων που ονομάζονται περιβαλλοντικοί  και οι αντιδράσεις που προκάλεσαν είναι ενδεικτικοί του τρόπου που η κυρίαρχη πολιτική μεθοδεύει τη μετάβαση σε ό,τι χαρακτηρίζεται πράσινη οικονομία και βιώσιμη ανάπτυξη που προστατεύει το περιβάλλον.

               Οι οικολογικές ανησυχίες, που τροφοδότησαν κινήματα στις προηγούμενες δεκαετίες και  άνθισαν σε αντιδιαστολή ή και πάνω στα ερείπια αριστερών κινημάτων, κατέληξαν άλλοθι για ν’ ανοίξουν καινούργιους δρόμους οικονομικής ανάπτυξης εις βάρος των εργαζομένων. Είναι που η πρόοδος, η τεχνολογία, η υλική ευημερία, η ανάπτυξη, οι μορφές κατανάλωσης, γενικά οι τρόποι ζωής, οι ανάγκες, οι κοινωνικές προσδοκίες και στρατηγικές δεν συνδέθηκαν με τη μήτρα των καπιταλιστικών σχέσεων και δυνάμεων παραγωγής που οδηγούν στην καταστροφή του περιβάλλοντος. Πάνω ακριβώς σ’ αυτή την εν πολλοίς αθέατη σύνδεση, η καπιταλιστική κοινωνία καταφέρνει να βρίσκει  τους μηχανισμούς άμυνας και ενσωμάτωσης της οικολογικής προβληματικής.     

               Και επομένως η ευαισθησία απέναντι στην καταστροφή του περιβάλλοντος και την οικολογική επιδείνωση δεν είναι από μόνη της συνώνυμη με τη συνειδητοποίηση της ανάγκης για ανατροπή της καπιταλιστικής κοινωνίας. Γι’ αυτό και οι δυνάμεις που επιστρατεύει  η οικολογική ευαισθησία, ακριβώς εξαιτίας του διαταξικού  τους χαρακτήρα, δεν έχουν τους ίδιους λόγους  να είναι εξίσου  κριτικές και απορριπτικές απέναντι στην καπιταλιστική κοινωνία.

               Όμως εφόσον ο καπιταλισμός αποκλείει τους εργαζόμενους από την εξουσία ελέγχου πάνω στην οργάνωση και τις σκοπιμότητες της παραγωγής, εφόσον τα ζητήματα αυτά επαφίενται στην αρμοδιότητα της καπιταλιστικής επιχείρησης, η οποία για την αντιμετώπισή τους γνωρίζει μόνο το κριτήριο της κερδοφορίας και της οικειοποίησης του αδιαφορώντας για τη ληστρική εκμετάλλευση της φύσης,   δεν μπορεί το εργατικό κίνημα παρά να  θέτει στο επίκεντρο των αγώνων του το ζήτημα του πώς παράγουμε, τι παράγουμε και για ποιον παράγουμε. Ο οικολογικός έλεγχος στην πραγματικότητα σημαίνει αλλαγή  του τρόπου παραγωγής, δηλ. του καπιταλιστικού ορθολογισμού ο οποίος ξεκινά από την προσφορά, την πώληση, με επιδίωξη κέρδους, και τείνει  στην οργάνωση της παραγωγικής δραστηριότητας με βάση τις ανάγκες των ανθρώπων που χειραγωγούνται προς την κατεύθυνση της αύξησης της κερδοφορίας.

Κι επειδή ο καπιταλισμός ενσωματώνει τα επιστημονικά δεδομένα, σφετερίζεται τις οικολογικές κατακτήσεις και μπορεί να κατασκευάζει και τρομοκρατικούς μύθους για να γίνεται αποδεκτή κάθε προσπάθεια που οδηγεί  στο νέο κύκλο της καπιταλιστικής συσσώρευσης, μπορεί το καπιταλιστικό κράτος να επιβάλει μέτρα προστασίας της φύσης, που αν και διαφημίζονται ως οικολογικά κυρίως ανοίγουν και νέους ορίζοντες στη συσσώρευση του κεφαλαίου. Κι έτσι δεν υπάρχει δυτικό κράτος  που να μην φαίνεται πως  προσπαθεί  να ελέγξει  και να ρυθμίσει  τα περιβαλλοντικά προβλήματα, αρκεί το κόστος τους να μην είναι ασύμφορο ή να μπορεί να μετακυλίεται  στις εκμεταλλευόμενες τάξεις ή στις πρώην αποικίες των ιμπεριαλιστών. Η προστασία λοιπόν του περιβάλλοντος καταλήγει να ταυτίζεται μ’ ένα προσοδοφόρο και πολλά υποσχόμενο οικονομικό προϊόν.

Κι έτσι μπορεί να επιβάλλονται φόροι, όπως είναι η επιβολή φορολογίας στα ορυκτά καύσιμα ανάλογα με την περιεκτικότητα τους σε άνθρακα, δηλ.  βενζίνη, πετρέλαιο θέρμανσης, καύσιμα σε αεροπλάνα κλπ., με τον ισχυρισμό πως λειτουργούν σαν εργαλείο πολιτικής για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την ανάπτυξη, ενθαρρύνοντας την πιο αποδοτική χρησιμοποίηση της ενέργειας και δίνοντας κίνητρα για ανάπτυξη τεχνολογιών φιλικών στο περιβάλλον. Συγχρόνως το εμπόριο δικαιωμάτων εκπομπής αερίων, σύμφωνα με το Πρωτόκολλο του Κιότο,  γίνεται μια πολύ αποδοτική επιχείρηση. Για τις ιδιωτικές εταιρείες είναι ιδιαιτέρως ελκυστικό, γιατί μειώνοντας τις εκπομπές μπορούν να ωφεληθούν πουλώντας την περίσσεια των δικαιωμάτων εκπομπής.

Δηλ. οι οικολογικές ανησυχίες καθησυχάζονται από τη μια, με την επιβολή σταθερής ποσότητας συνολικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και άλλων αερίων και από την άλλη, γίνεται εμπορεύσιμο προϊόν το δικαίωμα να εκπέμπει κάποιος. Συνεπώς,  ανοίγεται πεδίο λαμπρόν κερδοφορίας πουλώντας την περίσσεια των δικαιωμάτων εκπομπής, και για άλλη μια φορά συνεχίζεται η εκμετάλλευση των υπο ανάπτυξη χωρών από τις αναπτυγμένες.

Ο φόρος στα καύσιμα, που στη Γαλλία αποτέλεσε τη σπίθα για το ξέσπασμα μιας συσσωρευμένης οργής, ανεξάρτητα από το ίδιο το περιεχόμενο των αντιδράσεων ή τα κοινωνικά στρώματα που διαμαρτύρονται, αποδεικνύει για άλλη μια φορά πως για τον καπιταλισμό το κέρδος πάντα είναι ο σκοπός και κάθε τι, και η προστασία του περιβάλλοντος βεβαίως, χρησιμοποιείται ως μέσο για την επίτευξή του.

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΤΑΞΙΚΑ

Στο Σαρωνικό προκλήθηκε μεγάλη περιβαλλοντική ζημιά από τη βύθιση του αγκυροβολημένου δεξαμενόπλοιου Αγία Ζώνη ΙΙ, φορτωμένο με 2570 τόνους καύσιμα.        

Στη δε Χαλκιδική, σχεδόν δυο δεκαετίες κρατούν οι αντιδράσεις των κατοίκων της περιοχής, κατά των εξορύξεων για την ανυπολόγιστη περιβαλλοντική καταστροφή που αυτές προκαλούν. Εν μέσω λεονταρισμών του υπουργού Γ. Σταθάκη και απειλών, για άλλη μια φορά,  της  εταιρείας Eldorado Gold περί αναστολής εργασιών της έχουν ήδη εκδοθεί οι απαιτούμενες άδειες από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στο Μεταλλείο Ολυμπιάδας, ενώ κατά δήλωση του υπουργού οι εκκρεμότητες στις Σκουριές, μέθοδος μεταλλουργίας,  θα κλείσουν με διαιτησία.

Για τη ρύπανση στο Σαρωνικό  η μείζονα αντιπολίτευση εστίασε την κριτική της στην καθυστερημένη και ανεπαρκή αντίδραση   της  κυβέρνησης, ενώ σχετικά με την Eldorado και τις απειλές αποχώρησής της τα αστικά κόμματα ξέσπασαν εναντίον της κυβέρνησης που τρέπει σε φυγή τους επενδυτές. Αυτό που ενδιαφέρει είναι τα μικροπολιτικά παιχνίδια και η υποστήριξη μιας ανάπτυξης που ευνοεί το κεφάλαιο ακόμα κι αν προκαλεί περιβαλλοντική καταστροφή και κινδυνεύει η δημόσια υγεία. Γιατί   πρόοδος, τεχνολογία, υλική ευημερία, ανάπτυξη, μορφές κατανάλωσης και πρότυπα ζωής, ανάγκες, κοινωνικές προσδοκίες κλπ. κατασκευάζονται στο καλούπι των καπιταλιστικών σχέσεων και δυνάμεων παραγωγής που οδηγούν στην καταστροφή του περιβάλλοντος.

Οι καταγγελίες βέβαια για τις προσπάθειες του ανθρώπου να κυριαρχήσει στη φύση μοιάζουν περισσότερο με ρομαντικές φλυαρίες, όταν θεωρείται ότι ο άνθρωπος αντιμετωπίζει  τη φύση ατομικά και όχι διαμέσου της κοινωνίας. Η οικολογική κρίση όταν αποσυνδέεται από τον κυρίαρχο τρόπο παραγωγής, από τον καπιταλισμό, τότε τη ρύπανση νερών  από βιομηχανικά απόβλητα, την καταστροφή δασών, τη μόλυνση του αέρα  ή εδάφους κλπ δεν τα αντιμετωπίζουμε ως  κοινωνικά αποτελέσματα. Ο αγώνας όμως του ανθρώπου και της κοινωνίας  με τη φύση θα μπορούσε ν’  αλλάξει αν άλλαζε η κοινωνία –στις προκαπιταλιστικές κοινωνίες ήταν διαφορετικός. Η αναγωγή αυτού του αγώνα σε αντίθεση ανθρώπου-φύσης συσκοτίζει  τόσο την ταξική πάλη που διεξάγεται  στην οικονομία, την πολιτική,  όσο και τη χρησιμοποίηση από την κυρίαρχη τάξη  των τεχνολογικών δυνατοτήτων της «φτηνής», για μεγαλύτερο κέρδος, εκμετάλλευσης της φύσης που εξασφαλίζουν την κυριαρχία της.

Η δυτική αστική τάξη προσπαθεί να διατηρήσει την κυριαρχία της στην κοινωνία, αλλά συγχρόνως και κάποιες συνθήκες ζωής και αναπαραγωγής του συνόλου της κοινωνίας. Παζαρεύει  λοιπόν τις αναγκαίες  επεμβάσεις για να αποφευχθεί μια περαιτέρω καταστροφή της φύσης ως το σημείο εκείνο που  θα καθιστούσε αδύνατη την αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης. Εξάλλου υπάρχει και η  αναλώσιμη εργατική δύναμη των πρώην αποικιών της, όπου οι καταστρεπτικές συνέπειες στο περιβάλλον  από τις δραστηριότητες των καπιταλιστών μάλλον αντιμετωπίζονται με αδιαφορία ή το πολύ πολύ  χρησιμοποιούνται ως ευκαιρία για επίδειξη του ανθρώπινου πρόσωπου του καπιταλισμού –στα λόγια.  Και όπως στο πλαίσιο της καπιταλιστικής παραγωγής, και χάρις και στους εργατικούς αγώνες, επιδιώχθηκε να διασωθεί στη Δύση η εργατική δύναμη από τη φυσική εξόντωση, για να μην εξαντληθεί ολοσχερώς η πηγή ύπαρξης του καπιταλισμού, το ίδιο συμβαίνει και με την οικολογική κρίση. Όχι μόνο καπιταλιστικά κράτη αλλά και μονοπωλιακοί  κολοσσοί τολμούν να αναλάβουν τον …αγώνα για λύσεις οικολογικών προβλημάτων, αν και  τα οικολογικά μέτρα έχουν μερικό και περιορισμένο χαρακτήρα.

Η υπεράσπιση λοιπόν της φύσης έχει πάρει ένα διαταξικό χαρακτήρα. Μόνο που είναι πολύ διαφορετικό να επιδιώκεται αναγκαστικά, γιατί προέχει η επιβίωση των ανθρώπων, η ανάπτυξη με τρόπους που  δεν  δικαιώνονται πλήρως οικολογικά, από τις  αναπτυξιακές δραστηριότητες με αρνητικές οικολογικές συνέπειες απλώς και μόνο γιατί επιδιώκεται αύξηση της κερδοφορίας με μείωση του κόστους. Γιατί είναι σχεδόν κανόνας  στην καπιταλιστική κοινωνία η επιδίωξη του κέρδους από τα μονοπώλια να οδηγεί σε ληστρική χρήση των φυσικών πόρων, στην καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος.

 Κι αν  ο οικολογικός λόγος ενσωματώνεται στην κυρίαρχη πολιτική, αξιοποιείται όμως  υπέρ του κοινωνικού status quo, γιατί δίνεται ακόμα μια ευκαιρία στον καπιταλισμό να διαχειριστεί αυτός την φυσική και κοινωνική αθλιότητα.  Έτσι μια νέα τύπου παραγωγή αναπτύσσεται, ένας νέος κύκλος συσσώρευσης αρχίζει, που θεμελιώνεται στην κεφαλαιοποίηση της φύσης και τον πλήρη έλεγχο όλων όσα επιτρέπουν τη ζωή πάνω στον πλανήτη. Ο καπιταλισμός οικειοποιείται  τα  επιστημονικά δεδομένα, τις οικολογικές αναζητήσεις και κατασκευάζει και τρομοκρατικούς μύθους που κύρια λειτουργία έχουν την αποδοχή εκείνης της προσπάθειας που οδηγεί σ’ αυτόν το νέο κύκλο καπιταλιστικής συσσώρευσης. Κι έτσι  επιβάλλονται μέτρα προστασίας της φύσης, που το κόστος τους παζαρεύεται  και τα οποία  ανοίγουν  και νέους ορίζοντες στη συσσώρευση του κεφαλαίου.

Στην τελική, οι οικολογικοί προβληματισμοί  αναπτύσσονται στη βάσης μιας ιδεολογικής και πολιτικής αυτονόμησης από το καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής που εστιάζουν μ’ έναν …ρομαντικό τρόπο στο αποτέλεσμα, την καπιταλιστική ανάπτυξη, παρακάμπτοντας ζητήματα όπως, ποιος έχει την εξουσία ελέγχου πάνω στην οργάνωση της παραγωγής,  ποιες οι σκοπιμότητες της παραγωγής κλπ. θεωρώντας πως αυτά είναι αρμοδιότητα της καπιταλιστικής επιχείρησης, που μόνο της κριτήριο όμως είναι η κερδοφορία.