ΚΑΤΑΝΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΡΧΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ

Και φτάσαμε στο σημείο, δεκαετίες τώρα, τα μέσα ενημέρωσης όχι μόνο να κατασκευάζουν τις αναπαραστάσεις μας για τον κόσμο αλλά και  να υπαγορεύουν το όραμά μας γι’ αυτόν. Γι’ αυτό  και σ’ αυτήν την εποχή του πανταχού παρόντος εμπορικού λόγου και της συγκέντρωσης των ΜΜΕ σε μια φούχτα ιδιοκτητών, από τις ελίτ των οικονομικών και πολιτικών δυνάμεων, οι αναπαραστάσεις μας και τα οράματά μας  συμπίπτουν με τα δικά τους. Και είναι κι αυτός ένας τρόπος να εξουδετερωθεί η όποια δύναμή έχουμε να υπερασπιστούμε τα συμφέροντά μας, αφού δεν μπορούμε καν να τα αναγνωρίσουμε. 

      Χωρίς καν πολιτική συνείδηση, ένα μεγάλο μέρος από τους εργαζόμενους,  καταλήγουμε καταναλωτές τηλεοπτικών προγραμμάτων και πολιτικών προσωπικοτήτων, κι αισθανόμαστε αποστερημένοι από το δικαίωμα της εκπροσώπησής μας από κόμματα. Τα κατηγορούμε για τη μετατροπή τους σε πολιτικές επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται περισσότερο για την παραγωγή εκλεγμένων αξιωματούχων ή για κυβερνητική νίκη, μεταξύ άλλων χρησιμοποιώντας τα μέσα ενημέρωσης και τις υπηρεσίες εταιρειών που είναι ειδικοί στην πολιτική επικοινωνία και το μάρκετινγκ. Κι ενώ αποδεχόμαστε μια δημοκρατία ατομικών και καταναλωτικών συμφερόντων, με το δημόσιο χώρο αλλοιωμένο από τη λογική της αγοράς, αναμένουμε, πέραν πάσης λογικής, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι, οι επικεφαλής επιχειρηματικών οργανώσεων, χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και μεγάλων εταιρειών να υπερασπίζονται τα κοινωνικά μας συμφέροντα ταυτίζοντάς τα, αφελώς, με τα δικά τους. 

        Η εξατομίκευση έχει μετατρέψει τις πολιτικές και οικονομικές πραγματικότητες, τα κοινωνικά ζητήματα σε σύγκρουση αντιτιθέμενων προσώπων, χωρίς αναφορά σε ένα κοινωνιολογικό ή ιστορικό πλαίσιο. Στην πρώτη γραμμή, τα ΜΜΕ προσελκύουν την προσοχή μας με τη δραματοποίηση, την τόνωση των αισθημάτων, τον εντυπωσιασμό, χωρίς όμως να δίνουν τα κλειδιά για την κατανόηση και την ανάλυση των σχέσεων εξουσίας και των μηχανισμών που εξυπηρετούν την άσκηση πολιτικής και οικονομικής εξουσίας. 

       Με την ενεργειακή κρίση και τον πόλεμο στην Ουκρανία να προκαλούν τριγμούς επικίνδυνους στην οικονομία που απειλούν ακόμα και την επιβίωση των ανθρώπων, η αναζήτηση των αιτιών σε πρόσωπα, είτε ονομάζεται Πούτιν ή Μπάϊντεν είτε Ζελένσκι, προσωποποιεί τα πολιτικά γεγονότα αποσυνδέοντάς τα από κάθε ιστορική και ταξική προοπτική. Δεν αναζητείται στον καπιταλιστικό τρόπο οργάνωσης της οικονομίας, τις ταξικές συγκρούσεις ή τα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα  η ερμηνεία  των γεγονότων, παρά στην αήθη ή παράλογη συμπεριφορά ηγετών.  Εκτός από το ΚΚΕ, η υπόλοιπη αντιπολίτευση στην κριτική της για τις κυβερνητικές θέσεις επικεντρώνεται μόνο στην προσωπικότητα του πρωθυπουργού ή στις ατομικές συμπεριφορές υπουργών, θεωρώντας την πολιτική  μόνο ζήτημα ατόμων κι επομένως την αντικατάστασή τους σαν προϋπόθεση αλλαγής της. 

        Κι επειδή έχουμε πιστέψει ότι ο καπιταλισμός εξαλείφει τη φτώχεια και ότι η αστική δημοκρατία εξασφαλίζει ελευθερίες και δικαιώματα, όταν μας διαψεύδει η πραγματικότητα, αυτό το χρεώνουμε στους ιδιοτελείς ηγέτες ή στα ανάξια πλήθη. Λες και ο καπιταλισμός δεν απαιτεί ένα εργατικό δυναμικό που να μην έχει  άλλη επιλογή από το να πουλήσει την εργατική του δύναμη. Λες κι όλους αυτούς του αιώνες καπιταλισμού δεν είδαμε πως το σύστημα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς φτώχεια, αφού δεν μπορεί να δημιουργεί τον ακριβή αριθμό των νέων θέσεων εργασίας που απαιτούνται για την απασχόληση όλων. Γιατί είναι ένα σύστημα που απαιτεί ένα ορισμένο επίπεδο ανεργίας, έτσι ώστε η εργατική τάξη να μην έχει δύναμη, εφόσον οι εργαζόμενοι δεν θα μπορούν να απειλήσουν ότι θα διακόψουν την εργασία τους εάν μπορούν εύκολα να αντικατασταθούν με ανθρώπους ακόμη πιο απελπισμένους. Κι αν η υπόσχεση είναι πως η δυναμική της αγοράς θα ωθεί ολοένα και περισσότερους ανθρώπους να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες και προϊόντα η πραγματικότητα όμως δείχνει πως όλα γίνονται λιγότερο προσιτά, κι ας μεγαλώνει ο πλούτος. Όσο περισσότερους δισεκατομμυριούχους έχουμε, τόσο περισσότερο αυξάνονται οι άστεγοι.

       Η ενεργειακή κρίση, ο πόλεμος, η ανεργία δεν προκύπτουν από ενέργειες κακών ανθρώπων, όσο κι αν οι προσωπικότητες παραγόντων που καθορίζουν τα γεγονότα αφήνουν το στίγμα τους. Η πολιτική που ασκεί ο Κ. Μητσοτάκης, ανεξάρτητα από το ύφος ή τη μορφή διακυβέρνησής του, δεν είναι διαφορετική από αυτή που άσκησαν οι προηγούμενοι πρωθυπουργοί ή θα ασκήσουν οι επόμενοι, όσο εξυπηρετούν τα ίδια συμφέροντα. Γι’ αυτό και μοιάζει με την πολιτική του Ε. Μακρόν, γι’ αυτό και η ακροδεξιά πολιτική της Μαρί Λε Πεν σε πολλά σημεία εφάπτεται μ’ εκείνη του Μακρόν. Τον καπιταλισμό υπηρετούν, τα συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης προωθούν. 

         Κι εμείς, ένα μεγάλο ποσοστό των εργαζομένων,  με ριζωμένη μέσα μας τη βασική φιλοσοφία του κυρίαρχου συστήματος, παρά τη ρητορική του για ισότητα και δικαιώματα, ότι οι ισχυροί μπορούν και πρέπει να κυριαρχήσουν στον αδύναμο, εκπαιδευόμαστε ακόμα και το φασισμό να αποδεχτούμε, την ανοιχτή τρομοκρατική δικτατορία του κεφαλαίου.  Ο φόβος και το μίσος της αδυναμίας, η λατρεία της βίαιης κυριαρχίας που θεωρείται δύναμη διαβρώνει την κοινωνία που καταδικάζει τον φτωχό γιατί είναι ανάξιος να βρει δουλειά και αποθεώνει τον επιτυχημένο δημιουργώντας προσωπικότητες ανταγωνιστικές κι ανάλγητες. 

        Και ο καθένας μας αρπαγμένος από τις θλίψεις, τους πόνους και την προσπάθειά του να βλέπουμε στον άλλο περισσότερο έναν αντίπαλο, παρά έναν αδελφό στην εξαθλίωση, νομίζοντας πως η μερίδα του ακόμα και στο φαγητό είναι κομμένη από τη δική μας. Δεν βλέπουμε τη μεγαλύτερη εξαθλίωση που ζούμε, τον πόλεμο των εργαζομένων όχι εναντίον της φύσης ή εναντίον των συνθηκών, όχι εναντίον των πλουσίων για  να τους  αρπάξουν το ψωμί,  αλλά τον πόλεμο  των εργαζομένων εναντίον των  εργαζομένων, για ν΄ αρπάξει ό ένας  απ’ τον άλλο τα κομμάτια το ψωμί, τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των πλουσίων. 

        Και δεν βλέπουμε πως στην οργάνωση είναι η δύναμή μας, για να αντισταθούμε στην εξαθλίωση που εν μέσω αφθονίας μας καταδικάζει η άρχουσα τάξη, και παπαγαλίζουμε όλες τις συκοφαντίες της για την κομμουνιστική προοπτική, συνεχίζοντας να αναρωτιόμαστε αν ο κομμουνισμός είναι η κύρια εναλλακτική στον καπιταλισμό.    

              

 

ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑΣ

Κι όλες αυτές τις μέρες του πολέμου στην Ουκρανία χανόμαστε μέσα σε ειδήσεις και σχόλια στα οποία αδυνατούμε ν’ αναγνωρίσουμε την αλήθεια. Τα δυτικά μέσα ενημέρωσης, για τα ρωσικά μόνο να εικάσουμε μπορούμε αφού έχει απαγορευτεί η πρόσβασή μας σ’ αυτά,  έχουν επιδοθεί σε μια ατέλειωτη προπαγάνδα ωμότητας και θηριωδίας. Ο βομβαρδισμός του μαιευτηρίου, ο βομβαρδισμός του θεάτρου της Μαριούπολης, οι  σκοτωμένοι πολίτες στη Μπούτσα και τελευταία οι σκοτωμένοι από πύραυλο στον σιδηροδρομικό σταθμό Κραματόρσκ, είναι οι πιο αξιοσημείωτες φρικαλεότητες που κυκλοφόρησαν στα δυτικά πρωτοσέλιδα των δυτικών ΜΜΕ και χρεώνονται στους Ρώσους. Και παρόλο που  στις επίσημες αφηγήσεις γι’ αυτά τα συμβάντα υπάρχουν μεγάλες τρύπες αντιφάσεων και ασαφειών δεν εμποδίζει τα ΜΜΕ με σιγουριά να αποδίδουν την ευθύνη αποκλειστικά  στις ρωσικές δυνάμεις. Δημοσιογράφοι και πολιτικοί αποσκοπούν με τη συνεχή προπαγάνδα να προκαλέσουν συναισθήματα οργής στον κοινό στόχο που είναι η Ρωσία αποσκοπώντας στην οικοδόμηση της ευρείας συναίνεσης για αντίποινα. 

         Στο επίπεδο της πληροφόρησης κινούμαστε σε ένα ολισθηρό έδαφος, όπου η σκόπιμη παραποίηση ή εσφαλμένη απόδοση μιας πραγματικής ή κατασκευασμένης πράξης έχει γίνει ο κανόνας. Βασικό χαρακτηριστικά της προπαγάνδας που χρησιμοποιείται από την κυρίαρχη τάξη είναι η πρόκληση βασικών συναισθημάτων, όπως θυμό ή φόβο, ενώ είναι ανεπαρκής σε επαληθεύσιμα γεγονότα ή στην προβολή οποιουδήποτε λογικού κινήτρου. Η προπαγάνδα της θηριωδίας εκμεταλλεύεται την εγγενή θολότητα του πολέμου και αξιοποιεί την εξάρτηση των μέσων ενημέρωσης από κυβερνητικές πηγές και την ικανότητα του κράτους να αποκλείει αντίθετες φωνές προς όφελός του. Η εικόνα λοιπόν που έχουμε ζωγραφίσει για τη σύγκρουση Ρωσίας -Ουκρανίας δεν αποτελεί εξαίρεση.  

          Κι αυτή η αδιαφορία  για την αλήθεια δεν είναι βέβαια κάτι νέο για τις δυτικές δημοκρατίες με τις αξίες και τις αρχές τους, που λησμονούνται όταν απειλούνται συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης. Τον ίδιο τρόπο χειραγώγησης των πληροφοριών χρησιμοποιούν εδώ και δεκαετίες με μεγάλη επιτυχία. Κι επειδή οι δυτικές δημοκρατίες νοιάζονται πολύ για το τι σκέφτονται οι πολίτες τους, τους βοηθούν, με την αποσιώπηση ή διαστρέβλωση, να …σκεφτούν σωστά. Γιατί  γνωρίζουν ότι η ευρεία συναίνεση για την απτή επιθετικότητα που απαιτείται για τη διατήρηση της ιμπεριαλιστικής δύναμης  βρίσκεται σε άμεση σύγκρουση με την προσεκτικά κατασκευασμένη εικόνα των ιμπεριαλιστών, όπως ΗΠΑ, ως ηθικών δυνάμεων.  

          Προκειμένου να ευθυγραμμιστεί η κοινή γνώμη με τους ιμπεριαλιστικούς στόχους, οι παγκόσμιοι ιμπεριαλιστές γνωρίζουν ότι πρέπει να επικαλεστούν το αίσθημα της δικαιοσύνης για την τιμωρία εγκλημάτων, ενώ απανθρωποποιούν τους ιμπεριαλιστικούς εχθρούς τους και τους περιγράφουν ως διεφθαρμένα τέρατα. Όποιος λοιπόν εξακολουθεί να σπεύδει, χωρίς κριτική, να καταναλώνει κάθε νέο περιστατικό προπαγάνδας θηριωδίας που προωθείται από τα δυτικά μέσα ενημέρωσης δεν είναι απλά ένας ευκολόπιστος αθώος, αλλά συνειδητά επιλέγει να είναι με την κυρίαρχη εξουσία  που ελπίζει πως θα του εξασφαλίζει την ευζωία του. Οι φαντασιώσεις  των καλών προθέσεων και αγαθών σκοπιμοτήτων  που υποστηρίζει είναι τα  προσχήματα για την ευθυγράμμιση με τα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα που ελπίζει να αφήσουν και γι’ αυτόν τα αποφάγια. 

         Όταν λοιπόν ο πρόεδρος της Ουκρανίας Ζελάνσκι στην απεύθυνσή του στο ελληνικό κοινοβούλιο μέσω τηλεδιάσκεψης, σε μια από τις δεκάδες επαναλαμβανόμενες  ομιλίες του σε οργανισμούς, κοινοβούλια κλπ. με τις οποίες ζητά συνεχώς όπλα και αυστηροποίηση των κυρώσεων εναντίον της Μόσχας, χρησιμοποίησε  τις άκαιρες συγκρίσεις του ουκρανικού πολέμου με τον πόλεμο της ανεξαρτησίας της χώρας μας, πρόσφερε το πρόσχημα στην πολιτική ηγεσία της χώρας να παρουσιάσει την πρόσδεσή της στο ιμπεριαλιστικό ΝΑΤΟ ως αγώνα για ελευθερία. Το βίντεο  όμως με μέλη του φασιστικού τάγματος Αζώφ, που εμφανίστηκαν ως ελληνικής καταγωγής μαχητές της ελευθερίας ανέτρεψε αυτό το αφήγημα και ακόμα και οι κυβερνητικοί που το προώθησαν βρέθηκαν σε θέση απολογούμενου. Αυτή η ανατροπή βέβαια δεν θα μπορούσε να συμβεί αν ήδη το ΚΚΕ δεν είχε υπονομεύσει τα θεμέλιά του επίσημου αφηγήματος  με τη θέση του και τη στάση του. Γιατί μόνο οι κομμουνιστές ανέδειξαν το γεγονός πως ο ουκρανικός λαός  συμπιέζεται στις ιμπεριαλιστικές μυλόπετρες  σε μια σύγκρουση ΝΑΤΟ -Ρωσίας και ξεριζώνεται και καταστρέφεται, μ’ ένα πρόεδρο που μοιάζει να αδιαφορεί για τον λαό που εκπροσωπεί και μοιάζει περισσότερο να φροντίζει για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της Δύσης, δηλ. των ΗΠΑ.  Σαν να τον ενδιαφέρει με τις συναισθηματικές εκκλήσεις να πείσει τα ακροατήρια των δυτικών χωρών για αποστολή περισσότερων όπλων με εμφανή στόχο την παράταση του πολέμου για εξασθένιση της Ρωσίας, ενισχύοντας την αμερικανική ηγεμονική θέση στο παγκόσμιο σύστημα του ιμπεριαλισμού.Την ίδια στιγμή που ο φασισμός στην Ουκρανία μοιάζει να είναι ένα συστημικό πρόβλημα, το οποίο τα κυρίαρχα δυτικά μέσα ενημέρωσης συγκαλύπτουν συνεχώς τελευταία, παρόλο που η Ουκρανία είναι η μόνη χώρα που έχει ενσωματώσει επίσημα ανοιχτούς νεοναζί σε ηγετικές θέσεις, συμπεριλαμβανομένης της Εθνικής Φρουράς.

         Παγιδευόμαστε μεταξύ αντιτιθέμενων ιμπεριαλιστικών συμφερόντων, αφού ο ουκρανικός πόλεμος δεν είναι παρά αποτέλεσμα των ιμπεριαλιστικών φιλοδοξιών της Ρωσίας και των ΗΠΑ. Κι εμείς, αφού ανήκουμε στο δυτικό στρατόπεδο,  εκβιαζόμαστε σε δηλώσεις αποκήρυξης σχετικά με τη Ρωσία, την ίδια στιγμή που λεηλατείται η ζωή  μας με την ενεργειακή κρίση και τον πληθωρισμό, ενώ ο πόλεμος ίσως να μην είναι μια τόσο μακριά απειλή.