«ΦΩΣ ΠΟΥ ΠΑΤΕΙ ΧΑΡΟΥΜΕΝΟ ΤΟΝ ΑΔΗ»

 

Και λίγες μέρες τώρα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οι φωτογραφίες που εικονίζουν κάποιους από τους εκτελεσμένους στην Καισαριανή,  την Πρωτομαγιά του ‘44  λίγο πριν την εκτέλεση, σαν να άνοιξαν  μια ρωγμή στο χρόνο. Παρελθόν, 82 χρόνια πριν, και παρόν  αναμετρώνται απέναντι στην Ανάγκη, τον «σιδερένιο κλοιό» που σ’ ένα σταυροδρόμι, που παρουσιάζεται σαν αναπόφευκτο, επιβάλλει το δίλημμα, αποκλείοντας έναν τρίτο δρόμο που θα επέτρεπε τη διαφυγή από αυτόν τον «σιδερένιο κλοιό». Και αν τότε  ήταν το  φοβερό το δίλημμα, το έσχατο δίλημμα, θάνατος ή μια σκυφτή ζωή, στο τώρα το δίλημμα δεν είναι παρά  αγωνιστικότητα και διεκδίκηση ή ταπεινωμένη ζωή.

          Κι αν αυτές οι φωτογραφίες του τότε πραγματικά συγκλόνισαν, ήταν γιατί εικονίζουν ανθρώπους που κυριολεκτικά σωματοποιούν την αντίσταση, με την ετυμολογική  της  σημασία. Δηλ. αντί+ίσταμαι, στέκομαι απέναντι όρθιος, στέκονται όρθιοι. Εκείνη η φιγούρα του ανθρώπου που τεντώνεται καμαρωτά απέναντι στο απόσπασμα εικονογραφεί συγκλονιστικά τη σημασία της λέξης. Όλο τους το είναι δεν είναι παρά αυτό το κορμί που στη μια φωτογραφία, όπως μπαίνουν στο χώρο της εκτέλεσης, φαίνεται ότι μπορεί όχι μόνο να στέκεται όρθιο, ενώ πηγαίνει για να πεθάνει, αλλά αρθρώνει και λόγια, ένα τραγούδι μάλλον. Η αντίστασή τους που παίρνει ένταση βούλησης μέσα από τον εαυτό τους, από τη δική τους εσωτερική ανάγκη στέκεται αντίκρυ στην αντίρροπη δύναμη των Γερμανών που επιβάλλουν θάνατο ή χαμερπή ζωή. 

Και αν υπάρχει και μια φωτογραφία από το τώρα που σε μεγάλο βαθμό να το εικονογραφεί είναι εκείνων των εργατών που χειροκροτούσαν τον εργοδότη της βιομηχανίας ΒΙΟΛΑΝΤΑ, μερικές ημέρες μετά το θάνατο των συναδέλφων τους, εξαιτίας δικών του εγκληματικών παραλείψεων και αδιαφορίας για τους εργαζόμενους και που δουλικά τον ευχαριστούν για την μισθοδοσία τους.  Και είναι η σύγκριση ανάμεσα σ’ αυτές τις φωτογραφίες που εξηγεί τωρινούς σχολιασμούς και απόψεις για εκείνες τις συγκλονιστικές φωτογραφίες και αποκαλύπτει κριτήρια που έχουν επικρατήσει για την πορεία ζωής της πλειοψηφίας των σύγχρονων ανθρώπων.

Κι αν ψάχνουμε μέτρα και σταθμά που επικράτησαν να ζυγίζουν τη σύγχρονη ζωή η ανάρτηση της Α. Δαμιανίδη μας τα δίνει, αν και δεόντως μεταμφιεσμένα. Στην ανάρτησή της, κόντρα σ’ αυτό που ξεκάθαρα δείχνουν οι φωτογραφίες,  σημειώνει ότι δεν βλέπει περηφάνια «στα βλέμματά τους, πιο πολύ παραίτηση, στέκονται και περιμένουν κάπως σκυφτοί και κουρασμένοι», επισημαίνοντας ότι «βλέπουμε απλούς ανθρώπους που πάνε για το θάνατο τους σα να βρίσκονται ήδη αλλού, ο καθένας στη ζωή που έχασε, εργάτες, αγρότες, φοιτητές, στα σπίτια τους, στις γειτονιές τους». Για να αναφωνήσει, σαν να έρχεται από άλλον πλανήτη,  «Πόσο ξένος είναι ο θάνατος, πόσο άδικος, πόσο άσχημος και αμήχανος, πόσο άχρηστος και φρικτός» καταλήγοντας ότι «Δεν είναι οι άνθρωποι για τέτοια. Δεν γεννιούνται και δεν μεγαλώνουν για να πεθαίνουν έτσι».  

Σ’ αυτήν την ανάρτηση, μια  αστική πένα, από τις αμέτρητες  που τις τελευταίες δεκαετίες ανά τον κόσμο έχουν ανακαλύψει και περιγράψει μέχρι κορεσμού λαβυρινθώδεις ψυχολογικές διαδρομές και  προκλητικούς ιδεολογικούς προβληματισμούς μικροαστών μεταξύ γραφείου, κρεβατοκάμαρας και μπαρ, βουτά στην αποπολιτικοποιημένη, αταξική συναινετική μνήμη, για ν’ αφαιρέσει από το θάνατο των 200 της Καισαριανής κάθε αγωνιστική χροιά, κάθε ταξικό υπονοούμενο, κάθε επίρριψη ευθύνης για τον θάνατο. Γι’ αυτό δεν  μπορεί ν’ αναγνωρίσει το αγέρωχο βλέμμα.  Η καλυμμένη περιφρόνησή της για τους απλούς ανθρώπους, αγρότες, εργάτες,  δεν μπορεί να παραδεχτεί τη γενναιότητα τους, που αποτυπώνεται στη φωτογραφία. Και το κυριότερο, δεν τολμά  να κατονομάσει αυτόν που προκαλεί τον θάνατο αυτών των ανθρώπων, το ναζισμό, ο οποίος θάνατος την ενδιαφέρει ως μεταφυσικός στοχασμός μάλλον, αλλά και από αισθητικής πλευράς, είναι άσχημος, και τον χαρακτηρίζει και άχρηστο επιμένοντας στην αντιμετώπιση του ως φυσικό φαινόμενο. Κι έτσι εξαφανίζεται ο   θάνατος ως έσχατη θυσία για να νικηθεί ο φασισμός.

Σε όλη την ανάρτηση αντανακλάται η κυρίαρχη ιδεολογία που διαθλάται μεθοδικά εδώ και δεκαετίες κάθετα σε όλη την κοινωνία. Που αναγνωρίζει την κυριαρχία του καπιταλισμού, συσκοτίζει τα ταξικά συμφέροντα, φλυαρεί για δικαιώματα και ηθική  επιβάλλει τη  συναίνεση, για πιο κερδοφόρα εκμετάλλευση της εργασίας, και εκμαυλίζει συνειδήσεις.

Κι ενώ λοιπόν ελέγχθηκαν πολλά γι’ αυτούς τους γενναίους, κανείς από το κυρίαρχο σύστημα, πέρα από λακέδες που κάνουν τη βρώμικη δουλειά του, δεν αμφισβήτησε ευθέως την γενναιότητά τους. Έγιναν  όμως φιλότιμες προσπάθειες ή να την μειώσουν ή να την θεωρήσουν γενικά στοιχείο μιας αόριστης αντίστασης που περιλάμβανε τους πάντες στην Ελλάδα, αλλά τώρα είναι παράκαιρη. Η αντίσταση όμως δεν ήταν ποτέ θέμα συναίνεσης. Αρκεί να δούμε πώς αντιμετωπίζονται από την κυρίαρχη εξουσία  όσοι κινητοποιούνται κατά της γενοκτονίας των Παλαιστινίων, πώς μεθοδεύεται ρητορικά η απαξίωση του ΚΚΕ, το κέντρο της εαμικής αντίστασης, και πώς πολλοί απ’ αυτούς που εκφράζουν το σεβασμό τους για μια αόριστη αντίσταση, στην πραγματικότητα υπερασπίζονται την ίδια λογική του αποκλεισμού και του μίσους με εκείνους που η Αντίσταση πολέμησε.

Η σχέση όμως των ανθρώπων με το θάνατο, και φυσικά με  την ίδια τη ζωή τους, εξαρτάται από το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο βρίσκονται λόγω των τρόπων με τους οποίους μπορεί να εκτεθούν στο θάνατο, της αντίληψης που διαμορφώνεται γι’ αυτόν. Το πώς αντιμετωπίζει κανείς το θάνατο καθορίζει και το πώς ζει  τη ζωή. Κατά συνέπεια και η σχέση με την αντίσταση σε ό,τι απειλεί μια ζωή που έχει μετατραπεί σε ατιμωτική και εξευτελιστική εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο βιώνεται ο ευτελισμός και η ταπείνωση. Οι πράξεις αντίστασης, κόντρα ακόμα και στο ένστικτο της επιβίωσης, τροφοδοτούνται από τις αξίες που τις παρακινούν, που ατσαλώνουν τη βούληση για αντίσταση,  για αγέρωχη αντιμετώπιση.

Κι αυτές τις  αξίες στη φωτογραφία εκείνος ο μελλοθάνατος που σηκώνει τη γροθιά του τις σωματοποιεί, κι αυτές τις  αξίες τις ονομάζει η γερμανική διαταγή όταν καταδικάζει σε θάνατο συγκεκριμένα 200 κομμουνιστές για αντίποινα στις πράξεις αντίστασης των ανταρτών.  Είναι λοιπόν οι κομμουνιστικές αξίες με το όραμα ενός καλύτερου κόσμου χωρίς εκμετάλλευση που έδωσαν αξιοπρέπεια στον εργάτη, στον κάθε ένα που ένιωθε αδύναμος κι αδικημένος, τη δύναμη να οργανωθεί και ν’ αγωνιστεί για την πραγματοποίηση αυτού του οράματος. Είναι αυτές που έκαναν εκείνους τους γενναίους ν’ αντιμετωπίσουν το θάνατο όχι με απελπισία, αλλά σαν απόλυτη πράξη μαχητικότητας, μετατρέποντας το θάνατό τους σε σύμβολο λαϊκής πάλης. Μαζί με χιλιάδες άλλους αγωνιστές,  όπου γης, που δεν είχαν τίποτε να φοβηθούν από το θάνατο, που η πίστη τους για τη συνεισφορά τους σ’ ένα πιο φωτεινό μέλλον του ανθρώπου τους έκανε να μη διστάζουν να συμμετέχουν σε όλους τους αγώνες και τις μάχες για την πραγματοποίησή του.

 Σ’ αυτές τις φωτογραφίες το ήθος των κομμουνιστών ξεχωρίζει. Αυτό το ήθος που ορίζεται από ένα σύνολο αξιών και συμπεριφορών που έχουν τις ρίζες τους στη μαρξιστική θεωρία για το μετασχηματισμό της κοινωνίας. Και γι’ αυτό η αντιμετώπιση του θανάτου απ’  αυτούς τους αγωνιστές άφησε «άλαλα» τα χείλη των εκμεταλλευτών που ευαγγελίζονται τη συναίνεση. Γιατί οι αγωνιστές τόλμησαν τη ρήξη με κίνδυνο της ζωής τους και  δεν υποχρεώθηκαν να οδηγηθούν στο θάνατο από διαταγές και κυβερνητικές απειλές, αλλά επέλεξαν ν’ αγωνιστούν για τα ιδανικά τους, να είναι ο θάνατός τους μια οικειοθελής θυσία.  Αποδέχτηκαν αυτό που τους επέβαλε ο εχθρός, ρίχτηκαν στην άβυσσο της απανθρωπιάς των Γερμανών και με την πράξη του μοναδικού τους θάρρους, να συναντήσουν αγέρωχα το θάνατο, πορεύτηκαν πέρα από τη βαρβαρότητά τους, διασώζοντας την ανθρωπιά τους, ελευθερωμένοι με το θάνατό τους, επειδή άνοιγε το δρόμο για την απελευθέρωση χιλιάδων άλλων.  

« Η δύναμή σου πέλαγο κι η θέληση σου βράχος»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ

Στις  αποκαλύψεις για τα τεκταινόμενα στον νησί του Επστάιν,  με τη   δημοσιοποίηση από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ μιας σειράς, ατάκτως ερριμμένων,  ομοσπονδιακών εγγράφων που τον αφορούν, εντυπωσιάζει το γεγονός ότι ο παιδόφιλος πλούσιος χρηματοδότης με διάφορους τρόπους συνδεόταν και συγκέντρωνε  στο νησί του προσωπικότητες από τον κόσμο της πολιτικής, των μέσων ενημέρωσης, της ψυχαγωγίας,  της βασιλικής οικογένειας ανεξάρτητα από τον κομματικό τους προσανατολισμό ή τη δημόσια ρητορική τους.  

      Κι αναρωτιέται κανείς γιατί  σοκάρει τόσο η ηθική εξαχρείωση των ανδρών και των γυναικών στα αρχεία του σκανδάλου Επστάιν; Δεκαετίες τώρα παρακολουθούμε κυριολεκτικά με τις ενέργειες όλων αυτών της άρχουσας τάξης να σφαγιάζονται εκατομμύρια άνδρες, γυναίκες και παιδιά στην Παλαιστίνη, το Ιράκ και σε κάθε άλλο πόλεμο ή επέμβαση των δυτικών δυνάμεων, ενώ  έχουμε ζήσει πρωτοφανείς κοινωνικές δολοφονίες μέσω πολιτικών λιτότητας που εφαρμόστηκαν σε διάφορες χώρες. Περιμέναμε τις αποκαλύψεις των αρχείων για να αναρωτηθούμε για την ηθική νομιμοποίηση να κυβερνούν εκατομμύρια ανθρώπων όλοι αυτοί οι ηγέτες των καπιταλιστικών χωρών; Είναι πολύ βολικό για το κυρίαρχο σύστημα ο απόλυτος, ξεδιάντροπος εκφυλισμός των ηγετών της καπιταλιστικής Δύσης να απορρέει και να σχετίζεται  μόνο με πάρτι και σεξουαλικά όργια, για να παρουσιάζεται η  διαφθορά και παρακμή σαν εξαίρεση ή λάθος.

         Όμως η παραβίαση και κατάλυση κάθε ανθρωπιστικής αξίας δεν γίνεται μόνο σε εκδηλώσεις και συμπεριφορές ιδιωτικά, αλλά κεκαλυμμένα ή και απροκάλυπτα η εκμετάλλευση και η περιφρόνηση του ανθρώπου είναι στην πραγματικότητα ο βασικός άξονας ενός συστήματος που προκαλεί την εξαθλίωση των πολλών για χάρη των λίγων.

          Ο θάνατος στα χωρικά μας ύδατα των 15 μεταναστών που προσπαθούσαν να φτάσουν στη χώρα μας με ένα φουσκωτό πόσες από τις αξίες της  αλληλεγγύης, της συμπόνιας, του ανθρωπισμού έχει διασώσει; Δεν παραβιάζει κατάφωρα ο τρόπος που αντιμετωπίζονται από την Ε.Ε και βέβαια τη χώρα μας οι μεταναστευτικές ροές τις υποτιθέμενες αξίες μας του διαφωτισμού και ανθρωπισμού μας;  Όταν οι επιζώντες καταγγέλλουν βίαιη επαναπροώθηση και φαίνεται πολύ πιο πιθανό  το σκάφος του λιμενικού να  διεμβόλισε τη βάρκα οι υποσχέσεις για έρευνα και η έκφραση της λύπης των κυβερνώντων για το θάνατο των μεταναστών δεν είναι προσπάθεια συγκάλυψης, ακόμα και εξωραϊσμού αυτού που συνέβη; Γιατί λοιπόν τόσο αποτροπιασμός για την εγκληματική συμπεριφορά ιδιωτικά και κρυφά της κυρίαρχης τάξης, όταν αυτή η εγκληματική συμπεριφορά συνεχίζεται με άλλους τρόπους και δημόσια να  διαπερνά όλο το σύστημα; Κι επειδή είναι  το ίδιο το σύστημα που επιτρέπει αυτές τις αποκαλύψεις η καχυποψία για τους λόγους που το κάνει δεν είναι αυτονόητη;

        Επιρρίπτοντας την ευθύνη για  όλα τα αρνητικά ενός συστήματος που συνθλίβει την πλειοψηφία των ανθρώπων σε ευτελείς κι εκφυλισμένους κυβερνώντες δίνεται σανίδα σωτηρίας στο ίδιο το σύστημα που δημιουργεί και αποδέχεται τέτοιους ανθρώπους, αλλά αυτό μένει στην αφάνεια. Μάλιστα αυτή η υπόθεση του Επστάιν συνδέεται συνεχώς με διάφορες θεωρίες συνωμοσίας που ξεδιπλώνουν κοσμοθεωρίες  χαρακτηριστικές αυτών των θεωριών, με μια ρητορική  που διακρίνει «αυτούς» σ’ αντίθεση με «εμάς», που ξεχωρίζει τον απειλητικό άλλο, που περιλαμβάνει από την ελίτ της εξουσίας μέχρι το μετανάστη αλλοδαπό, απέναντι στον καλό και ενάρετο λαό.

       Σε όλη αυτή την ιστορία με τον Επστάιν  όλα τα συστατικά της θεωρίας συνωμοσίας, σεξ, εξουσία, θάνατος, είναι παρόντα. Ο Epstein είναι μια νέα εκδοχή της κλασσικής συνωμοσίας που περιλαμβάνει ένα σατανικό δίκτυο και περιλαμβάνει μυστικές υπηρεσίες, Χόλλυγουντ, αριστερά κλπ. που στρέφεται ενάντια στην πραγματική Αμερική. Ο Ντ. Τραμπ θεωρήθηκε από τους οπαδούς του ως ο υποτιθέμενος πρωταθλητής της πραγματικής Αμερικής, και επανεξελέγη εν μέρει για τη ρητορική του που απέρριπτε το σύστημα των ελίτ των φουσκωμένων από αίσθημα ατιμωρησίας, που θα καθάριζε τον πολιτικό βούρκο. Κι ένα σημαντικό μέρος τη οικοδόμησης της λατρείας της προσωπικότητας του Τραμπ βασίστηκε στην αντίληψη ότι κάποιος θα αποκάλυπτε τα μυστικά της άρχουσας ελίτ. Αμφιβολίες όμως εγείρονται και για τον ίδιο, αν είναι μέρος αυτών των παρακμιακών ελίτ, που μπορούν να ενισχυθούν από τα χαοτικά αρχεία που δημοσιοποιήθηκαν και να παγιδευτεί και ο ίδιος χωρίς να μπορεί πια  να ελέγξει μια  αφήγηση που θα στρέφεται εναντίον του.

        Η αντίληψη ότι υπάρχει ένα σύστημα δυο επιπέδων στο οποίο οι φτωχοί δεν θα λάβουν δικαιοσύνη, ενώ οι πολύ πλούσιοι μπορούν να διαφύγουν κι ένας σωτήρας μπορεί να το αποκαλύψει για να το πολεμήσει τροφοδοτεί θεωρίες συνωμοσίες. Κι αυτές οι θεωρίες πολλαπλασιάζονται σε ένα πλαίσιο αβεβαιότητας και άγχους, στην προσπάθεια αυτών που τα βιώνουν να εξηγήσουν την πολυπλοκότητα του κόσμου με απλοϊκό τρόπο που τους ανακουφίζει.  Οι  αποκαλύψεις  των αρχείων βοηθούν να εδραιωθεί  η απλοϊκή αυτή εξήγηση για να κατηγορήσουμε τις μαριονέτες και να μην βλέπουμε τα νήματα που τις κινούν, τις δομές και τους νόμους που διαμορφώνει ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής που σαρώνει τα πάντα. Οι καπιταλιστές δεν συναντιούνται σε μυστικά δωμάτια, αλλά ακολουθούν τη λογική του που κρύβεται στην κανονικοποίησή του.

        Σ’ έναν κόσμο με καπιταλιστική οργάνωση της παραγωγής που στηρίζεται στην  εκμετάλλευση των εργαζομένων  για την κερδοφορία των καπιταλιστών, οι θεωρίες συνωμοσίες επιδιώκουν να αποδείξουν ότι η αδικία, εξαθλίωση, αναλγησία προκύπτει από μια συνωμοσία μιας μειονότητας κακόβουλης και χωρίς ηθική. Και αναδεικνύονται μια σειρά από επιχειρήματα που ερμηνεύουν την ιστορία μέσω της συνωμοσίας κι έτσι δεν γίνεται δυνατή η κατανόηση των κοινωνικών φαινομένων, αφού η υλική πραγματικότητα παρακάμπτεται και συγχέεται η πραγματικότητα με τη μυθοπλασία.   Όταν πιστεύεται ότι ένα μυστικό σχέδιο που καταρτίζεται από μια ομάδα επηρεάζει τα γεγονότα μέσω λίγο-πολύ της μυστικής της δράσης, τότε η ανθρώπινη δράση υποτιμάται, οι κοινωνικές συνθήκες δεν κατανοούνται, δεν αναγνωρίζονται συνέπειες  που προκύπτουν από τον τρόπο οργάνωσης της παραγωγής. Κάθε ένα από τα άδικα γεγονότα ή φαινόμενα που καταγγέλλονται, πόλεμος, ανεργία, φτώχεια, δολοφονία προσωπικότητας, επίθεση, θεωρείται ότι έχει μια μοναδική αιτία, την εθελοντική δράση μια ομάδας που καταγγέλλεται ως ενσάρκωση του κακού. Κι αυτό που μπορεί να μας σώσει είναι ένας σωτήρας που πείθει για το ήθος και τη δύναμή του. Οι θεωρίες συνωμοσίας είναι ο εύκολος κι ακίνδυνος τρόπος να καταλάβουμε ένα σύστημα που εμφανίζεται πολύπλοκο και αφηρημένο για να κατανοηθεί.

      Κι έτσι ο καπιταλισμός κατασκευάζει θεωρίες συνωμοσίας για να εξασφαλίσει τη δική του επιβίωση, κρατώντας τους ανθρώπους ανίδεους και απομονωμένους αποτρέποντας συλλογικές αντιδράσεις, εξουδετερώνοντας συλλογικά οράματα.

 

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ

Παρακολουθούμε σε απευθείας σύνδεση ανθρώπους στη Γάζα πάνω από δυο χρόνια τώρα να γίνονται κομμάτια από βόμβες Ισραηλινών με χορηγία των ΗΠΑ και της ΕΕ, παρακολουθούμε μετανάστες να κυνηγιούνται, να κρατούνται, να φυλακίζονται στις ΗΠΑ και διαδηλωτές να σκοτώνονται μπροστά στις κάμερες. Δεν είναι μόνο η βία, είναι ότι τη βλέπουμε. Σαν να εκπαιδευόμαστε να ανεχόμαστε το απαράδεκτο, να αντιμετωπίζουμε με ψυχραιμία το μαζικό θάνατο, να είναι ορατή η αλήθεια, αλλά συνεχώς απαλλαγμένη από συνέπειες.

         Και πολλοί βγαίνουν στους δρόμους και διαμαρτύρονται, οργανώνονται και αγωνίζονται ενάντια στη βία μιας εξουσίας που υποκρίνεται τη δημοκρατική, όπως οι κάνουν οι χιλιάδες κάτοικοι στη Μινεάπολη των ΗΠΑ.  Και μια μεγάλη πλειοψηφία κατακλυσμένη από τα ψέματα της κυρίαρχης εξουσίας πιστεύει ότι ζει σε μια δημοκρατία που οι ψήφοι της καθορίζουν τις ενέργειες της κυβέρνησης, ότι οι πλούσιοι άνθρωποι είναι πλούσιοι επειδή είναι πιο έξυπνοι και εργάζονται σκληρότερα από όλους τους άλλους,  ότι η επιτυχία ταυτίζεται με την απόκτηση πολλών χρημάτων, ότι οι οικολογικές συνέπειες της ανάπτυξης και της καινοτομίας θα ξεπεραστούν από τεχνολογίες και βιομηχανίες που καθοδηγούνται από το κέρδος. Και όλα αυτά φαίνονται φυσιολογικά, σαν φυσικοί νόμοι που υπάρχουν αιώνια. Όλο αυτό το βάσανο, ο θάνατος, η καταστροφή, ο πόλεμος, το χάος, η εκμετάλλευση, η αδικία, η φτώχεια και η κακοποίηση φαντάζουν φυσιολογικά.

         Και μοιάζει τέτοιες σκηνές, τέτοιες αντιλήψεις,  τέτοιες αντιδράσεις να επαναλαμβάνονται παντού όπου ο καπιταλισμός ελέγχει ζωές κι απαιτεί κερδοφορία από κάθε πτυχή τους.  Σε μας, αυτές τις μέρες,  δίπλα μας εργαζόμενοι χάνουν τη ζωή τους πάνω στη δουλειά τους. Δεν είναι οι πρώτοι, αλλά  για να μην καταρρεύσει αυτό το εύθραυστο οικοδόμημα πίστης για το σύστημα που χτίστηκε πάνω στα ψέματα θα πρέπει να επινοηθούν νέα ψέματα, που μοιάζουν με τα παλιά, για να μη είναι δυνατή η κατανόηση αυτού του κόσμου με καθαρά μάτια.

           Πέντε εργάτριες στη μπισκοτοβιομηχανία «ΒΙΟΛΑΝΤΑ» πριν δυο μέρες δεν επέστρεψαν από τη νυχτερινή τους βάρδια στο εργοστάσιο και κάηκαν ζωντανές. Και όσες δικαιολογίες για κακή στιγμή η τυχαίο ατύχημα και να έχουν λεχθεί, στην πραγματικότητα για τους εργάτες αυτοί οι θάνατοι στην εργασία έκαναν για άλλη μια φορά  ορατή  τη σιδερένια γροθιά του καπιταλισμού. Η οποία χτυπά την εργατική τάξη με την επιλογή στο δίλημμα, επικίνδυνη εργασία ή εξαθλίωση. 

           Νόμοι ενισχύουν την ανισορροπία δυνάμεων στους χώρους εργασίας που ευνοεί τους εργοδότες και τους επιτρέπει να προωθούν τα συμφέροντά τους εις βάρος των συμφερόντων των εργαζομένων. Μηχανισμοί ωφελούν τους εργοδότες, από τον μύθο του απρόσεκτου εργαζόμενου έως την ασφάλεια που βασίζεται στη συμπεριφορά και επιτρέπουν το χάσμα μεταξύ των κανονιστικών πλαισίων και των πρακτικών αποτελεσμάτων, ειδικά για τους χαμηλόμισθους και υψηλού κινδύνου εργαζόμενους. Οι καπιταλιστικές επιταγές διαμορφώνουν την ασφάλεια στον χώρο εργασίας δίνοντας προτεραιότητα στα συμφέροντα των εργοδοτών, επαγγελματοποιώντας και αποπολιτικοποιώντας τις λειτουργίες ασφάλειας, περιθωριοποιώντας τη φωνή των εργαζομένων και εμπορευματοποιώντας τα αποτελέσματα υγείας και ασφάλειας.

         Το αίτημα για ασφάλεια στους χώρους εργασίας προέκυψε δεκαετίες πριν, μέσα από αγώνες, πολλούς παράνομους,  των εργαζομένων, τη συνδικαλιστική δράση, που τόσο έχει απαξιωθεί στον προπαγανδιστικό λόγο της κυρίαρχης εξουσίας, που οργάνωνε τους εργαζόμενους στο χώρο εργασίας και ανάγκασαν εργοδότες και τις κυβερνήσεις να αντιμετωπίσουν τα ζητήματα υγείας ασφάλειας. Κι ενώ είναι τα εργατικά συνδικάτα που αγωνίστηκαν για βασικές προστασίες με τις συγκρουσιακές τους δράσεις η επικράτηση ενός κυβερνητικού συνδικαλισμού, όρα ΓΣΣΕ, κατάφερε να διοχετευτεί η απαίτηση για ασφάλεια σε γραφειοκρατικές διαδικασίες. Οι εργοδότες υιοθέτησαν  ολοένα και περισσότερο επαγγελματικές, τεχνικές προσεγγίσεις στην ασφάλεια, με τρόπους που να ευθυγραμμίζονται με τα επιχειρηματικά συμφέροντα. Π.χ. Οι τεχνικοί ασφάλειας ως εξωτερικοί συνεργάτες αλλάζουν συχνά για να μην αναγκαστούν να αναλάβουν τις ευθύνες σε περίπτωση που συμβεί κάποιο ατύχημα, καθώς σχεδόν ποτέ η εργοδοσία δεν συμμορφώνεται σε υποδείξεις τους. Κι έτσι η ασφάλεια παρουσιάζεται ως μια ουδέτερη, τεχνική δράση, αποκομμένη από τις καπιταλιστικές σχέσεις  που διαμορφώνουν την εργασία, κάτι που γίνεται για τους εργαζόμενους και όχι κάτι που διαπραγματεύεται η εργοδοσία μαζί τους. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, όταν οι εργαζόμενοι μέσω του συνδικαλιστικού τους φορέα  εγείρουν ανησυχίες ή υποβάλλουν καταγγελίες, αυτό θεωρείται διατάραξη των λειτουργιών και δεν αντιμετωπίζονται σαν να είναι ο ενδιαφερόμενος φορέας για την ασφάλεια στο χώρο εργασίας.

           Υπό τον καπιταλισμό, οι εργοδότες πρέπει να εξισορροπήσουν το κόστος της ασφάλειας με την επιδίωξη του κέρδους. Παρόλο που η πρόληψη των τραυματισμών μπορεί να θεωρείται ηθική και αποτελεσματική, συχνά η ανάλυση κόστους-οφέλους, και  όχι βέβαια η ανθρώπινη ευημερία, είναι αυτή που καθορίζει το επίπεδο προστασίας που λαμβάνεται για τους εργαζόμενους. Και βέβαια και η ασφάλεια αντιμετωπίζεται ως οικονομικό στοιχείο, πολύτιμο μόνο στο βαθμό  που μειώνει το κόστος και αυξάνει την παραγωγή. Ιδιαίτερα σε χώρους εργασίας χωρίς συνδικάτα, οι εργαζόμενοι δεν έχουν σχεδόν καμιά δυνατότητα συμμετοχής στις αποφάσεις για την ασφάλεια, που πρωτίστως τους αφορούν. Γι’ αυτό και στην συγκεκριμένη επιχείρηση ΒΙΟΛΑΝΤΑ υπάρχουν καταγγελίες ότι δεν άφηνε ο εργοδότης το Εργατικό Κέντρο Τρικάλων να έχει συνδικαλιστική επαφή με τους εργαζόμενους, που όπως αποκαλύφτηκε δεν είχαν καν συνδικάτο. Η απουσία όμως συνδικάτου μπορεί να προκαλέσει  ανατριχιαστικά αποτελέσματα, γιατί οι εργαζόμενοι αποθαρρύνονται από το να μιλήσουν από φόβο αντιποίνων ή κατηγοριών ως μη συνεργάσιμων. Γι’ αυτό ο  παραγκωνισμός των συνδικάτων είναι κάτι περισσότερο από ένα θεωρητικό πρόβλημα εργασιακών σχέσεων. Γιατί είναι η ύπαρξη  συνδικάτων, που απαιτούν, ελέγχουν, διεκδικούν,  που  κάνουν τους χώρους εργασίας ασφαλέστερους. Εξάλλου, και οι συνδικαλισμένοι εργαζόμενοι αποκτούν την αυτοπεποίθηση  της συντροφικής αλληλεγγύης που ενισχύει την αγωνιστική διάθεση και  γνωρίζουν ότι  η  ανάληψη κινδύνων δεν αποτελεί μέρος της εργασίας τους, κάτι που συμβάλλει σε ασφαλέστερες εργασιακές πρακτικές.

           Η λογική των καπιταλιστικών επιχειρήσεων, που βασίζεται στο κέρδος, δίνει κίνητρα να μην δαπανώνται κεφάλαια για τις συνθήκες ασφάλειας και υγείας στον χώρο εργασίας, εκτός και αν αυτές επιδεινωθούν σε σημείο που να απειλούν τα κέρδη. Οι εργοδότες χρησιμοποιούν το κεφάλαιο για να αποφέρουν κέρδη  και αυτός είναι ο κύριος στόχος και η προτεραιότητά τους. Από κοντά και οι κυβερνητικοί κανονισμοί με εντατικοποίηση  εργασίας, ευελιξία ωραρίων, παράταση εργάσιμου χρόνου κλπ. θυσιάζουν την ασφάλεια και την υγεία της πλειοψηφίας των εργαζομένων, για να ενισχύσουν τα κέρδη της μειοψηφίας των εργοδοτών.

        Στα  καπιταλιστικά κράτη λοιπόν δεν είναι στόχοι η ασφάλεια και η υγεία στον χώρο εργασίας αλλά, ακόμα χειρότερα, θεωρούνται  εμπόδια στη μεγιστοποίηση των κερδών. Γιατί το κεφάλαιο  δεν λαμβάνει υπόψη την υγεία και τη διάρκεια και ποιότητα ζωής του εργάτη, εκτός αν η ίδια η εργατική τάξη το αναγκάσει να το κάνει. Γι΄ αυτό είναι η  δράση των ταξικών συνδικάτων που μπορεί να αποτρέψει το σακάτεμα και  την εξόντωση των εργατών απανταχού στον καπιταλιστικό κόσμο.