ΟΠΩΣ ΓΑΛΛΙΑ;

 

Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως νέοι, βγήκαν στους δρόμους ευρωπαϊκών πόλεων, με επίκεντρο τη Γαλλία,  τις τελευταίες μέρες για να διαμαρτυρηθούν για την κατάσταση των σχολείων, για  το αυξανόμενο κόστος  διαβίωσης, την κρίση στέγασης, τη κλιμάκωση της  διαφθοράς,  την πολιτική  των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Αν και οι αφορμές  παραμένουν συγκεκριμένες για κάθε χώρα και δεν μπορούν να παρουσιαστούν αυτές οι κινητοποιήσεις σαν ένα ενιαίο ευρωπαϊκό κύμα διαμαρτυριών, όμως φαίνεται  ότι υπάρχει κοινό υπόβαθρο στις πολιτικοοικονομικές συνθήκες που τις προκαλούν.  Κι αν ξεσπούν διαμαρτυρίες σε αρκετές χώρες με διαφορά εβδομάδων  δεν είναι τόσο ότι η ροή πληροφοριών διευκολύνεται και επιταχύνεται από τα κοινωνικά δίκτυα όσο ότι είναι  ίδιες οι πιέσεις  που τις παράγουν. Οι διαδηλώσεις αυτές αναδεικνύουν την αυξανόμενη δυσαρέσκεια για τις συνθήκες διαβίωσης,  αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις ανταποκρίνονται στις ανησυχίες των πολιτών.

          Κάποιες διαμαρτυρίες σε αρκετές χώρες, ιδιαίτερα στη Γαλλία,  κατέληξαν σε βίαιες συγκρούσεις, λεηλασίες βανδαλισμούς καταστημάτων, ζημιές σε δημόσια κτίρια και  με καταγγελίες για εμπρηστικό και προβοκατόρικο ρόλο της αστυνομίας. Η ακροδεξιά εκμεταλλεύεται την αναταραχή για να παρουσιαστεί ως η εναλλακτική λύση, όσο κατηγορείται η ακροαριστερά για πρόκληση χάους στις πόλεις και στοχοποιούνται οι μετανάστες ως υπεύθυνοι για τις καταστροφές.   Και μένει στο μέλλον να δείξει αν τα αιτήματα σταδιακά θα μπορέσουν να διευρυνθούν και ν’ αποκτήσουν ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό χαρακτήρα, έτσι που να μη μπορέσει η κυρίαρχη εξουσία να εκμεταλλευτεί προς όφελός της αυτές τις κινητοποιήσεις.

          Οι νέοι, βιώνουν ένα  αίσθημα αβεβαιότητας και έλλειψης ελέγχου στη ζωή τους, που όταν οι καταστάσεις  γίνονται δυσχερείς μια σπίθα είναι ικανή να διοχετεύσει τη δυσαρέσκεια και να τους οδηγήσει στους δρόμους. Αντιμέτωποι με μέτρα λιτότητας, την κατάργηση της δημόσιας εκπαίδευσης, επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης, αυταρχισμό και, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, τον ταχύ στρατιωτικό επανεξοπλισμό, οι νέοι εξεγείρονται. Απορρίπτουν την ιδέα ότι θα πρέπει να αποδεχτούν την επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης στην πατρίδα τους, ενώ παράλληλα να πρέπει να συσπειρώνονται πίσω από τους  πολιτικούς και στρατιωτικούς σχεδιασμούς των κυβερνήσεων τους.

         Λόγω της κινητοποίησης μαθητών και φοιτητών  δεν λείπουν οι αναφορές και οι συγκρίσεις με τις φοιτητικές κινητοποιήσεις του Μάη του ’68, καθώς τα κοινωνικά κινήματα συχνά επικαλούνται την ιστορία. Τότε βέβαια ο ενθουσιασμός για την εξέγερση που διεκδικεί  μια καλύτερη ζωή διαπέρασε μεγάλα τμήματα της νεολαίας, οι αντιιμπεριαλιστικοί αγώνες διεθνοποίησαν τις διαμαρτυρίες, υπήρχε η επιθυμία για απελευθέρωση των ηθών, μια άρνηση της καθημερινότητας. Κι αν  εκφράστηκε μια ευρεία απόρριψη της καταναλωτικής κοινωνίας, δεν είχε όμως  απορριφτεί ο καπιταλισμός, αλλά η σύμφυτη σ’ αυτό αδικία του, και καθώς η οικονομία εξακολουθούσε να αναπτύσσεται και η τριτοβάθμια εκπαίδευση υποσχόταν πρόσβαση σε αξιοζήλευτες θέσεις οι νέοι απαιτούσαν τη συμμετοχή σ’ αυτή την ευμάρεια που απολάμβαναν οι προνομιούχοι. Εν ολίγοις υπήρχε αισιοδοξία για τη δυνατότητα αλλαγής του κόσμου, μέσω ενός …ανθρώπινου καπιταλισμού, ενώ η οικονομική ανάπτυξη δημιουργούσε προσδοκίες για ένα καλύτερο μέλλον.

          Και βέβαια η αποσύνδεση ουσιαστικά εκείνων των αιτημάτων από την οικονομική βάση του καπιταλισμού άφησε κληρονομιά που, στην τελική, αποσταθεροποιώντας βαθιά τον πολιτικό χώρο, μοιάζει να στρέφεται εναντίον των ίδιων των πιο αδύναμων κοινωνικά. Έτσι π.χ. η απαίτηση από τους νέους για ατομική αυτονομία, μοιάζει στις μέρες μας να γυρνά μπούμερανγκ, χρησιμεύοντας στην επιβολή νέων κοινωνικών κανόνων στα άτομα, όπως ευελιξία, προσαρμοστικότητα, προσωπική ολοκλήρωση, ικανότητα αυτόνομης διαχείρισης της επαγγελματικής τους πορείας. Δηλ. επιβολή κανόνων που δεν είναι λιγότερο περιοριστικοί από αυτούς που αντικατέστησαν, και ανανεώνουν τους μηχανισμούς παλιών διαδικασιών ταξικής κυριαρχίας.

          Εν έτει όμως 2026, κυριαρχούν η ανασφάλεια και η απαισιοδοξία. Οι νέοι αντιμετωπίζουν αβεβαιότητα για το επαγγελματικό τους μέλλον, κοινωνικές και οικονομικές δυσκολίες, ανησυχούν για την αυταρχικότητα των κυβερνήσεων τους και την απειλή πολέμου. Τώρα κυριαρχεί περισσότερο ο φόβος της επιστροφής σε σκοτεινές ιστορικές περιόδους, με την ανησυχία για την άνοδο της ακροδεξιάς, που προωθείται από την κυρίαρχη εξουσία του φιλελεύθερου λεξιλογίου,  να αποτελεί βασικό στοιχείο της πολιτικής τους συνείδησης.

         Η πολιτική αδιαφορία, η αστυνομική καταστολή, η συγκαταβατική μεταχείριση των νέων  είναι παράγοντες που τροφοδοτούν την εξάπλωση των διαμαρτυριών. Οι εικόνες της καταστολής που κοινοποιούνται ασταμάτητα σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης σοκάρουν με την αγριότητά  τους  και  ενισχύουν την αλληλεγγύη μεταξύ προνομιούχων και μη προνομιούχων νέων που παίρνουν μέρος στις διαδηλώσεις. Οι μονάδες καταστολής σιδερόφρακτες, με τις ασπίδες, τα γκλομπ και τις χειροβομβίδες σηματοδοτούν και σ’ αυτές τις διαμαρτυρίες τη δύναμη και σκληρότητα του αυταρχικού κράτος, που τις τελευταίες δεκαετίες πανομοιότυπο ολοένα και επεκτείνεται.

         Είναι δύσκολο να προβλεφθεί η έκβαση των κινητοποιήσεων. Και στο παρελθόν έχει αποδειχτεί ότι όσο οι επιμέρους διεκδικήσεις σταδιακά δεν συνδέονται με το πολιτικοοικονομικό σύστημα, αλλά περισσότερο με συγκεκριμένα πρόσωπα και  μεμονωμένες πολιτικές ακόμα και η μερική ικανοποίησή τους παραπλανά και εφησυχάζει.  

          Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να μετατραπεί η αποφασιστικότητα που εκφράζεται σε μια διαρκή δύναμη και να επεκταθεί αυτή στην πλειοψηφία των εργαζομένων. Είναι και το ιδεολογικό πρότυπο, το ιστορικό υπόβαθρο, το κοινωνικό όραμα  που θα οπλίσει αυτόν τον πολιτικό αγώνα. Έχοντας κατασυκοφαντηθεί το όραμα μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας, με προώθηση του αντικομμουνιστικού λόγου, στις υπάρχουσες καταστάσεις και ιδεολογίες συσκοτίζονται τα πνευματικά και υλικά στοιχεία υπέρβασής τους που θα συντελούσαν στην ανάδυση μιας ταξικής συνείδησης. Γι’ αυτό είναι τα κομμουνιστικά κόμματα με τις σαφείς ταξικές και κοινωνικές αναφορές πρωτοπόροι και καθοδηγητές στους ταξικούς αγώνες.

         Σε κάθε κινητοποίηση είναι η σύνδεσή της  με εργατικές απεργίες, κοινωνικές διαμαρτυρίες που μετατρέπουν επιμέρους διεκδικήσεις σε συνολική αμφισβήτηση του συστήματος και μπορεί να μετατρέψει επιμέρους κρίσεις σε μια γενικότερη κοινωνική κρίση. Για να επιτευχθεί αυτό, η κινητοποίηση πρέπει να μπορεί να βασίζεται σε μορφές οργάνωσης που επιτρέπουν τη συλλογική λήψη αποφάσεων για τα επόμενα βήματα, για ν’ αγκυροβολήσει ο αγώνας σε χώρους εργασίας και γειτονιές.

       Γι’ αυτό είναι καθοριστική η ύπαρξη ενός κομμουνιστικού κόμματος που οργανώνει αγώνες, εμπνέει το όραμα μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας. Έτσι που  οι αγωνιστικές κινητοποιήσεις δεν ξεστρατίζουν σε ατραπούς που ευνοούν το κυρίαρχο σύστημα και δεν διαλύονται σε ατομικές πορείες και αυτάρεσκες επιλογές, με την ένταση και βία να γίνονται αυτοσκοπός και κριτήριο επαναστατικότητας.  Είναι η οργάνωση  των εργαζομένων σε ταξικά σωματεία, που ενεργοποιεί τη δύναμη τους μέσω απεργιών και συλλογικών μορφών πάλης. Όταν υπάρχει συνδικαλιστική αδυναμία για ευρύτερη κινητοποίηση των εργαζομένων, αυτό αποτελεί σημαντικό περιοριστικό παράγοντα για να μετατραπεί η οργή και η αμφισβήτηση σε ένα ευρύτερο σχέδιο κοινωνικής αλλαγής.  

 

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΑΚΟΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ

 

Στη Γαλλία λίγες εβδομάδες μετά από τις τεράστιες διαμαρτυρίες και απεργίες για τις συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις, ξέσπασαν εκτεταμένες διαδηλώσεις με βίαιες εκδηλώσεις σε όλη τη Γαλλία  εξαιτίας της δολοφονίας του έφηβου  Νοέλ,  αλγερινής καταγωγής, από αστυνομικό κατά τη διάρκεια τροχονομικού ελέγχου. Στα καθ’ ημάς αστυνομικός σκότωσε έναν πολίτη, που αυτή τη φορά έτυχε να είναι 20χρονος Σύριος, άλλες φορές ήταν τσιγγάνος, μετά από καταδίωξη κι ενώ ο Σύριος προσπαθούσε να διαφύγει με τα πόδια.   

       Μοιάζει στη δημοκρατική Δύση  οι ζωές κάποιων ανθρώπων, όταν δεν είναι λευκοί ευκατάστατοι στις δημοκρατίες μας να κοστίζουν κάπως λιγότερο από άλλες. Και μοιάζει, με την υπερέκθεσή τους στην ανεργία, χρεωκοπημένο το διαφημισμένο δημοκρατικό μοντέλο της ένταξης νέων όχι μόνο από εθνικές μειονότητες, αλλά και από τις υποτελείς τάξεις. Συνεχίζει όμως να προκρίνεται το ατομικιστικό μοντέλο ενσωμάτωσης τους που βασίζεται στην ατομική επιτυχία και φαίνεται η αποδοχή του να στηρίζεται σε μια ευρεία συναίνεση.  Κραυγαλέο στα καθ’ ημάς είναι το παράδειγμα του Γιάννη Αντετοκούνμπο.  Και στη Γαλλία, με τους φτωχούς νέους των προαστίων, γάλλοι δεύτερης και τρίτης γενιάς από τις πρώην γαλλικές αποικίες, αλλά και στη χώρα μας, με τις ροές μεταναστών από τη δεκαετία του ’90 με τους Αλβανούς, τα θεμέλια του μοντέλου ένταξης είναι η αφομοίωση τους στην κοινωνία. Απαιτείται απ’ όλους να συμπεριφέρονται σύμφωνα με το κυρίαρχο μοντέλο, αλλά ταυτόχρονα  a priori δεν γίνεται αποδεκτή η αποτελεσματική ικανότητα τους συμμετοχής σε αυτό που προϋποθέτει την οικονομική και κοινωνική ολοκλήρωση, με αποτέλεσμα ή την μέγιστη προσπάθεια για ένταξη ή την περιθωριοποιίηση. Γιατί ακόμα και αν οι μετανάστες  συμμετέχουν στο παιχνίδι της ένταξης, ιδίως μέσω της μόρφωσης, στη συνέχεια δεν αποφεύγεται ο αποκλεισμός που ακριβώς φαίνεται να βασίζεται στις εθνοτικές διακρίσεις.

      Κι όταν οι ελπίδες διαψεύδονται και οι καταστάσεις επιδεινώνονται, αρκεί  μια αφορμή για την έκρηξη. Που ξεκινά από ένα δράμα με το οποίο πολλοί μπορούν να ταυτιστούν, γεγονός που εξηγεί τη διάδοση. Όλες αυτές οι ταραχές πυροδοτούνται από κοινές εμπειρίες  ανεργίας και διακρίσεων. Οι ενέργειες γίνονται πιο βίαιες και πιο παραβατικές με πολλές λεηλασίες. Στήνονται οδοφράγματα, σαν να υπάρχει η επιθυμία να πάρουν τον έλεγχο του δρόμου. Είναι ένας τρόπος υπεράσπισης της επικράτειάς τους και αυτό φαίνεται και μέσα από τα δημόσια κτίρια που γίνονται στόχος. Με τις ταραχές παραβιάζονται οι κανόνες που διέπουν το συμβολικό και όχι το νομικό καθεστώς των μεταναστών, που απαιτούν απ’ αυτούς υπακοή και ευγένεια.

       Θεωρητικά  μιλάμε για ρατσισμό και αντιρατσισμό. Δεν δυσκολεύτηκε  ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν  να χαρακτηρίσει τον θάνατο του Ναέλ "ασυγχώρητο", ενώ η γαλλική κυβέρνηση επιμένει ότι δεν είναι ρατσιστική, όπως ισχυρίζονται όλες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Και όλοι  ξεχνούν ότι οι μετανάστες υπόκεινται στην πραγματικότητα στους νόμους της συγκεκριμένης κοινωνίας που τείνουν να αναπαράγουν τη δομή των διαφορών. Οι μετανάστες λοιπόν, ακόμα και δεύτερης ή τρίτης γενιάς, λιγότεροι πλούσιοι σε οικονομικό, πολιτιστικό και κοινωνικό κεφάλαιο, κατέχοντας επιπλέον ένα συμβολικό «αρνητικό» κεφάλαιο που συνδέεται με το στίγμα της διαφοράς, υπόκεινται σε διακρίσεις που συμβαίνουν όχι μόνο νομικά αλλά και κοινωνικά. Έτσι στη Γαλλία, και όχι μόνο,  ολόκληροι τομείς της αγοράς εργασίας είναι σχεδόν απρόσιτοι στους «μετανάστες», ακόμη και για όσους έχουν γεννηθεί στη Γαλλία και είναι γαλλικής υπηκοότητας.. Και φυσικά το ίδιο συμβαίνει και στη χώρα μας. Μάλιστα ενδεικτικό αυτής της αντίληψης είναι  και το νομοσχέδιο για την ψήφο των ελλήνων του εξωτερικού χωρίς περιορισμούς,  που προωθεί εκ νέου η κυβέρνηση. Η καταγωγή δίνει περισσότερα δικαιώματα σε ανθρώπους που δεν έχουν οικονομικούς και κοινωνικούς δεσμούς με τη χώρα, από την μόνιμη εγκατάσταση και την οικονομική δραστηριότητα σ’ αυτήν. 

        Βέβαια, όπως και σε προηγούμενα τέτοια  γεγονότα ταραχών, οι πολιτικές συνέπειες φαίνονται περιορισμένες. Σίγουρα, προκαλείται συγκίνηση απ’ αυτά τα γεγονότα, η κοινή γνώμη ανακαλύπτει την ανεργία των νέων, τον ρατσισμό και τις διακρίσεις, την ύπαρξη αστικών γκέτο. Αλλά όπως πάντα, αφού περάσει η συγκίνηση, και παρά τη σημασία κάποιας κινητοποίησης μέσω δημοσιεύσεων λίγους μήνες αργότερα, η κοινή γνώμη φαίνεται να είναι ικανοποιημένη με την απουσία μέτρων μεγάλης κλίμακας για την καταπολέμηση αυτών των καταστάσεων διαχωρισμού σε φτωχογειτονιές   και υποβιβασμού των νέων που ζουν εκεί. Ακόμα όμως κι έτσι, οι ταραχές, χωρίς οργάνωση, σχέδιο και στόχο τις περισσότερες φορές, εισβάλλουν στον πολιτικό χώρο και γι’ αυτό  δεν αποκλείουν την ανάγνωση ως μορφή συλλογικής και πολιτικής δράσης, και θα πρέπει να υπάρξει αποκρυπτογράφηση πίσω από την επιλογή της άμεσης δράσης και βίας.

         Εξάλλου, με την κατάπαυση των ταραχών βλέπουμε και τα όρια μιας κινητοποίησης, όπου οι φτωχοί επιτίθενται σε περιουσίες και δημόσια κτίρια κυρίως στις γειτονιές όπου ζουν, προκαλώντας σ’ αυτές πρόσθετη καταστροφή κι επιβαρύνοντας ένα συχνά μη ανεκτό περιβάλλον διαβίωσης, και σπανιότερα να επιτίθενται στις πλούσιες γειτονιές ή στα κέντρα των πόλεων. Ακόμα κι εδώ αναδεικνύεται ο χωρισμός των δυο κόσμων και η μεθόδευση που έχει γίνει να μην επηρεάζονται οι τάξεις των αστών.

       Κι αν σ΄ αυτές τις ταραχές μοιάζει να λείπει μια ισχυρή ιδεολογία και οι κοινά αποδεκτοί κανόνες στην ανάπτυξη των κοινωνικών κινημάτων, όμως είναι σημαντικό ότι είναι μια συλλογική δράση που σκοπό έχει να προκαλέσει αντιδράσεις, μεταρρυθμίσεις και λύσεις στις αδικίες που βιώνονται καθημερινά, αναδεικνύοντας την κοινή μοίρα των νεαρών,  κατοίκων φτωχών, και πολλές φορές γκετοποιημένων, περιοχών.

        Η αντίδραση αυτών των νέων συνδέεται  με την ηθική αγανάκτηση, με το αίσθημα του εξευτελισμού συλλογικά και δημόσια και γι’ αυτό δεν πρέπει να υποτιμάται και το εύρος των  πολιτικών συνεπειών αυτής της κινητοποίησης. Που είναι τόσο μεγαλύτερο όσο πιο ισχυρές συμμαχίες σφυρηλατούνται μεταξύ νέων και συνδικάτων, που μπορεί να οδηγήσουν σε άλλες μορφές κινητοποίησης. Πάντα η οργάνωση και ο σχεδιασμός διαμαρτυριών, πέρα από τη μαζικότητα, είναι καθοριστικά για τη πίεση που μπορούν να ασκήσουν στην κυρίαρχη εξουσία.

        Είναι λοιπόν δυνατό να επαναλαμβάνεται το κυρίαρχο αφήγημα για την αυτονομία και το αυθόρμητο των κινημάτων, για να απαξιώνεται η οργάνωση σε συνδικάτα και η ισχυροποίηση εργατικών κομμάτων που υπερασπίζονται τα συμφέροντα της εργατικής τάξης;

 

«ΣΧΟΛΕΣ ΠΟΛΕΜΟΥ»

Οι μαζικές  απεργιακές κινητοποιήσεις  των συνδικάτων στη Γαλλία εδώ και πάνω από ένα μήνα ενάντια στη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος πίεσαν την  κυβέρνηση του Ε. Φιλίπ να εμφανιστεί πιο διαλλακτική, για να παρασύρει σε συμβιβασμό τα συνδικάτα σταματώντας τις απεργίες. Στα καθ΄ ημάς, οι εργαζόμενοι στον ΟΤΕ απεργούν από τις 21 Δεκεμβρίου, για συλλογικές συμβάσεις εργασίας και παύση απολύσεων, με εκκωφαντική τη σιωπή γι’ αυτό των συστημικών ΜΜΕ και αδιάλλακτη τη διοίκηση του ομίλου, που μηνύει και απαιτεί συλλήψεις εργαζομένων και συνδικαλιστών απεργών.

               Δυο ειδήσεις οι οποίες αναφέρονται  στους εργαζομένους και τα …αναχρονιστικά μέσα πίεσης, την απεργία, που τόσο βιαστικά έσπευσε ο κυρίαρχος λόγος να απαξιώσει, ακριβώς γιατί έτσι απειλείται η παντοδυναμία της κυρίαρχης εξουσίας.

               Την τελευταία δεκαετία, καθώς το χάσμα εισοδήματος μεταξύ πλούσιων και φτωχών διευρύνεται, η αυξανόμενη υποψία έγινε πια διαπίστωση,  ότι το παιχνίδι στη φρενήρη σύγχρονη οικονομία μας κλίνει ενάντια στους εργαζόμενους. Η ευρέως διαδεδομένη ευημερία της Δύσης των προηγούμενων δεκαετιών, όταν το αμερικανικό όνειρο φαινόταν ανοιχτό σε όλους, αρχίζει να μοιάζει με ιστορική εξαίρεση. Το παράδειγμα της Γαλλίας δείχνει πως  δεν περιορίζονται οι δυσμενείς για τους εργαζόμενους μεταρρυθμίσεις μόνο στην Ελλάδα, και ούτε μόνο σ’ αυτή ο  κυρίαρχος λόγος προπαγάνδας χρεώνει  την κρίση στους εργαζόμενους, αλλά αντίθετα ότι  η αυξανόμενη ανισότητα είναι εγγενής στον καπιταλισμό. Οι  καπιταλιστές - επενδυτές προμηθεύουν χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο σε επιχειρήσεις για να πάρουν μια όλο και μεγαλύτερη φέτα της οικονομικής πίτας, σε βάρος των εργαζομένων. Όσοι κατέχουν τα μέσα παραγωγής γίνονται πλουσιότεροι, ενώ οι εργαζόμενοι καταντούν να μην μπορούν να επιβιώσουν, σε μια εποχή που η τεχνολογική εξέλιξη επιτρέπει την ανάπτυξη του παγκόσμιου πλούτου, ώστε να εξασφαλίζονται αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης σε όλους τους εργαζόμενους.   

               Τις τελευταίες δεκαετίες επιβεβαιώνεται με τον πιο κραυγαλέο τρόπο μεταπολεμικά, αυτό που διαπίστωσε ο Κ. Μαρξ το 19^ο αιώνα, πως τα επίπεδα μισθών μπορούν να διευθετηθούν μόνο με τη συνεχή πάλη μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας, εφόσον  ο καπιταλιστής συνεχώς τείνει να μειώσει τους μισθούς στο φυσικό τους ελάχιστο και να παρατείνει την εργάσιμη μέρα στο φυσικό της μέγιστο, γι’ αυτό πρέπει συνεχώς οι εργαζόμενοι να πιέζουν και να αγωνίζονται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Είναι οι αγώνες των εργαζομένων, οι τεράστιες απεργιακές κινητοποιήσεις  του προηγούμενου αιώνα, το αντίπαλον δέος των σοσιαλιστικών κρατών που έσπασαν την αδιαλλαξία της κυρίαρχης τάξης στη Δύση και νομιμοποίησαν το δικαίωμα των εργαζομένων να σχηματίζουν συνδικάτα και να διαπραγματεύονται συλλογικά. Επί δεκαετίες μεταπολεμικά, αναγκάστηκε η κυρίαρχη εξουσία στις βιομηχανίες και εταιρείες  να δεχτεί τη νομιμότητα των συνδικάτων στη διαδικασία συλλογικής διαπραγμάτευσης. Η κρίση του καπιταλισμού από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 και μετά, η πτώση των σοσιαλιστικών καθεστώτων έδωσε ώθηση στην μακροπρόθεσμη εκστρατεία  της κυρίαρχης τάξης για να μετατοπιστεί αποφασιστικά η ισορροπία των ταξικών δυνάμεων προς όφελός της. Το αστικό κράτος, που κάτω από την πίεση των εργαζομένων και την απειλή του σοσιαλισμού είχε αναλάβει ενεργό ρόλο στις εργασιακές σχέσεις των προηγμένων καπιταλιστικών κοινωνιών αποδεχόμενο με νομικές ρυθμίσεις το ρόλο των συνδικαλιστικών οργανώσεων στους όρους εργασίας, ενισχυμένο από την πτώση του σοσιαλισμού και την αποδυνάμωση του εργατικού κινήματος πρωτοστατεί στην απορρύθμιση της εργασίας και τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, εξυπηρετώντας την εξουσία του κεφαλαίου.

               Όλα αυτά τα χρόνια της καπιταλιστικής κρίσης δεν έφεραν τίποτε άλλο παρά δυστυχία στον πυρήνα της παγκόσμιας εργατικής τάξης. Και δεν είναι μια παράπλευρη συνέπεια της πολιτικής για έξοδο από την κρίση,  αλλά ο στόχος  αυτής της πολιτικής, σε ένα μονόπλευρο ταξικό πόλεμο που απαιτεί την καταστροφή  των μόνων μέσων για την υπεράσπιση του βιοτικού επιπέδου των εργατών, των συνδικάτων

               Ο καπιταλισμός αναγκάζει τους εργαζόμενους να ανταγωνίζονται μεταξύ τους διαιρώντας τους, -γηγενείς  εναντίον αλλοδαπών, ειδικευμένοι εναντίον ανειδίκευτων κλπ. - αξιοποιώντας κάθε ευκαιρία για να κρατούνται οι εργαζόμενοι  διαιρεμένοι. Και είναι η οργάνωση σε συνδικάτα που  δίνει την ευκαιρία συλλογικής μάχης εναντίον των εργοδοτών και  μειώνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των εργαζομένων χτίζοντας την αλληλεγγύη μεταξύ τους. Τα συνδικάτα είναι η πρώτη γραμμή άμυνας των εργαζομένων εναντίον των εργοδοτών τους υπό τον καπιταλισμό. Γι’ αυτό και οι προσπάθειες της κυρίαρχης εξουσίας να τα αποδυναμώσουν, με όποιο τρόπο μπορούν είναι συνεχείς. Όπως άλωση των συνδικάτων από κρατικοδίαιτους συνδικαλιστές που διαπραγματεύονται τους όρους εκμετάλλευσης εξ ονόματος των μελών τους στηρίζοντας την κυρίαρχη πολιτική που απομακρύνει τους εργαζόμενους, (π.χ πεπραγμένα προέδρου ΓΣΕΕ Γ. Παναγόπουλου) νομοθετικές ρυθμίσεις για έλεγχο συνδικαλιστικών δράσεων (π.χ. ηλεκτρονική ψηφοφορία) και περιορισμό των απεργιακών κινητοποιήσεων.

               Και όλα αυτά, γιατί όπως είπε ο Φ. Εγκελς τα συνδικάτα και το όπλο απεργίας ειδικότερα είναι «σχολές πολέμου» που εκπαιδεύουν τους εργαζόμενους στην ταξική πάλη, ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη δική τους χειραφέτηση.