ΑΦΥΠΝΙΣΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

 

Αν η  επιδείνωση της συλλογικής τύχης στους πληθυσμούς της δύσης μοιάζει δραματική, είναι γιατί τη δημιουργεί ένα οικονομικοπολιτικό σύστημα που αν και υποσχέθηκε ελευθερία παρέχει ανασφάλεια σε μαζική κλίμακα, που αν και αισιοδοξούσε  για αέναη ευημερία προσφέρει φτώχεια που αυξάνεται ολοένα. Οι ζωές μας μικραίνουν, η ευημερία μας μειώνεται, η ασφάλεια μας διαλύεται και αυτά είναι  τα νοσηρά συμπτώματα  της καπιταλιστικής οργάνωσης της παραγωγής που είναι πια παντού, σε όλη τη δύση, τη μητρόπολη του καπιταλισμού. Κι αν παρασυρόμαστε από την ψευδαίσθηση ότι η πρόοδος συνεχίζεται, που θα φέρει την υπεσχημένη ευημερία, είναι γιατί την τεχνολογική πρόοδο την μεταφράζουμε αυτόματα σε βελτιώσεις στην κοινωνική κατάσταση και στο βίο των ανθρώπων, αγνοώντας τους νόμους του καπιταλισμού. Κι αν στη χώρα μας, και όχι μόνο, η πολιτική έχει γίνει πιο θυμωμένη και πολωμένη, είναι γιατί η μακρά κρίση των καπιταλιστικών κοινωνιών απομακρύνει την αισιοδοξία από τις ευημερούσες κοινωνίες που προηγουμένως θεωρούσαν δεδομένη τη συνεχώς βελτιούμενη ποιότητα ζωής τους. 

    Δεν είναι κάποια ιδιοτελής πολιτική, κάποια ανέντιμα πρόσωπα, γενικά  η ηθική παρακμή της Δύσης, που  οι ΗΠΑ απειλούν με πόλεμο το Ιράν, που επιβάλλουν ασφυκτικό αποκλεισμό στην Κούβα, που τα αρχεία Επστάιν αποκαλύπτουν εκφυλισμό και διαφθορά, που το Ισραήλ εξακολουθεί, παρά την εκεχειρία,  και σφαγιάζει αμάχους στη Γάζα,  που στην Ουκρανία κάνουν τα παζάρια τους  Ρώσοι, ΗΠΑ και Ε.Ε ενώ το αίμα ρέει. Που στη χώρα μας οι κυβερνώντες ασυστόλως ψεύδονται για υποψίες των εγκληματικών συνεπειών από ενέργειές τους, για τις οποίες φρόντισαν να μην υπάρχουν αποδείξεις, όπως στα Τέμπη,  που εξαπατούν με την επιβολή μιας εικονικής πραγματικότητας, όπως της οικονομικής ανάπτυξης, που υποκρίνονται λαϊκό ενδιαφέρον με αντεργατικές νομοθεσίες. ¨Όπως δεν ήταν η ηθική παρακμή στον Πρώτο  παγκόσμιο πόλεμο ή στον Δεύτερο η αιτία  που προκάλεσε τις φρικαλεότητες. Αντίθετα, είναι ο τρόπος οργάνωσης της παραγωγής που διαμορφώνει τις συγκεκριμένες πολιτικές, που προβάλλει ανθρώπους μ’ αυτά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.  Γιατί είναι η ίδια η λογική του καπιταλισμού με τους νόμους του, επιδίωξη κέρδους, ανταγωνισμός, αναγκαία ιμπεριαλιστική επέκτασή του, που δημιουργεί συνθήκες απελπισίας σε μεγάλες μάζες παντού όπου προωθεί  τα συμφέροντά του και μέσα στα ίδια τα πλούσια καπιταλιστικά κράτη. Είναι η επιδίωξη του κέρδους που επιβάλλει στους εργαζόμενους μια ζωή φθαρμένη, στραγγισμένη, εξαντλημένη, με την ίδια την ελπίδα να έχει κι αυτή κουραστεί. Δεν υπάρχει ένας  κακός καπιταλισμός, σ’ αντιπαράθεση μ’ έναν καλό καπιταλισμό με ηθικούς και έντιμους πολιτικούς, που τα προκαλεί. Απλά αιτία είναι ο καπιταλισμός, χωρίς κανένα χαρακτηριστικό επίθετο.

Και μέσα σ’ αυτό το ζοφερό περιβάλλον ήρθαν από το πουθενά και αναμόχλευσαν μνήμες αυτές οι φωτογραφίες των ανδρών που μας κοιτάζουν από το παρελθόν  με αυτό  το αγέρωχο βλέμμα, καθώς βαδίζουν στο θάνατο τραγουδώντας. Που δείχνουν έναν άλλο δρόμο, όπου η ζωή δεν είναι βάρος και η ύπαρξη δεν έχει καταρρεύσει. Όπου η αλληλεγγύη και η συντροφικότητα, η πεποίθηση για τη δημιουργία μιας άλλης κοινωνίας που καταξιώνει τον άνθρωπο εμπνέει θάρρος και αισιοδοξία, δύναμη στην αντιμετώπιση του θανάτου, τον οποίον υπερβαίνουν.

 Κι αφού τις πρώτες μέρες που εμφανίστηκαν οι φωτογραφίες δεν τόλμησαν ν’ αρθρώσουν λέξη αμφισβήτησης οι απανταχού παρατρεχάμενοι της κυρίαρχης εξουσίας, μετά την πρώτη τουλάχιστον αμηχανία άρχισαν να εμφανίζονται οι λακέδες της εξουσίας με την  ιστορική παραποίηση και τα χυδαία σχόλια εναντίον των κομμουνιστών, ενώ οι πιο …ντροπαλοί αντικομμουνιστές περιορίζονταν σε μια αυθαίρετη σύγκριση του τότε και τώρα για   να χλευάζουν τους σύγχρονους κομμουνιστές αποκρύπτοντας τις  ανιστορικές τους απόψεις.  Κι από κοντά ακολούθησαν πένες της διανόησης, υπηρετικής της αστικής εξουσίας, που προβάλλοντας πνεύμα …ενωτικό απαιτούσαν την κοινοκτημοσύνη της γενναιότητας των κομμουνιστών με την αστική τάξη, που στην κατοχή το έβαλε στη μεγάλη της πλειοψηφία στα πόδια.  Κι επειδή η ίδια η ιστορία δεν δικαιολογούσε αυτή την απαίτηση, με φιλοσοφικούς βερμπαλισμούς προχώρησαν στην απαξίωση αυτής της γενναιόφρονας στάσης, όπως ο Δ. Ψυχογιός στα ΝΕΑ,  επαναλαμβάνοντας μάλιστα επιχειρήματα που έβγαλαν από το σεντούκι της  ψυχροπολεμικής εποχής κι εξισώνοντας τον κομμουνισμό με τον ναζισμό, όπως ο Σ. Καλύβας στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ.  Κι ύστερα επιδόθηκαν για μέρες όλα τα μέσα ενημέρωσης στην ανάλυση του σώου του Α Γεωργιάδη στο νοσοκομείο της Νίκαιας, για νάχουμε ν’ ασχολιόμαστε.   Και όλα αυτά για να βυθιζόμαστε  σ’ έναν πολιτικό βούρκο, για να σβήνουν οι ελπίδες ανάτασης και  η παραίτηση από κάθε αγώνα να γίνει φυσικός νόμος, για να γίνεται αποδεκτή η διακυβέρνηση της κυρίαρχης τάξης  για την αιωνιότητα.

Κι ανενόχλητα η διακυβέρνηση Μητσοτάκη σ’ εμάς, του Τραμπ στις ΗΠΑ, του Μερτς στη Γερμανία κλπ. να εφαρμόζουν μια πολιτική που αφήνει διαλυμένες ζωές όχι μόνο στις χώρες τους, αλλά και παντού όπου απαιτούν τα συμφέροντα του συστήματος που υπηρετούν. Αυτό το σύστημα  που γεμίζει την πληροφόρηση με προπαγάνδα και εξαπάτηση, ώστε μπερδεμένοι άνθρωποι να μη συνδέουν με αιτιακή σχέση οικονομικό σύστημα και εξαθλίωσή τους, αλλά το πολύ πολύ να τη χρεώνουν στην έλλειψη ηθικής των κυβερνώντων. Οι οποίοι υπαγορεύουν τη διάκριση εχθρών και φίλων κατά τα δικά τους συμφέροντα, που παρουσιάζουν για κοινά.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, αλλά και κάθε αστική κυβέρνηση, δεμένη στο άρμα των ΗΠΑ και της Ε.Ε με την ελπίδα να εξασφαλίσει η εγχώρια αστική τάξη κάποιο μερίδιο από τα κέρδη δεν διστάζει για άλλη μια φορά να προσφέρει γην και ύδωρ σε όποιον ιμπεριαλιστή της εξασφαλίζει δύναμη και ισχύ. Κύπρος και Ελλάδα δηλώνουν παρούσες στα επιθετικά σχέδια των ΗΠΑ στο Ιράν, παρέχοντας τους διευκολύνσεις στις στρατιωτικές τους βάσεις. Χωρίς  δεύτερες σκέψεις  για τις επιπτώσεις της απόφασής τους συμμετέχουν, ως παρατηρητές βέβαια, βασιλικότεροι ακόμα και  από τον βασικό κορμό της ΕΕ, στο Συμβούλιο Ειρήνης, σ’ αυτό το νεοαποικαικό διεθνές όργανο που ίδρυσε ο πρόεδρος Τραμπ, για απαλλοτρίωση της παλαιστινιακής γης, εποικισμό της Γάζας και μετατροπής της για τους Παλαιστίνιους  σε στρατόπεδο συγκέντρωσης.   

Κι αν οι  δυτικές κυβερνήσεις με τις αποφάσεις τους χαράζουν την πορεία προς την καταστροφή των λαών, οι οποίο τσακισμένοι από την απόλυτη κυριαρχία του καπιταλισμού και διαλυμένοι από την παραπλάνηση των Μέσων Ενημέρωσης  μοιάζουν αδύναμοι ν΄ αναγνωρίσουν τον εχθρό για να οργανωθούν και να αντισταθούν στη φρίκη που τους ετοιμάζουν. Όμως  στη χώρα μας οι φωτογραφίες των εκτελεσμένων στην Καισαριανή,  με τις εντάσεις και αντιπαραθέσεις που πυροδότησαν 82 χρόνια μετά αιφνιδίως, απέδειξαν ότι είναι ζωντανή η  ίδια ασυμφιλίωτη ταξική αντίθεση, από τα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου, που διαχωρίζει αντίπαλες δυνάμεις.  

Γι’ αυτό κι επιστρατεύτηκαν τόσες πένες με εκχυδαϊστικό λόγο από την μια αντίπαλη δύναμη, αυτή της κυρίαρχης εξουσίας, περισσότερο για να εμποδίσουν την αφύπνιση της συλλογικής μνήμης της αντίστασης των φτωχών κι εξαθλιωμένων. Η φωτογραφία, μ’ αυτούς που πιστεύοντας  στο σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας βάδιζαν άφοβα προς το θάνατο, μοιάζει για την κυρίαρχη εξουσία σαν υπενθύμιση της απειλής που με όλα τα μέσα πρέπει να αποτραπεί. Γι’ αυτό και καταβάλλεται τόση προσπάθεια να τις εντάξει στο κυρίαρχο αφήγημα  είτε αποσιωπώντας την πολιτική ταυτότητα των αγωνιστών είτε  απαξιώνοντάς την.  Γιατί επιδιώκεται η επικράτηση της αστικής ιδεολογίας να είναι ολοκληρωτική και στο κεντρικό πολιτικό επίπεδο να εκλείψουν οι παραμικρές ενστάσεις, με το ΚΚΕ είτε  να βρίσκεται στην αφάνεια είτε απαξιωμένο να διαλύεται.

 Η ρωγμή που προκάλεσε στην κυρίαρχη ιδεολογία  αυτή η φωτογραφία έφερε στο προσκήνιο την κομμουνιστική ιδεολογία και μαζί φάνηκε να ξύπνησε και την  ανησυχία της κυρίαρχης τάξης  για τη δύναμη για αγώνες που αυτή μπορεί να δώσει σε όσους ο καπιταλισμός με θεσμούς και καταστάσεις κομμένες και ραμμένες στα μέτρα του εκμεταλλεύεται.

«ΦΩΣ ΠΟΥ ΠΑΤΕΙ ΧΑΡΟΥΜΕΝΟ ΤΟΝ ΑΔΗ»

 

Και λίγες μέρες τώρα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οι φωτογραφίες που εικονίζουν κάποιους από τους εκτελεσμένους στην Καισαριανή,  την Πρωτομαγιά του ‘44  λίγο πριν την εκτέλεση, σαν να άνοιξαν  μια ρωγμή στο χρόνο. Παρελθόν, 82 χρόνια πριν, και παρόν  αναμετρώνται απέναντι στην Ανάγκη, τον «σιδερένιο κλοιό» που σ’ ένα σταυροδρόμι, που παρουσιάζεται σαν αναπόφευκτο, επιβάλλει το δίλημμα, αποκλείοντας έναν τρίτο δρόμο που θα επέτρεπε τη διαφυγή από αυτόν τον «σιδερένιο κλοιό». Και αν τότε  ήταν το  φοβερό το δίλημμα, το έσχατο δίλημμα, θάνατος ή μια σκυφτή ζωή, στο τώρα το δίλημμα δεν είναι παρά  αγωνιστικότητα και διεκδίκηση ή ταπεινωμένη ζωή.

          Κι αν αυτές οι φωτογραφίες του τότε πραγματικά συγκλόνισαν, ήταν γιατί εικονίζουν ανθρώπους που κυριολεκτικά σωματοποιούν την αντίσταση, με την ετυμολογική  της  σημασία. Δηλ. αντί+ίσταμαι, στέκομαι απέναντι όρθιος, στέκονται όρθιοι. Εκείνη η φιγούρα του ανθρώπου που τεντώνεται καμαρωτά απέναντι στο απόσπασμα εικονογραφεί συγκλονιστικά τη σημασία της λέξης. Όλο τους το είναι δεν είναι παρά αυτό το κορμί που στη μια φωτογραφία, όπως μπαίνουν στο χώρο της εκτέλεσης, φαίνεται ότι μπορεί όχι μόνο να στέκεται όρθιο, ενώ πηγαίνει για να πεθάνει, αλλά αρθρώνει και λόγια, ένα τραγούδι μάλλον. Η αντίστασή τους που παίρνει ένταση βούλησης μέσα από τον εαυτό τους, από τη δική τους εσωτερική ανάγκη στέκεται αντίκρυ στην αντίρροπη δύναμη των Γερμανών που επιβάλλουν θάνατο ή χαμερπή ζωή. 

Και αν υπάρχει και μια φωτογραφία από το τώρα που σε μεγάλο βαθμό να το εικονογραφεί είναι εκείνων των εργατών που χειροκροτούσαν τον εργοδότη της βιομηχανίας ΒΙΟΛΑΝΤΑ, μερικές ημέρες μετά το θάνατο των συναδέλφων τους, εξαιτίας δικών του εγκληματικών παραλείψεων και αδιαφορίας για τους εργαζόμενους και που δουλικά τον ευχαριστούν για την μισθοδοσία τους.  Και είναι η σύγκριση ανάμεσα σ’ αυτές τις φωτογραφίες που εξηγεί τωρινούς σχολιασμούς και απόψεις για εκείνες τις συγκλονιστικές φωτογραφίες και αποκαλύπτει κριτήρια που έχουν επικρατήσει για την πορεία ζωής της πλειοψηφίας των σύγχρονων ανθρώπων.

Κι αν ψάχνουμε μέτρα και σταθμά που επικράτησαν να ζυγίζουν τη σύγχρονη ζωή η ανάρτηση της Α. Δαμιανίδη μας τα δίνει, αν και δεόντως μεταμφιεσμένα. Στην ανάρτησή της, κόντρα σ’ αυτό που ξεκάθαρα δείχνουν οι φωτογραφίες,  σημειώνει ότι δεν βλέπει περηφάνια «στα βλέμματά τους, πιο πολύ παραίτηση, στέκονται και περιμένουν κάπως σκυφτοί και κουρασμένοι», επισημαίνοντας ότι «βλέπουμε απλούς ανθρώπους που πάνε για το θάνατο τους σα να βρίσκονται ήδη αλλού, ο καθένας στη ζωή που έχασε, εργάτες, αγρότες, φοιτητές, στα σπίτια τους, στις γειτονιές τους». Για να αναφωνήσει, σαν να έρχεται από άλλον πλανήτη,  «Πόσο ξένος είναι ο θάνατος, πόσο άδικος, πόσο άσχημος και αμήχανος, πόσο άχρηστος και φρικτός» καταλήγοντας ότι «Δεν είναι οι άνθρωποι για τέτοια. Δεν γεννιούνται και δεν μεγαλώνουν για να πεθαίνουν έτσι».  

Σ’ αυτήν την ανάρτηση, μια  αστική πένα, από τις αμέτρητες  που τις τελευταίες δεκαετίες ανά τον κόσμο έχουν ανακαλύψει και περιγράψει μέχρι κορεσμού λαβυρινθώδεις ψυχολογικές διαδρομές και  προκλητικούς ιδεολογικούς προβληματισμούς μικροαστών μεταξύ γραφείου, κρεβατοκάμαρας και μπαρ, βουτά στην αποπολιτικοποιημένη, αταξική συναινετική μνήμη, για ν’ αφαιρέσει από το θάνατο των 200 της Καισαριανής κάθε αγωνιστική χροιά, κάθε ταξικό υπονοούμενο, κάθε επίρριψη ευθύνης για τον θάνατο. Γι’ αυτό δεν  μπορεί ν’ αναγνωρίσει το αγέρωχο βλέμμα.  Η καλυμμένη περιφρόνησή της για τους απλούς ανθρώπους, αγρότες, εργάτες,  δεν μπορεί να παραδεχτεί τη γενναιότητα τους, που αποτυπώνεται στη φωτογραφία. Και το κυριότερο, δεν τολμά  να κατονομάσει αυτόν που προκαλεί τον θάνατο αυτών των ανθρώπων, το ναζισμό, ο οποίος θάνατος την ενδιαφέρει ως μεταφυσικός στοχασμός μάλλον, αλλά και από αισθητικής πλευράς, είναι άσχημος, και τον χαρακτηρίζει και άχρηστο επιμένοντας στην αντιμετώπιση του ως φυσικό φαινόμενο. Κι έτσι εξαφανίζεται ο   θάνατος ως έσχατη θυσία για να νικηθεί ο φασισμός.

Σε όλη την ανάρτηση αντανακλάται η κυρίαρχη ιδεολογία που διαθλάται μεθοδικά εδώ και δεκαετίες κάθετα σε όλη την κοινωνία. Που αναγνωρίζει την κυριαρχία του καπιταλισμού, συσκοτίζει τα ταξικά συμφέροντα, φλυαρεί για δικαιώματα και ηθική  επιβάλλει τη  συναίνεση, για πιο κερδοφόρα εκμετάλλευση της εργασίας, και εκμαυλίζει συνειδήσεις.

Κι ενώ λοιπόν ελέγχθηκαν πολλά γι’ αυτούς τους γενναίους, κανείς από το κυρίαρχο σύστημα, πέρα από λακέδες που κάνουν τη βρώμικη δουλειά του, δεν αμφισβήτησε ευθέως την γενναιότητά τους. Έγιναν  όμως φιλότιμες προσπάθειες ή να την μειώσουν ή να την θεωρήσουν γενικά στοιχείο μιας αόριστης αντίστασης που περιλάμβανε τους πάντες στην Ελλάδα, αλλά τώρα είναι παράκαιρη. Η αντίσταση όμως δεν ήταν ποτέ θέμα συναίνεσης. Αρκεί να δούμε πώς αντιμετωπίζονται από την κυρίαρχη εξουσία  όσοι κινητοποιούνται κατά της γενοκτονίας των Παλαιστινίων, πώς μεθοδεύεται ρητορικά η απαξίωση του ΚΚΕ, το κέντρο της εαμικής αντίστασης, και πώς πολλοί απ’ αυτούς που εκφράζουν το σεβασμό τους για μια αόριστη αντίσταση, στην πραγματικότητα υπερασπίζονται την ίδια λογική του αποκλεισμού και του μίσους με εκείνους που η Αντίσταση πολέμησε.

Η σχέση όμως των ανθρώπων με το θάνατο, και φυσικά με  την ίδια τη ζωή τους, εξαρτάται από το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο βρίσκονται λόγω των τρόπων με τους οποίους μπορεί να εκτεθούν στο θάνατο, της αντίληψης που διαμορφώνεται γι’ αυτόν. Το πώς αντιμετωπίζει κανείς το θάνατο καθορίζει και το πώς ζει  τη ζωή. Κατά συνέπεια και η σχέση με την αντίσταση σε ό,τι απειλεί μια ζωή που έχει μετατραπεί σε ατιμωτική και εξευτελιστική εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο βιώνεται ο ευτελισμός και η ταπείνωση. Οι πράξεις αντίστασης, κόντρα ακόμα και στο ένστικτο της επιβίωσης, τροφοδοτούνται από τις αξίες που τις παρακινούν, που ατσαλώνουν τη βούληση για αντίσταση,  για αγέρωχη αντιμετώπιση.

Κι αυτές τις  αξίες στη φωτογραφία εκείνος ο μελλοθάνατος που σηκώνει τη γροθιά του τις σωματοποιεί, κι αυτές τις  αξίες τις ονομάζει η γερμανική διαταγή όταν καταδικάζει σε θάνατο συγκεκριμένα 200 κομμουνιστές για αντίποινα στις πράξεις αντίστασης των ανταρτών.  Είναι λοιπόν οι κομμουνιστικές αξίες με το όραμα ενός καλύτερου κόσμου χωρίς εκμετάλλευση που έδωσαν αξιοπρέπεια στον εργάτη, στον κάθε ένα που ένιωθε αδύναμος κι αδικημένος, τη δύναμη να οργανωθεί και ν’ αγωνιστεί για την πραγματοποίηση αυτού του οράματος. Είναι αυτές που έκαναν εκείνους τους γενναίους ν’ αντιμετωπίσουν το θάνατο όχι με απελπισία, αλλά σαν απόλυτη πράξη μαχητικότητας, μετατρέποντας το θάνατό τους σε σύμβολο λαϊκής πάλης. Μαζί με χιλιάδες άλλους αγωνιστές,  όπου γης, που δεν είχαν τίποτε να φοβηθούν από το θάνατο, που η πίστη τους για τη συνεισφορά τους σ’ ένα πιο φωτεινό μέλλον του ανθρώπου τους έκανε να μη διστάζουν να συμμετέχουν σε όλους τους αγώνες και τις μάχες για την πραγματοποίησή του.

 Σ’ αυτές τις φωτογραφίες το ήθος των κομμουνιστών ξεχωρίζει. Αυτό το ήθος που ορίζεται από ένα σύνολο αξιών και συμπεριφορών που έχουν τις ρίζες τους στη μαρξιστική θεωρία για το μετασχηματισμό της κοινωνίας. Και γι’ αυτό η αντιμετώπιση του θανάτου απ’  αυτούς τους αγωνιστές άφησε «άλαλα» τα χείλη των εκμεταλλευτών που ευαγγελίζονται τη συναίνεση. Γιατί οι αγωνιστές τόλμησαν τη ρήξη με κίνδυνο της ζωής τους και  δεν υποχρεώθηκαν να οδηγηθούν στο θάνατο από διαταγές και κυβερνητικές απειλές, αλλά επέλεξαν ν’ αγωνιστούν για τα ιδανικά τους, να είναι ο θάνατός τους μια οικειοθελής θυσία.  Αποδέχτηκαν αυτό που τους επέβαλε ο εχθρός, ρίχτηκαν στην άβυσσο της απανθρωπιάς των Γερμανών και με την πράξη του μοναδικού τους θάρρους, να συναντήσουν αγέρωχα το θάνατο, πορεύτηκαν πέρα από τη βαρβαρότητά τους, διασώζοντας την ανθρωπιά τους, ελευθερωμένοι με το θάνατό τους, επειδή άνοιγε το δρόμο για την απελευθέρωση χιλιάδων άλλων.  

« Η δύναμή σου πέλαγο κι η θέληση σου βράχος»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ

Στις  αποκαλύψεις για τα τεκταινόμενα στον νησί του Επστάιν,  με τη   δημοσιοποίηση από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ μιας σειράς, ατάκτως ερριμμένων,  ομοσπονδιακών εγγράφων που τον αφορούν, εντυπωσιάζει το γεγονός ότι ο παιδόφιλος πλούσιος χρηματοδότης με διάφορους τρόπους συνδεόταν και συγκέντρωνε  στο νησί του προσωπικότητες από τον κόσμο της πολιτικής, των μέσων ενημέρωσης, της ψυχαγωγίας,  της βασιλικής οικογένειας ανεξάρτητα από τον κομματικό τους προσανατολισμό ή τη δημόσια ρητορική τους.  

      Κι αναρωτιέται κανείς γιατί  σοκάρει τόσο η ηθική εξαχρείωση των ανδρών και των γυναικών στα αρχεία του σκανδάλου Επστάιν; Δεκαετίες τώρα παρακολουθούμε κυριολεκτικά με τις ενέργειες όλων αυτών της άρχουσας τάξης να σφαγιάζονται εκατομμύρια άνδρες, γυναίκες και παιδιά στην Παλαιστίνη, το Ιράκ και σε κάθε άλλο πόλεμο ή επέμβαση των δυτικών δυνάμεων, ενώ  έχουμε ζήσει πρωτοφανείς κοινωνικές δολοφονίες μέσω πολιτικών λιτότητας που εφαρμόστηκαν σε διάφορες χώρες. Περιμέναμε τις αποκαλύψεις των αρχείων για να αναρωτηθούμε για την ηθική νομιμοποίηση να κυβερνούν εκατομμύρια ανθρώπων όλοι αυτοί οι ηγέτες των καπιταλιστικών χωρών; Είναι πολύ βολικό για το κυρίαρχο σύστημα ο απόλυτος, ξεδιάντροπος εκφυλισμός των ηγετών της καπιταλιστικής Δύσης να απορρέει και να σχετίζεται  μόνο με πάρτι και σεξουαλικά όργια, για να παρουσιάζεται η  διαφθορά και παρακμή σαν εξαίρεση ή λάθος.

         Όμως η παραβίαση και κατάλυση κάθε ανθρωπιστικής αξίας δεν γίνεται μόνο σε εκδηλώσεις και συμπεριφορές ιδιωτικά, αλλά κεκαλυμμένα ή και απροκάλυπτα η εκμετάλλευση και η περιφρόνηση του ανθρώπου είναι στην πραγματικότητα ο βασικός άξονας ενός συστήματος που προκαλεί την εξαθλίωση των πολλών για χάρη των λίγων.

          Ο θάνατος στα χωρικά μας ύδατα των 15 μεταναστών που προσπαθούσαν να φτάσουν στη χώρα μας με ένα φουσκωτό πόσες από τις αξίες της  αλληλεγγύης, της συμπόνιας, του ανθρωπισμού έχει διασώσει; Δεν παραβιάζει κατάφωρα ο τρόπος που αντιμετωπίζονται από την Ε.Ε και βέβαια τη χώρα μας οι μεταναστευτικές ροές τις υποτιθέμενες αξίες μας του διαφωτισμού και ανθρωπισμού μας;  Όταν οι επιζώντες καταγγέλλουν βίαιη επαναπροώθηση και φαίνεται πολύ πιο πιθανό  το σκάφος του λιμενικού να  διεμβόλισε τη βάρκα οι υποσχέσεις για έρευνα και η έκφραση της λύπης των κυβερνώντων για το θάνατο των μεταναστών δεν είναι προσπάθεια συγκάλυψης, ακόμα και εξωραϊσμού αυτού που συνέβη; Γιατί λοιπόν τόσο αποτροπιασμός για την εγκληματική συμπεριφορά ιδιωτικά και κρυφά της κυρίαρχης τάξης, όταν αυτή η εγκληματική συμπεριφορά συνεχίζεται με άλλους τρόπους και δημόσια να  διαπερνά όλο το σύστημα; Κι επειδή είναι  το ίδιο το σύστημα που επιτρέπει αυτές τις αποκαλύψεις η καχυποψία για τους λόγους που το κάνει δεν είναι αυτονόητη;

        Επιρρίπτοντας την ευθύνη για  όλα τα αρνητικά ενός συστήματος που συνθλίβει την πλειοψηφία των ανθρώπων σε ευτελείς κι εκφυλισμένους κυβερνώντες δίνεται σανίδα σωτηρίας στο ίδιο το σύστημα που δημιουργεί και αποδέχεται τέτοιους ανθρώπους, αλλά αυτό μένει στην αφάνεια. Μάλιστα αυτή η υπόθεση του Επστάιν συνδέεται συνεχώς με διάφορες θεωρίες συνωμοσίας που ξεδιπλώνουν κοσμοθεωρίες  χαρακτηριστικές αυτών των θεωριών, με μια ρητορική  που διακρίνει «αυτούς» σ’ αντίθεση με «εμάς», που ξεχωρίζει τον απειλητικό άλλο, που περιλαμβάνει από την ελίτ της εξουσίας μέχρι το μετανάστη αλλοδαπό, απέναντι στον καλό και ενάρετο λαό.

       Σε όλη αυτή την ιστορία με τον Επστάιν  όλα τα συστατικά της θεωρίας συνωμοσίας, σεξ, εξουσία, θάνατος, είναι παρόντα. Ο Epstein είναι μια νέα εκδοχή της κλασσικής συνωμοσίας που περιλαμβάνει ένα σατανικό δίκτυο και περιλαμβάνει μυστικές υπηρεσίες, Χόλλυγουντ, αριστερά κλπ. που στρέφεται ενάντια στην πραγματική Αμερική. Ο Ντ. Τραμπ θεωρήθηκε από τους οπαδούς του ως ο υποτιθέμενος πρωταθλητής της πραγματικής Αμερικής, και επανεξελέγη εν μέρει για τη ρητορική του που απέρριπτε το σύστημα των ελίτ των φουσκωμένων από αίσθημα ατιμωρησίας, που θα καθάριζε τον πολιτικό βούρκο. Κι ένα σημαντικό μέρος τη οικοδόμησης της λατρείας της προσωπικότητας του Τραμπ βασίστηκε στην αντίληψη ότι κάποιος θα αποκάλυπτε τα μυστικά της άρχουσας ελίτ. Αμφιβολίες όμως εγείρονται και για τον ίδιο, αν είναι μέρος αυτών των παρακμιακών ελίτ, που μπορούν να ενισχυθούν από τα χαοτικά αρχεία που δημοσιοποιήθηκαν και να παγιδευτεί και ο ίδιος χωρίς να μπορεί πια  να ελέγξει μια  αφήγηση που θα στρέφεται εναντίον του.

        Η αντίληψη ότι υπάρχει ένα σύστημα δυο επιπέδων στο οποίο οι φτωχοί δεν θα λάβουν δικαιοσύνη, ενώ οι πολύ πλούσιοι μπορούν να διαφύγουν κι ένας σωτήρας μπορεί να το αποκαλύψει για να το πολεμήσει τροφοδοτεί θεωρίες συνωμοσίες. Κι αυτές οι θεωρίες πολλαπλασιάζονται σε ένα πλαίσιο αβεβαιότητας και άγχους, στην προσπάθεια αυτών που τα βιώνουν να εξηγήσουν την πολυπλοκότητα του κόσμου με απλοϊκό τρόπο που τους ανακουφίζει.  Οι  αποκαλύψεις  των αρχείων βοηθούν να εδραιωθεί  η απλοϊκή αυτή εξήγηση για να κατηγορήσουμε τις μαριονέτες και να μην βλέπουμε τα νήματα που τις κινούν, τις δομές και τους νόμους που διαμορφώνει ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής που σαρώνει τα πάντα. Οι καπιταλιστές δεν συναντιούνται σε μυστικά δωμάτια, αλλά ακολουθούν τη λογική του που κρύβεται στην κανονικοποίησή του.

        Σ’ έναν κόσμο με καπιταλιστική οργάνωση της παραγωγής που στηρίζεται στην  εκμετάλλευση των εργαζομένων  για την κερδοφορία των καπιταλιστών, οι θεωρίες συνωμοσίες επιδιώκουν να αποδείξουν ότι η αδικία, εξαθλίωση, αναλγησία προκύπτει από μια συνωμοσία μιας μειονότητας κακόβουλης και χωρίς ηθική. Και αναδεικνύονται μια σειρά από επιχειρήματα που ερμηνεύουν την ιστορία μέσω της συνωμοσίας κι έτσι δεν γίνεται δυνατή η κατανόηση των κοινωνικών φαινομένων, αφού η υλική πραγματικότητα παρακάμπτεται και συγχέεται η πραγματικότητα με τη μυθοπλασία.   Όταν πιστεύεται ότι ένα μυστικό σχέδιο που καταρτίζεται από μια ομάδα επηρεάζει τα γεγονότα μέσω λίγο-πολύ της μυστικής της δράσης, τότε η ανθρώπινη δράση υποτιμάται, οι κοινωνικές συνθήκες δεν κατανοούνται, δεν αναγνωρίζονται συνέπειες  που προκύπτουν από τον τρόπο οργάνωσης της παραγωγής. Κάθε ένα από τα άδικα γεγονότα ή φαινόμενα που καταγγέλλονται, πόλεμος, ανεργία, φτώχεια, δολοφονία προσωπικότητας, επίθεση, θεωρείται ότι έχει μια μοναδική αιτία, την εθελοντική δράση μια ομάδας που καταγγέλλεται ως ενσάρκωση του κακού. Κι αυτό που μπορεί να μας σώσει είναι ένας σωτήρας που πείθει για το ήθος και τη δύναμή του. Οι θεωρίες συνωμοσίας είναι ο εύκολος κι ακίνδυνος τρόπος να καταλάβουμε ένα σύστημα που εμφανίζεται πολύπλοκο και αφηρημένο για να κατανοηθεί.

      Κι έτσι ο καπιταλισμός κατασκευάζει θεωρίες συνωμοσίας για να εξασφαλίσει τη δική του επιβίωση, κρατώντας τους ανθρώπους ανίδεους και απομονωμένους αποτρέποντας συλλογικές αντιδράσεις, εξουδετερώνοντας συλλογικά οράματα.