Παρασκευή 9 Μαΐου 2025

ΑΠΟ ΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΣΤΟ ΙΣΡΑΗΛ

 

Δεκαετίες τώρα ο εξωραϊσμός μιας ατομικής ελευθερίας που δεν υποτάσσεται πουθενά, αλλά τρέχει πίσω από μόδες και ανταγωνισμούς, η προβολή της ανεξαρτησίας του ατόμου που δεν δεσμεύεται από έναν μόνο τρόπο σκέψης, αλλά αποδέχεται για αιώνια την υπάρχουσα καπιταλιστική πραγματικότητα, διαμόρφωσε στην ιμπεριαλιστική Δύση τον δυτικό μικροαστό με την ακατανίκητη αποστροφή του στο συλλογικό. Γεμάτος έπαρση αντιμετωπίζει τον οργανωμένο αγώνα, και μάλιστα τον ταξικό,  ότι ταιριάζει μόνο σ’ ένα κοπάδι, που βέβαια αυτός αποστρέφεται, αφού αρνιέται να φυλακίσει το πνεύμα του μες τις προσωπίδες ενός δόγματος. Όλες αυτές οι ταξικές και ιδεολογικές διαιρέσεις είναι γι’ αυτόν  λουριά για δεμένα σκυλιά και όχι βέβαια για ελεύθερους ανθρώπους. Κι έτσι θέλοντας να σώσει τον πολύτιμο εαυτό του καταντά να τον χάνει μέσα στην ομοιομορφία μιας ξεπουλημένης ζωής στα οικονομικά συμφέροντα της άρχουσας τάξης που αρνείται να δει. Και το περισσότερο είναι να καταλήγει απογοητευμένος και να νιώθει την πίκρα από την συναίσθηση της κοινωνικής ματαιότητας της ζωής του, ενώ το πιο συνηθισμένο  να μετατρέπεται σ’ αρπακτικό έτοιμο ν’ αρπάξει ό,τι ρετάλια του πετάνε. 
       Και όσο στη Δύση η αστική μας δημοκρατία ευνοημένη από την οικονομία, μια προνομιούχα οικονομία βασισμένη στην εξαθλίωση και τους πολέμους στον υπόλοιπο κόσμο, μπορούσε να επιτρέπει την πολυτέλεια μιας ιδεολογικής ελευθερίας που δεν της στοίχιζε καθόλου, ο μικροαστός με αυταρέσκεια μπορούσε να παριστάνει τον επαναστάτη, ενώ συγχρόνως θαύμαζε και μιμούνταν τον μεγαλοαστό που φιλοδοξούσε να γίνει. Η υποκρισία του δημοκρατικού μας κράτους επιδέξια ανεχόταν τα επαναστατικά παιχνίδια που περιορίζονταν σε συμβολικές κινήσεις, γιατί η ιμπεριαλιστική καπιταλιστική πολιτική έβρισκε σ’ αυτού  του είδους την αντιπολίτευση μια δικαίωση στα μάτια όλων, που εξασφάλιζε τη συναίνεση.
        Κι έτσι η δημοκρατία μας φουσκωμένη από ευγενικές αρχές παραπλανά, ενώ συγχρόνως ενισχύει έρποντες φασισμούς και στο εσωτερικό της συντηρεί πραιτωριανούς για την διατήρησή της. Για να συνεχίζουμε να κάνουμε ότι δεν βλέπουμε, ότι δεν αναγνωρίζουμε  την ψευτιά και απανθρωπιά ενός συστήματος που κυριολεκτικά δολοφονεί και εξολοθρεύει ό,τι το εμποδίζει. Μέσα στη μαλθακότητά μας προσπαθούμε να λησμονούμε και να υποκρινόμαστε τους ανίδεους, οι πεινασμένοι αγκαλιά με τους χορτάτους, υπνωτισμένοι από τις υποσχέσεις και τα ψίχουλα από το μεγάλο φαγοπότι που δεν συμμετέχουμε.
        Με άπειρους τρόπους εξαπατόμαστε και  χειραγωγούμαστε και η έκταση της προπαγάνδας και της κυρίαρχης κατήχησης δεν μας επιτρέπει να έχουμε πλήρη συνείδηση για το τι πραγματικά συμβαίνει, δεν ξεχωρίζουμε τα γεγονότα από τη μυθοπλασία. Και όσο δεν κατανοούμε πώς λειτουργεί πραγματικά ο κόσμος μας δεν θα είμαστε σε θέση να αντιδράσουμε και να ενεργήσουμε για να οργανώσουμε συλλογικά την ανατροπή του καταπιεστικού συστήματος Ζώντας σε μια κοινωνία που ο πληθυσμός κατηχείται συστηματικά, ώστε να αποδέχεται την ανισότητα, την αδικία, τον ανελέητο ανταγωνισμό και όλα τα συναφή ως φυσιολογικά, αναπόφευκτα θα καταλήξει η κοινωνία ανάλγητη, χωρίς αλληλεγγύη, αλλά ούτε και αγωνιστική διάθεση για το μετασχηματισμό της.  Γι’ αυτό, σε μεγάλο βαθμό,  και δεν σείεται ο κόσμος από τις αντιπολεμικές διαδηλώσεις, γι’ αυτό και δεν είναι μαζικές οι κινητοποιήσεις για ταξικές διεκδικήσεις.  Ακόμα και στις μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις στη χώρα μας για τα Τέμπη περιορίζονταν οι περισσότεροι στο αίτημα της δικαιοσύνης, αποκομμένο και ανεξάρτητο από την πολιτικοοικονομική πραγματικότητα που το προκαλεί.
       Αυτή την εποχή στην Μ. Ανατολή, όπου οι Ισραηλινοί δολοφονούν και λιμοκτονούν έναν άμαχο πληθυσμό για να του κλέψουν τη γη του μπροστά στα μάτια όλης της δημοκρατικής δύσης, βλέπουμε το ακρότατο σημείο που μπορεί να φτάσει τον άνθρωπο ένα σύστημα ελεεινό και ανάλγητο. Το Ισραήλ με τη γενοκτονία που διαπράττει, και την ελάχιστη εσωτερική αντίδραση από λίγους γενναίους κατοίκους του, αποδεικνύει ξεκάθαρα πόσο το πολιτικοοικονομικό σύστημα διαμορφώνει τις ζωές των ανθρώπων.
      Όλοι αυτοί οι ισραηλινοί που ανεβάζουν βίντεο και περηφανεύονται μάλιστα για τις αποτρόπαιες πράξεις τους δεν είναι κακοί λόγω καταγωγής ή λόγω θρησκείας. Πολλοί απ’ αυτούς είναι απόγονοι των κατατρεγμένων από τους ναζί εβραίων που συμπεριφέρονται στους Παλαιστίνιους όπως οι ναζί στους προγόνους τους. Αυτοί οι ισραηλινοί στρατιώτες, αυτοί οι ισραηλινοί πολίτες που περηφανεύονται για τις κτηνώδεις πράξεις τους έχουν χάσει κάθε ανθρωπιά, όπως οι ναζί πριν 80 τόσα χρόνια, γιατί ζουν σ’ ένα κράτος, μ’ ένα σύστημα που τους μετατρέπει σε τέρατα. Δεν υπάρχει κάτι εγγενώς κακό στον Ιουδαϊσμό ή την Εβραϊκή ταυτότητα που θα μπορούσε να κάνει ένα κράτος με επικεφαλής Εβραίους να συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο. Αυτή η αποκτήνωση της μεγάλης πλειοψηφίας των κατοίκων του Ισραήλ είναι αποτέλεσμα της διαβίωσής τους  σε ένα γενοκτονικό κράτος απαρτχάιντ, η ύπαρξη του οποίου εξαρτάται από την κατήχηση του λαού του, ώστε να βλέπει τη γενοκτονία και το απαρτχάιντ ως κάτι καλό και φυσιολογικό. Το σύγχρονο Ισραήλ από την ίδρυσή του βασίζεται στην ιδέα μιας κοινωνίας με διαβαθμίσεις, όπου μια εθνοτική κοινότητα, των εβραίων,  κυριαρχεί πάνω στις άλλες, των αράβων, καθιστώντας την αδικία και ανισότητα εγγενές μέρος του συστήματος. Οι Ισραηλινοί έχουν ενστερνιστεί από τη γέννησή τους αυτό το άδικο πλαίσιο του απαρτχάιντ ως φυσιολογικό, κάτι που αναγκαστικά συνεπάγεται την εσωτερίκευση της αποδοχής για την  απανθρωποποίηση και την κακοποίηση της αδύναμης κοινότητας των Παλαιστινίων.
       Είναι αυτό το ίδιο καπιταλιστικό σύστημα που για τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης πριν 80 χρόνια έφτασε στο ακρότατο σημείο σκληρότητας και απανθρωπιάς με τη μορφή του ναζισμού. Κι αν τότε, μαζί με το πρώτο εργατικό κράτος στον κόσμο, την ΕΣΣΔ, που πάλευε να οικοδομήσει μια νέα κοινωνία και έναν νέο άνθρωπο και με τους λαούς που αντιστέκονταν στο φασισμό, αναγκάστηκε να  υποσχεθεί ένα «ποτέ πια» για  μια τέτοια φρίκη, δεν διστάζει και πάλι για τα ίδια συμφέροντα να εξαθλιώνει και αφανίζει τους ανθρώπους. Το Βερολίνο του ναζισμού αναβιώνει στο Ισραήλ της γενοκτονίας και εθνοκάθαρσης.
        Ογδόντα χρόνια από την ημέρα, 9η Μαϊου, της αντιφασιστικής νίκης των λαών, που η κόκκινη σημαία με το σφυροδρέπανο υψώθηκε στο Ράιχσταγκ, στο Βερολίνο, έχει εδραιωθεί η σύγχρονη αφήγηση στη Δύση. Η οποία παίρνει, σχεδόν αποκλειστικά,  τα εύσημα για τη νίκη ενάντια στους ναζί, ξαναγράφοντας την ιστορία για να μειωθεί  ο σοβιετικός ρόλος σε αυτή τη νίκη. Κι επειδή όμως  τα γεγονότα δεν διαγράφονται προτιμά πια να γιορτάζει η Ε.Ε την ημέρα της Ευρώπης, ενώ η Ρωσία του Β. Πούτιν με τις επιλεκτικές ιστορικές της επιλογές έχει μετατρέψει τον εορτασμό της σοβιετικής ήττας των Ναζί σε αποθέωση της δύναμης του καπιταλιστικού ρωσικού κράτους. Κι έτσι εορτασμοί όπως της 9ης Μαΐου, που διαχειρίζονται πολιτικές μνήμης των κυρίαρχων ηγεσιών, ιδιαίτερα  της Ενωμένης Ευρώπης,  επιδιώκουν να παραπέμπουν μάλλον σε πολιτικές λήθης, που ενισχύουν αναγνώσεις της ιστορίας για να δικαιωθεί η συμμαχία των καπιταλιστικών κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τετάρτη 30 Απριλίου 2025

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΡΓΑΤΩΝ

Κι αν το αστικό κράτος στη Δύση, μετά τον πόλεμο, υπό την πίεση των εργατικών αγώνων και στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει μια γενικευμένη  συναίνεση για την λειτουργία του καπιταλιστικού συστήματος αναγκάστηκε στη βελτίωση των όρων ζωής  των εργαζομένων και στην οικειοποίηση του εορτασμού της εργατικής πρωτομαγιάς, όμως αυτή συνεχίζει να διατηρεί το νόημα που της   προσέδωσαν οι αγώνες και οι θυσίες χιλιάδων εργατών για ανθρώπινες συνθήκες δουλειάς. Από το 1889 που η 1η  Μαΐου  ανακηρύχθηκε Παγκόσμια Ημέρα των Εργατών από το Δεύτερο Διεθνές Συνέδριο Σοσιαλιστών Εργατών, ως ημερομηνία για να σηματοδοτήσει τους αγώνες των εργατών στις ΗΠΑ  και να διαδηλώσει για το δικαίωμα στην οκτάωρη εργάσιμη ημέρα, μέχρι σήμερα, κάθε πρωτομαγιά δεν είναι μόνο μια ευκαιρία για αναστοχασμό της ιστορίας του εργατικού κινήματος και των αγώνων του, αλλά και διαμαρτυρίας και αγωνιστικής κινητοποίησης  για τα δικαιώματα των εργαζομένων.
        Εδώ και 250 χρόνια, ένα βάναυσο σύστημα σκλαβιάς στα πλαίσια του καπιταλιστικού τρόπου οργάνωσης της παραγωγής οικοδόμησε την οικονομία και τον παγκόσμιο πλούτο,  στερώντας συστηματικά τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα από τους εργάτες που τον παρήγαγαν. Κι αυτοί οι σκλαβωμένοι άνθρωποι κατάφεραν να αντισταθούν στους καταπιεστές τους διεκδικώντας το δικαίωμα για ανθρώπινες συνθήκες δουλειάς. Οι τρόποι αντίστασής  τους κυμαίνονταν από επιβράδυνση της εργασίας και πράξεις δολιοφθοράς έως πανεργατικές απεργίες  και ένοπλες εξεγέρσεις, εφόσον η  βία ήταν συχνά η μόνη επιλογή μπροστά στην πλήρη εξαθλίωση και καταπίεση.
          Και είναι άκρως  προβληματικό το γεγονός ότι στην Παγκόσμια Ημέρα των Εργατών, η οποία προέρχεται από τα αιτήματα των εργαζομένων για οκτάωρη εργάσιμη ημέρα, εν έτει 2025 γίνεται βασικό αίτημα  οι άνθρωποι να συνεχίζουν να μην εργάζονται περισσότερες από οκτώ ώρες την ημέρα. Και μάλιστα η συνεχιζόμενη κρίση κόστους ζωής να  σημαίνει ότι για ορισμένους η εργασία πολλών ωρών, ίσως σε περισσότερες από μία δουλειές, είναι ο μόνος τρόπος για να τα βγάλουν πέρα. Κι ενώ τελειώνει μάλιστα το πρώτο τέταρτο του 21ου  έχει παρατηρηθεί αύξηση της μερικής απασχόλησης, της βραχυπρόθεσμης, κακοπληρωμένης εργασίας, με αυξημένη συχνότητα πρόσληψης εργαζομένων σε περιστασιακή βάση, συχνά χωρίς τα συνήθη δικαιώματα σε αμειβόμενες άδειες, κατώτατο μισθό, σύνταξη ή αποζημίωση απόλυσης.
         Κοντά 35 χρόνια από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, η εγκαθίδρυση ενός διακρατικού καταμερισμού εργασίας, της παγκοσμιοποίησης, η στοχευμένη αποδυνάμωση των συνδικάτων, η αυτοματοποίηση της παραγωγής, η  απορρύθμιση και ευελιξία των συνθηκών εργασίας, η εμπορευματική παραγωγή στις χρηματοπιστωτικές αγορές  ήταν καθοριστικές για την αλλαγή στις σχέσεις ισχύος μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας.  
          Είναι που στην εποχή του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος, σαν διέξοδος στην κρίση της αξιοποίησης του κεφαλαίου προκρίθηκε η διαφυγή του στις χρηματοπιστωτικές αγορές σε μεγάλη κλίμακα. Και αυτή η  δυναμική της συσσώρευσης κεφαλαίου που έχει μετατοπιστεί προς τις χρηματοπιστωτικές αγορές, που συσσωρεύεται ακόμα και χωρίς να έχει παραχθεί τίποτε, έχει δραστικές συνέπειες για τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας στην κοινωνία. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι η συσσώρευση κεφαλαίου έχει αποσυνδεθεί πλήρως από την πραγματική οικονομία.  Μπορεί να μην υποθέτει κάποια αξιοποίηση που έχει γίνει εκ των προτέρων, προβλέπει όμως κέρδος στο μέλλον. Εξαρτάται δηλ. από τις ελπίδες και τις προσδοκίες για μελλοντικές αυξήσεις κερδών στις αγορές εμπορευμάτων. Κάθε φορά που αυτές οι προβλέψεις αποδεικνύονται ψευδαισθήσεις και σκάνε οι κερδοσκοπικές φούσκες, το συσσωρευμένο πλασματικό κεφάλαιο χάνει την ισχύ του και η δυναμική της συσσώρευσης σταματά. Τότε η μαζική υποτίμηση των χρηματοοικονομικών τίτλων έχει άμεσες επιπτώσεις στη δραστηριότητα στην πραγματική οικονομία. Κι ένας τρόπος για να αποφευχθεί αυτό είναι να δημιουργούνται νέα, ακόμα μεγαλύτερα ποσά εικονικού κεφαλαίου που η συσσώρευσή τους τροφοδοτείται από τις προσδοκίες κέρδους σε διαφορετικούς τομείς της πραγματικής οικονομίας. Βέβαια, ο χρηματοοικονομικός κλάδος δεν μπορεί να συνεχίσει τη συσσώρευσή του ατελείωτα, αφού έχει τα εγγενή του όρια. Γι’ αυτό και όλοι οι καπιταλιστές του κόσμου ετοιμάζονται για πόλεμο.
       Το σημαντικό λοιπόν φαίνεται να είναι η συνεχής αναπαραγωγή οικονομικών τίτλων, που αντιπροσωπεύουν αξιώσεις για μελλοντική αξία. Δηλ. η ανάπτυξη ή η ελπίδα για ανάπτυξη μπορούν να δημιουργούν νέους χρηματοοικονομικούς τίτλους που δίνουν ώθηση για τη συσσώρευση κεφαλαίων στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ταυτόχρονα και η δραστηριότητα στην πραγματική οικονομία εξαρτάται από μια συνεχή εισροή πλασματικών κεφαλαίων. Κι αυτό ισχύει για την κατανάλωση αγαθών και υπηρεσιών, αλλά και για επενδύσεις στη βιομηχανία, τις πρώτες ύλες και τον κατασκευαστικό κλάδο. Κι έτσι φαίνεται η εργατική δύναμη να εξαρτάται πλήρως από τις οικονομικές συνθήκες του πλασματικού κεφαλαίου. Φαίνεται ότι η υλική παραγωγή, οι πραγματικοί οικονομικοί τομείς ανθούν μόνο εφόσον τροφοδοτούνται από χρήματα που παράγονται στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Η εργασία εξαρτάται από το πλασματικό κεφάλαιο  και τεράστια πίεση προκαλείται από τις υψηλές προσδοκίες απόδοσης, οι οποίες μετρώνται από τα κέρδη στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Για να εκπληρωθούν αυτές πρέπει να πιέζονται οι μισθοί και οι συνθήκες εργασίας συνεχώς προς τα κάτω, ενώ οι ώρες εργασίας να διευρύνονται ανελέητα. Οι εργαζόμενοι βρίσκονται συνεχώς πια υπό αυξανόμενη πίεση.
         Κι ενώ κοντά 40 χρόνια τώρα έχουν γραφεί αμέτρητα μοιρολόγια για την εργατική τάξη και το εργατικό κίνημα, εστιάζοντας στην αποδυνάμωση και την καταστροφή των υπαρχουσών εργατικών τάξεων, ειδικά εκείνων που ασχολούνται με τη βιομηχανική παραγωγή, έχει αγνοηθεί  όμως ότι ο καπιταλισμός, μέσω των επαναλαμβανόμενων μετασχηματισμών της παγκόσμιας παραγωγικής οργάνωσης, δημιουργεί νέες εργατικές τάξεις, με νέες πηγές εξουσίας, βάσανα και απαιτήσεις.   Κι αν ο αυτοματισμός που καθοδηγείται από την τεχνητή νοημοσύνη έχει οδηγήσει πολλούς να ισχυρίζονται ότι φτάνουμε στο τέλος της δουλειάς και ότι, κατά συνέπεια, θα τελειώσουν οι εργατικές διαφορές και μάλιστα στο υπάρχον καπιταλιστικό σύστημα, όμως  η παντελής απουσία ανθρώπινης εργασίας στις παραγωγικές διαδικασίες συνεχίζει να παραμένει μια ανέφικτη φαντασίωση. Αντίθετα, η λογική της καπιταλιστικής ανάπτυξης και η επιδίωξη κερδοφορίας οδηγεί όχι μόνο σε συνεχείς αγώνες στο χώρο εργασίας, αλλά και σε ευρύτερες συγκρούσεις σε κοινωνικό επίπεδο, καθώς η συσσώρευση κεφαλαίου συμβαδίζει με τη «συσσώρευση της δυστυχίας», ειδικά με τη μορφή της επέκτασης ενός εφεδρικού στρατού ανέργων, υποαπασχολούμενων εργαζομένων. Επιπλέον,  επειδή ο  καπιταλισμός αναπτύχθηκε παράλληλα  και εξαιτίας της αποικιοκρατίας, του ρατσισμού και της πατριαρχίας, δίχασε την εργατική τάξη με βάση την κατάστασή της και εκμεταλλεύτηκε μ’ αυτούς τους διχασμούς την ικανότητά της να δημιουργήσει ένα κοινό όραμα χειραφέτησης
         Είναι όμως οι ταξικές κινητοποιήσεις που μπορούν να σταματήσουν τη διολίσθηση στη βαρβαρότητα. Κι αν η θέση της ισοπέδωσης των εργατικών αγώνων υποστηρίζει ότι η παγκοσμιοποίηση έχει δημιουργήσει ανυπέρβλητα εμπόδια στην κινητοποίηση της εργατικής τάξης, η εργατική  Πρωτομαγιά που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τους εργατικούς αγώνες έρχεται να υπενθυμίσει τη δύναμή των εργαζομένων και την αλληλεγγύη μεταξύ τους. Η  εργατική τάξη έχει την ευκαιρία να αναδείξει την αυριανή πρωτομαγιά μέρα απεργίας και ταξικής πάλης όλων των  εργαζομένων. Γιατί παρά τα ηχηρά λόγια της κυρίαρχης τάξης για την ισχύ της,  καταναγκαστικές μορφές κοινωνικού ελέγχου και μιλιταρισμού αναπτύσσονται συνέχεια ενάντια σε ένα εργατικό  κίνημα που δεν είναι αρκετά αδύναμο για να αγνοηθεί από το κεφάλαιο,  αλλά  ούτε αρκετά δυνατό  μέχρι στιγμής για να σώσει την ανθρωπότητα από μια μακρά εποχή βαναυσότητας. 
      Αλλά να μη ξεχνάμε αυτό που αναφέρει ο Μαρξ:«Σε μια ορισμένη βαθμίδα της εξέλιξής τους, οι υλικές παραγωγικές δυνάμεις έρχονται σε αντίφαση με τις υπάρχουσες σχέσεις παραγωγής ή -πράγμα που αποτελεί μονάχα τη νομική γι' αυτό έκφραση- με τις σχέσεις ιδιοκτησίας, μέσα στις οποίες είχαν κινηθεί ως τώρα. Από μορφές ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων οι σχέσεις αυτές μεταβάλλονται σε δεσμά τους. Τότε έρχεται μια εποχή κοινωνικής επανάστασης». (Από τον πρόλογο στον "Πρόλογο στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας")

 

M
T
G
Y
Η λειτουργία ομιλίας περιορίζεται σε 200 χαρακτήρες