ΖΩΓΡΑΦΙΣΜΕΝΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ ΕΥΤΥΧΙΑΣ

 

Κι ενώ μαίνονται οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί με τους πολέμους, στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ η κυβέρνηση της Ελλάδας για λογαριασμό της αστικής μας τάξης προσπαθεί να συμβάλλει στην εξασφάλιση των συμφερόντων της, καθησυχάζοντας το λαό της χώρας με πατριωτικές κορώνες, που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Για να εφησυχάζουμε, ενώ διαχέεται μεθοδικά η ιδεολογία του πολέμου με πατριωτική αμφίεση.  

Κι έτσι, τυρβάζοντας περί άλλων,  στο περιθώριο αυτού του ζητήματος, με τους αμφισβητούμενους και εν πολλοίς μυστικούς, με άγνωστες συνέπειες,  χειρισμούς της κυβέρνησης,  στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που καθρεφτίζει τάσεις κοινωνικές αν και σε θολό καθρέφτη, το ενδιαφέρον μονοπώλησε η  συνέντευξη μιας γηραιάς κυρίας που προβλήθηκε ως πρότυπο επιτυχημένης και χειραφετημένης γυναίκας. Και γι’ αυτό θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί, τηρουμένων των αναλογιών,  ως μελέτη περίπτωσης.

Πρόκειται για τη συνέντευξη της Ε. Μαυρουδή στη δημόσια τηλεόραση. Η  παρουσία της στο δημόσιο λόγο φαίνεται να έχει αιτία  την προ δεκαετιών  επιτυχία της στον επαγγελματικό της τομέα, τη διαφήμιση, και την αναγνωρισιμότητά της ως πρώην σύζυγος δημοφιλούς δημοσιογράφου,  του Φ. Γερμανού και μητέρας της παρουσιάστριας και στιχουργού Ν. Γερμανού, δηλ. με τις παραδοσιακές  ιδιότητες της γυναίκας.  Αυτό που πυροδότησε ένα καταιγισμό αρνητικών αντιδράσεων ήταν η  ομολογία της ότι δεν έχει καμία μητρότητα (ενώ έχει αποκτήσει παιδί), ότι δεν αισθάνθηκε ποτέ τη διάθεση να αποκατασταθεί αυτό το κεφάλαιο στη ζωή της  και δεν ντρέπεται να το πει ευθαρσώς.

               Ανάμεσα σ’ αυτούς που υπερασπίστηκαν ως θαρραλέα, ειλικρινή, χειραφετημένη, φεμινιστική κλπ.  αυτή την παραδοχή της ήταν και το τρομερό πάλαι  ποτέ παιδί της αστικής μας διανόησης ο Χ. Χωμενίδης. Με την ατάκα του «Ένα Σαββατοκύριακο της Εριέττας Μαυρουδή όλη η ζωή εκείνων που τη βρίζουν» φώτισε το κριτήριο με βάση το οποίο η Ε. Μαυρουδή δικαιούται τα λεπτά της δημοσιότητας στη κρατική τηλεόραση.  

               Η ίδια, καθώς θέλει να εμφανίζεται κομψή και φινετσάτη, με κοσμοπολίτικο αέρα και υπεροπτική αποστασιοποίηση από προκαταλήψεις και κανόνες, είναι πολύ κοντά στην εικόνα της ευτυχίας που κατασκευάζει ο καπιταλισμός και ο Χ. Χωμενίδης με την ατάκα του αποδέχεται.

 Γιατί στον καπιταλισμό η ευτυχία ενισχύει τον ατομικισμό και την ιδέα ότι αυτό που συμβαίνει σε όλους είναι επειδή «το αξίζουν». Το να είσαι ευχαριστημένος, να μπορείς να αποφεύγεις το καθημερινό άγχος και τα αρνητικά συναισθήματα, να εκφράζεσαι  αισιόδοξα, να απομακρύνεσαι  από …τοξικούς δεσμούς, να έχεις την ικανότητα να ζεις στο παρόν και να απολαμβάνεις τις απολαύσεις της ζωής είναι κάποιες από τις συμβουλές που αφθονούν στη σύγχρονη αγορά ευτυχίας. Εν ολίγοις, η ευτυχία συσχετίζεται μ’ έναν εγωιστικό ηδονισμό, αποκομμένη από συλλογικές εκφράσεις, αποστασιοποιημένη  από κοινωνικές συνθήκες και χρεωμένη αποκλειστικά στο άτομο.

Και είναι  αυτή η ιδέα της ευτυχίας που οδηγεί σε μια τεράστια βιομηχανία για την ομορφιά, το ντύσιμο, τα ταξίδια κλπ. που αφορούν τόσο έναν τρόπο ζωής όσο και έναν θετικό τύπο προσωπικότητας. Κι αν η προώθηση μιας ευτυχίας που εξασφαλίζεται  με γιοτ, Rolex, διαμάντια κλπ. δεν φαίνεται εφικτή σε όλους, αυτή όμως που πωλείται με μορφή παραδειγμάτων συγκεκριμένων ανθρώπων που οικονομικά πέτυχαν, με οδηγίες αποφυγής πόνου και καταστολής αρνητικών συναισθημάτων και με  καθοδήγηση προς τις βιομηχανίες αναψυχής ή ψυχαγωγίας μοιάζει να προορίζεται και για τους …αδικημένους του καπιταλισμού. Γι’ αυτό  προωθούνται ιδέες και αντιλήψεις που διαμορφώνουν ανθρώπους οι οποίοι βλέπουν τους εαυτούς τους μόνο ως άτομα σε μια ατέλειωτη αγορά προϊόντων,  με βασική αξία της ύπαρξης τους το αίσθημα του ατομικισμού και του αδηφάγου καταναλωτισμού.

               Έτσι λοιπόν μπορεί να κατανοηθεί και η δήλωση της περιφερόμενης ιστορικού Μ. Ευθυμίου, που τα τελευταία  χρόνια έχει αναλάβει τη διάδοση μιας απλουστευμένης  κατά το δοκούν της κυρίαρχης εξουσίας εκδοχής της ιστορίας. Η δήλωσή της  ότι στην «την Ελλάδα όσο πιο μίζερος, γκρινιάρης και μεμψίμοιρος είσαι, τόσο πιο προοδευτικός θεωρείσαι» δεν είναι σύμπτωση που ταυτίζεται με τη φράση του υπουργού Α. Γεωργιάδη «ιδεολογία της μιζέριας» που χρησιμοποιεί όταν αναφέρεται σ’ όσους κρίνουν την κυβέρνηση και διεκδικούν με αγώνες. Είναι που και οι  δυο προπαγανδίζουν,  είτε με επιστημονικοφανή τρόπο είτε με λαϊκίστικο και δημαγωγικό, την κυρίαρχη ιδεολογία. Που επιμένει ότι ο κόσμος που ζούμε είναι ο καλύτερος δυνατός και δεν υπάρχει εναλλακτική, γι’ αυτό και ο συνεχής βομβαρδισμός θετικότητας. Εξάλλου μόνο με  αισιόδοξη αντιμετώπιση επιφέρονται βελτιώσεις και ο καθένας μπορεί να ανακτήσει τον έλεγχο της ζωής του χάρη στα μέσα που του παρέχει η βιομηχανία της ευτυχίας.

               Ενσωματώνοντας το αξίωμα ότι για να είναι κανείς ευτυχισμένος  εξαρτάται μόνο από τον ίδιο κι επομένως πρέπει πρώτα και κύρια να αλλάξει τον εαυτό του, στην πραγματικότητα συμφωνεί να εγκαταλείψει την προσπάθεια να αλλάξει τον κόσμο. Αν λοιπόν η ευτυχία εξαρτάται μόνο από τον ίδιο δεν έχουν νόημα συλλογικές διεκδικήσεις, δεν έχει νόημα η πάλη ενάντια στις δομές του καπιταλισμού που δεσμεύουν.

               Συνοψίζοντας,  η Ε. Μαυρουδή αποτελεί το ζωντανό καπιταλιστικό πρότυπο, ακόμα και το επάγγελμά της προπαγάνδα του καπιταλισμού είναι,  στο οποίο συγκλίνουν οι απόψεις του συγγραφέα Χ. Χωμενίδης, της ιστορικού Μ. Ευθυμίου, του υπουργού Α. Γεωργιάδης. Όταν συγκρίνει ο  Χ. Χωμενίδης ζωές με σαββατοκύριακα της κυρίας το κριτήριο σύγκρισης είναι ακριβώς όλα αυτά που ο αδηφάγος καπιταλισμός προσφέρει σε όσους τον υπηρετούν δηλ.  χρήμα, ταξίδια έρωτες κλπ.

              Στην πραγματικότητα, όλοι τους προωθούν, είτε με μια ωμότητα καμουφλαρισμένη ως θαρραλέα αλήθεια είτε με λογοτεχνικές ατάκες είτε με ψυχολογικές αναλύσεις ή απαξιώσεις, εκείνη την ιδέα για την ευτυχισμένη ζωή που είναι αντανάκλαση της καπιταλιστικής επιταγής ότι η ευτυχία διέπεται από την ικανοποίηση των  πιο ιδιοτελών  επιθυμιών. Ώστε  η αναγωγή της φιλοδοξίας για ευτυχία σε αυτή την ατομικιστική εμμονή, στον άκαμπτο έλεγχο των σκέψεων και των συναισθημάτων, στην ηδονιστική ικανοποίηση των επιθυμιών, να καταλήγει να δημιουργήσει στην καπιταλιστική κοινωνία αδύναμους ανθρώπους με ταπεινωμένη αξιοπρέπεια και ευτελισμένο πόνο. Αδύναμους ν’ αντιληφθούν ότι τα ζωγραφισμένα χαμόγελα που μας πουλάνε είναι ένα αξιολύπητο υποκατάστατο για την πραγματική βελτίωση των κοινωνιών μας.

              

ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΙΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ

 

Και μοιάζει σαν να βουλιάζουμε σ’ ένα σκοτάδι χωρίς προσδοκία φέγγους. Δυο πόλεμοι γύρω μας μαίνονται και οι αρμοί της ειρήνης τρίζουν κάτω από τις λεγεώνες των αρμάτων του ιμπεριαλισμού. Και η ελληνική κυβέρνηση φλύαρη, πομπωδώς αλαζονική (τραγελαφικό παράδειγμα αλαζονείας η δήλωση του υπουργού εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτη σχετικά με τη συμφωνία με την Αίγυπτο για την Μονή της Αγίας Αικατερίνης ότι επιλύει  θεσμική και δικαστική εκκρεμότητα 1.500 ετών)  και  επιτηδευμένα ψύχραιμη προετοιμάζει το λαό της για την ώρα του, στο στόμα του λύκου.

        Ο ιμπεριαλισμός χτυπά σε όλες τις κατευθύνσεις. Γενοκτονία από το Ισραήλ στη Γάζα, οπλισμένη και χρηματοδοτούμενη από την Ουάσινγκτον και την ΕΕ. Πόλεμος  των ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν και του Λιβάνου. Η συνέχεια ενός άλλου πολέμου  δι' αντιπροσώπων στην Ουκρανία για αποδυνάμωση και διαμελισμό της Ρωσίας.  Οικονομικός πόλεμος εναντίον της Κίνας με δασμούς. Απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας  για υφαρπαγή των  πλουτοπαραγωγικών πηγών της. Σε ασφυκτική   γενοκτονική πολιορκία ενέργειας με διαταγή των ΗΠΑ η Κούβα. Αποχή της Ελλάδας, που παριστάνει το πρωτοπαλίκαρο των  ΗΠΑ, για πρώτη φορά από την ψηφοφορία ψηφίσματος για την Κούβα για τερματισμό του αμερικανικού εμπάργκο.

        Όλο περισσότερο στις μέρες μας  η πολιτική πραγματικότητα αντικαθίσταται από αυθαίρετες πλασματικές κατασκευές, και σ’ αυτό η κυβέρνηση Μητσοτάκη πρωτοστατεί. Σε όλη την Ευρώπη η ακροδεξιά, και στην Ελλάδα απροκάλυπτα κσι με το φασίστα Η. Κασιδιάρη,  με στήριγμα το βαθύ κεφάλαιο συσσωρεύει και κεφαλαιοποιεί κομμάτι, κομμάτι κέρδη που θα της χρειαστούν για να δικαιολογεί τα αδικαιολόγητα εγκλήματα.

          Όμως η  σημερινή τάξη πραγμάτων, που δεν αγγίζει τα συμφέροντα του κεφαλαίου και των εδραιωμένων ομάδων εξουσίας, θεωρείται ασφαλής και διαχειρίσιμη, παρ' όλα τα προβλήματά της. Οι διάφοροι επιτήδειοι πωλητές ελπίδων προωθούνται μεθοδικά για να εκτονωθεί η οργή των πολλών, ξεγελώντας τους με ψεύτικες υποσχέσεις. Από τους οπορτουνιστές, που ξαναεπιχειρούν να πείσουν με τον ίδιο παραπλανητικό λόγο, μέχρι τους ακροδεξιούς και φασίστες που αποβάλλουν τα προσωπεία της δημοκρατικότητας, υποκρινόμενοι τους αντισυστημικούς.  Κόμματα και κομματίδια αρχίζουν και παίρνουν θέσεις μάχης για μερίδιο από την εκλογική πίτα και τις αυταπάτες του εκλογικού σώματος, σε εκλογές που η αστική μας δημοκρατία  θεωρεί την πεμπτουσία  της δημοκρατικής λειτουργίας, παρόλη τη  χειραγώγηση της κοινής γνώμης και τον έλεγχο των μέσων ενημέρωσης. 

       Στις δυτικές καπιταλιστικές κοινωνίες της αστικής δημοκρατίας της ελευθερίας και των δικαιωμάτων, σ’ ένα μεγάλο τμήμα τους, συναντά κανείς μια παθητικότητα, απάθεια, πικρία μοιρολατρία, απαισιοδοξία, αδιαφορία. Οι κοινωνίες βρίσκονται ανάμεσα στο φόβο της απώλειας όσων υπολειμμάτων ευμάρειας διασώθηκαν από αλλεπάλληλες καπιταλιστικές κρίσεις  και της βαθιάς αποδοχής του ίδιου του καπιταλιστικού συστήματος που δεν το αναγνωρίζουν ως αίτιο της τσακισμένης ζωής τους. Στοχοποιείται η διαφθορά, σαν παρέκκλιση,  για αιτία των δεινών που προκαλεί ο καπιταλισμός, λες και διαχωρίζεται απ’ αυτόν.  Κι έτσι βολικά οι καπιταλιστές αθωώνονται για τα …διεφθαρμένα έτσι κι αλλιώς οφέλη που αποκτώνται από συμπεριφορές που καθόλου δεν παραβιάζουν τους καπιταλιστικούς κανόνες, οι οποίοι διέπουν την οικονομική συμπεριφορά των ατόμων. Γιατί βέβαια δεν νοείται  ως διαφθορά το κύριο χαρακτηριστικό του καπιταλισμού. Δηλ. ότι για τους καπιταλιστές, που κατέχουν τα μέσα παραγωγής, τα κέρδη προκύπτουν από την εκμετάλλευση της εργατικής τάξης και εξασφαλίζονται με  την ασθενέστερη διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων και τη δική τους οικονομική δύναμη που επιβάλλει όρους και συνθήκες εργασίας.  Γι’ αυτό μόνο οργανωμένοι σε ταξικά σωματεία, που τους συσπειρώνουν σε κοινούς αγώνες, οι διάσπαρτα εργαζόμενοι παύουν να είναι αόρατοι και αποκτούν δύναμη για να συγκρουστούν με τα συμφέροντα  των καπιταλιστών. 

       Τα πράγματα φαίνονται πολύ γκρίζα. Ακτίδα ελπίδας είναι αυτές οι διαδηλώσεις των φτωχών που ξυπνάνε, όσο ξυπνάνε, μια μικροαστική κοινωνία παραιτημένη από τα αλλεπάλληλα χτυπήματα που τρώει εδώ και  χρόνια, χωρίς να καταλαβαίνει γιατί και πως της αφαιρούν συνεχώς δικαιώματα. Είναι αυτές οι απεργίες των εργατών στα λιμάνια στις τέσσερις ηπείρους που καταφέρνουν και συντονίζονται ενάντια στον πόλεμο που επεκτείνεται, είναι οι διαμαρτυρίες των αγροτών, οι απεργίες των αλιευτικών σκαφών… Είναι οι εργαζόμενοι σε διάφορους κλάδους που διατηρούν την αποφασιστικότητά τους και  παρά τις διαψεύσεις, επιμένουν και αγωνίζονται διεκδικώντας αξιοπρέπεια για τη ζωή τους.  

      Σε μια κοινωνία που η κυρίαρχη ιδεολογία έχει προωθήσει τα ιδανικά του πλούτου και της επιτυχίας, ταυτίζοντάς την  με την επαγγελματική ανέλιξη και την απόκτηση καταναλωτικών αγαθών, ένα πλήθος εργαζομένων, οργανωμένων στα ταξικά τους σωματεία, αγωνίζονται ανυποχώρητα, παρά τις απειλές ή και τις διώξεις που μπορεί πολλοί απ’ αυτούς να υφίστανται. Και όλα αυτά αντίθετα με το γενικότερο ιδεολογικό κλίμα που κυριαρχεί στα δυτικά καπιταλιστικά κράτη που θέλει να επιβάλλει ο ατομικισμός και η ιδιοτέλεια.

         Η μεταπολεμική Δύση χτίστηκε πάνω στις προσδοκίες για  ευημερία, τεχνολογική πρόοδο και διεθνή συνεργασία και στις υποσχέσεις για άμβλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, ιδιαίτερα όσο υπήρχε το αντίπαλο δέος, η ΕΣΣΔ, που ενέπνεε εκατομμύρια ανθρώπους. Μετά τη διάλυσή της, τις τελευταίες δεκαετίες αυτές οι ιδέες έχουν υπονομευθεί και τα φτιασίδια του καπιταλισμού δεν μπορούν να κρύψουν το σκληρό του πρόσωπο. Η ιστορία του Β παγκοσμίου πολέμου ξαναγράφεται για να χρεωθεί η φρίκη του και στον Στάλιν, απαξιώνοντας έτσι τη σοσιαλιστική οικοδόμηση στην ΕΣΣΔ, ενώ οι ήρωες και μάρτυρες των φρικτών χρόνων αμφισβητούνται, χάνοντας την επιρροή τους στην παγκόσμια ιστορία. Αντίθετα, το τέρας των χρόνων εκείνων, ο ναζί, δειλά, αλλά μεθοδικά αρχίζει να αποκαθίσταται.  Οι Ναζί και ο συμβολισμός τους δεν αποφεύγονται πλέον με τον τρόπο που κάποτε αποφεύγονταν. Η ακροδεξιά ιδεολογία βρίσκεται σε άνοδο σε όλο τον κόσμο τα τελευταία 20 χρόνια. Εικόνες και αφηγήσεις που θα ήταν αδιανόητες τη δεκαετία του 1980 αποτελούν πλέον ένα συνηθισμένο μέρος του πολιτικού διαλόγου μεταξύ των κυρίαρχων πολιτικών κομμάτων. Κι έτσι η συστηματική προσπάθεια που γίνεται από την κυρίαρχη εξουσία να εδραιωθεί η βεβαιότητα για την ανυπαρξία εναλλακτικής λύσης στον καπιταλισμό να οδηγήσει  στη μοιρολατρία και την παραίτηση από κάθε αγώνα για ν’ αλλάξουν τα πράγματα.   

         Κι αν οι πιο αποφασιστικοί και θαρραλέοι που αγωνίζονται για τη βελτίωση και την αξιοπρέπεια της ζωής είναι αυτοί που οραματίζονται το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας, είναι γιατί εμπνέονται από το ιδεώδες της κοινωνικής δικαιοσύνης που τους δίνει ελπίδα για το μέλλον και είναι πεπεισμένοι για την υλοποίησή της μέσα από την οργανωμένη δράση των εργαζομένων.

ΟΠΩΣ ΓΑΛΛΙΑ;

 

Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως νέοι, βγήκαν στους δρόμους ευρωπαϊκών πόλεων, με επίκεντρο τη Γαλλία,  τις τελευταίες μέρες για να διαμαρτυρηθούν για την κατάσταση των σχολείων, για  το αυξανόμενο κόστος  διαβίωσης, την κρίση στέγασης, τη κλιμάκωση της  διαφθοράς,  την πολιτική  των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Αν και οι αφορμές  παραμένουν συγκεκριμένες για κάθε χώρα και δεν μπορούν να παρουσιαστούν αυτές οι κινητοποιήσεις σαν ένα ενιαίο ευρωπαϊκό κύμα διαμαρτυριών, όμως φαίνεται  ότι υπάρχει κοινό υπόβαθρο στις πολιτικοοικονομικές συνθήκες που τις προκαλούν.  Κι αν ξεσπούν διαμαρτυρίες σε αρκετές χώρες με διαφορά εβδομάδων  δεν είναι τόσο ότι η ροή πληροφοριών διευκολύνεται και επιταχύνεται από τα κοινωνικά δίκτυα όσο ότι είναι  ίδιες οι πιέσεις  που τις παράγουν. Οι διαδηλώσεις αυτές αναδεικνύουν την αυξανόμενη δυσαρέσκεια για τις συνθήκες διαβίωσης,  αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις ανταποκρίνονται στις ανησυχίες των πολιτών.

          Κάποιες διαμαρτυρίες σε αρκετές χώρες, ιδιαίτερα στη Γαλλία,  κατέληξαν σε βίαιες συγκρούσεις, λεηλασίες βανδαλισμούς καταστημάτων, ζημιές σε δημόσια κτίρια και  με καταγγελίες για εμπρηστικό και προβοκατόρικο ρόλο της αστυνομίας. Η ακροδεξιά εκμεταλλεύεται την αναταραχή για να παρουσιαστεί ως η εναλλακτική λύση, όσο κατηγορείται η ακροαριστερά για πρόκληση χάους στις πόλεις και στοχοποιούνται οι μετανάστες ως υπεύθυνοι για τις καταστροφές.   Και μένει στο μέλλον να δείξει αν τα αιτήματα σταδιακά θα μπορέσουν να διευρυνθούν και ν’ αποκτήσουν ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό χαρακτήρα, έτσι που να μη μπορέσει η κυρίαρχη εξουσία να εκμεταλλευτεί προς όφελός της αυτές τις κινητοποιήσεις.

          Οι νέοι, βιώνουν ένα  αίσθημα αβεβαιότητας και έλλειψης ελέγχου στη ζωή τους, που όταν οι καταστάσεις  γίνονται δυσχερείς μια σπίθα είναι ικανή να διοχετεύσει τη δυσαρέσκεια και να τους οδηγήσει στους δρόμους. Αντιμέτωποι με μέτρα λιτότητας, την κατάργηση της δημόσιας εκπαίδευσης, επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης, αυταρχισμό και, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, τον ταχύ στρατιωτικό επανεξοπλισμό, οι νέοι εξεγείρονται. Απορρίπτουν την ιδέα ότι θα πρέπει να αποδεχτούν την επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης στην πατρίδα τους, ενώ παράλληλα να πρέπει να συσπειρώνονται πίσω από τους  πολιτικούς και στρατιωτικούς σχεδιασμούς των κυβερνήσεων τους.

         Λόγω της κινητοποίησης μαθητών και φοιτητών  δεν λείπουν οι αναφορές και οι συγκρίσεις με τις φοιτητικές κινητοποιήσεις του Μάη του ’68, καθώς τα κοινωνικά κινήματα συχνά επικαλούνται την ιστορία. Τότε βέβαια ο ενθουσιασμός για την εξέγερση που διεκδικεί  μια καλύτερη ζωή διαπέρασε μεγάλα τμήματα της νεολαίας, οι αντιιμπεριαλιστικοί αγώνες διεθνοποίησαν τις διαμαρτυρίες, υπήρχε η επιθυμία για απελευθέρωση των ηθών, μια άρνηση της καθημερινότητας. Κι αν  εκφράστηκε μια ευρεία απόρριψη της καταναλωτικής κοινωνίας, δεν είχε όμως  απορριφτεί ο καπιταλισμός, αλλά η σύμφυτη σ’ αυτό αδικία του, και καθώς η οικονομία εξακολουθούσε να αναπτύσσεται και η τριτοβάθμια εκπαίδευση υποσχόταν πρόσβαση σε αξιοζήλευτες θέσεις οι νέοι απαιτούσαν τη συμμετοχή σ’ αυτή την ευμάρεια που απολάμβαναν οι προνομιούχοι. Εν ολίγοις υπήρχε αισιοδοξία για τη δυνατότητα αλλαγής του κόσμου, μέσω ενός …ανθρώπινου καπιταλισμού, ενώ η οικονομική ανάπτυξη δημιουργούσε προσδοκίες για ένα καλύτερο μέλλον.

          Και βέβαια η αποσύνδεση ουσιαστικά εκείνων των αιτημάτων από την οικονομική βάση του καπιταλισμού άφησε κληρονομιά που, στην τελική, αποσταθεροποιώντας βαθιά τον πολιτικό χώρο, μοιάζει να στρέφεται εναντίον των ίδιων των πιο αδύναμων κοινωνικά. Έτσι π.χ. η απαίτηση από τους νέους για ατομική αυτονομία, μοιάζει στις μέρες μας να γυρνά μπούμερανγκ, χρησιμεύοντας στην επιβολή νέων κοινωνικών κανόνων στα άτομα, όπως ευελιξία, προσαρμοστικότητα, προσωπική ολοκλήρωση, ικανότητα αυτόνομης διαχείρισης της επαγγελματικής τους πορείας. Δηλ. επιβολή κανόνων που δεν είναι λιγότερο περιοριστικοί από αυτούς που αντικατέστησαν, και ανανεώνουν τους μηχανισμούς παλιών διαδικασιών ταξικής κυριαρχίας.

          Εν έτει όμως 2026, κυριαρχούν η ανασφάλεια και η απαισιοδοξία. Οι νέοι αντιμετωπίζουν αβεβαιότητα για το επαγγελματικό τους μέλλον, κοινωνικές και οικονομικές δυσκολίες, ανησυχούν για την αυταρχικότητα των κυβερνήσεων τους και την απειλή πολέμου. Τώρα κυριαρχεί περισσότερο ο φόβος της επιστροφής σε σκοτεινές ιστορικές περιόδους, με την ανησυχία για την άνοδο της ακροδεξιάς, που προωθείται από την κυρίαρχη εξουσία του φιλελεύθερου λεξιλογίου,  να αποτελεί βασικό στοιχείο της πολιτικής τους συνείδησης.

         Η πολιτική αδιαφορία, η αστυνομική καταστολή, η συγκαταβατική μεταχείριση των νέων  είναι παράγοντες που τροφοδοτούν την εξάπλωση των διαμαρτυριών. Οι εικόνες της καταστολής που κοινοποιούνται ασταμάτητα σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης σοκάρουν με την αγριότητά  τους  και  ενισχύουν την αλληλεγγύη μεταξύ προνομιούχων και μη προνομιούχων νέων που παίρνουν μέρος στις διαδηλώσεις. Οι μονάδες καταστολής σιδερόφρακτες, με τις ασπίδες, τα γκλομπ και τις χειροβομβίδες σηματοδοτούν και σ’ αυτές τις διαμαρτυρίες τη δύναμη και σκληρότητα του αυταρχικού κράτος, που τις τελευταίες δεκαετίες πανομοιότυπο ολοένα και επεκτείνεται.

         Είναι δύσκολο να προβλεφθεί η έκβαση των κινητοποιήσεων. Και στο παρελθόν έχει αποδειχτεί ότι όσο οι επιμέρους διεκδικήσεις σταδιακά δεν συνδέονται με το πολιτικοοικονομικό σύστημα, αλλά περισσότερο με συγκεκριμένα πρόσωπα και  μεμονωμένες πολιτικές ακόμα και η μερική ικανοποίησή τους παραπλανά και εφησυχάζει.  

          Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να μετατραπεί η αποφασιστικότητα που εκφράζεται σε μια διαρκή δύναμη και να επεκταθεί αυτή στην πλειοψηφία των εργαζομένων. Είναι και το ιδεολογικό πρότυπο, το ιστορικό υπόβαθρο, το κοινωνικό όραμα  που θα οπλίσει αυτόν τον πολιτικό αγώνα. Έχοντας κατασυκοφαντηθεί το όραμα μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας, με προώθηση του αντικομμουνιστικού λόγου, στις υπάρχουσες καταστάσεις και ιδεολογίες συσκοτίζονται τα πνευματικά και υλικά στοιχεία υπέρβασής τους που θα συντελούσαν στην ανάδυση μιας ταξικής συνείδησης. Γι’ αυτό είναι τα κομμουνιστικά κόμματα με τις σαφείς ταξικές και κοινωνικές αναφορές πρωτοπόροι και καθοδηγητές στους ταξικούς αγώνες.

         Σε κάθε κινητοποίηση είναι η σύνδεσή της  με εργατικές απεργίες, κοινωνικές διαμαρτυρίες που μετατρέπουν επιμέρους διεκδικήσεις σε συνολική αμφισβήτηση του συστήματος και μπορεί να μετατρέψει επιμέρους κρίσεις σε μια γενικότερη κοινωνική κρίση. Για να επιτευχθεί αυτό, η κινητοποίηση πρέπει να μπορεί να βασίζεται σε μορφές οργάνωσης που επιτρέπουν τη συλλογική λήψη αποφάσεων για τα επόμενα βήματα, για ν’ αγκυροβολήσει ο αγώνας σε χώρους εργασίας και γειτονιές.

       Γι’ αυτό είναι καθοριστική η ύπαρξη ενός κομμουνιστικού κόμματος που οργανώνει αγώνες, εμπνέει το όραμα μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας. Έτσι που  οι αγωνιστικές κινητοποιήσεις δεν ξεστρατίζουν σε ατραπούς που ευνοούν το κυρίαρχο σύστημα και δεν διαλύονται σε ατομικές πορείες και αυτάρεσκες επιλογές, με την ένταση και βία να γίνονται αυτοσκοπός και κριτήριο επαναστατικότητας.  Είναι η οργάνωση  των εργαζομένων σε ταξικά σωματεία, που ενεργοποιεί τη δύναμη τους μέσω απεργιών και συλλογικών μορφών πάλης. Όταν υπάρχει συνδικαλιστική αδυναμία για ευρύτερη κινητοποίηση των εργαζομένων, αυτό αποτελεί σημαντικό περιοριστικό παράγοντα για να μετατραπεί η οργή και η αμφισβήτηση σε ένα ευρύτερο σχέδιο κοινωνικής αλλαγής.