ΖΩΓΡΑΦΙΣΜΕΝΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ ΕΥΤΥΧΙΑΣ

 

Κι ενώ μαίνονται οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί με τους πολέμους, στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ η κυβέρνηση της Ελλάδας για λογαριασμό της αστικής μας τάξης προσπαθεί να συμβάλλει στην εξασφάλιση των συμφερόντων της, καθησυχάζοντας το λαό της χώρας με πατριωτικές κορώνες, που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Για να εφησυχάζουμε, ενώ διαχέεται μεθοδικά η ιδεολογία του πολέμου με πατριωτική αμφίεση.  

Κι έτσι, τυρβάζοντας περί άλλων,  στο περιθώριο αυτού του ζητήματος, με τους αμφισβητούμενους και εν πολλοίς μυστικούς, με άγνωστες συνέπειες,  χειρισμούς της κυβέρνησης,  στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που καθρεφτίζει τάσεις κοινωνικές αν και σε θολό καθρέφτη, το ενδιαφέρον μονοπώλησε η  συνέντευξη μιας γηραιάς κυρίας που προβλήθηκε ως πρότυπο επιτυχημένης και χειραφετημένης γυναίκας. Και γι’ αυτό θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί, τηρουμένων των αναλογιών,  ως μελέτη περίπτωσης.

Πρόκειται για τη συνέντευξη της Ε. Μαυρουδή στη δημόσια τηλεόραση. Η  παρουσία της στο δημόσιο λόγο φαίνεται να έχει αιτία  την προ δεκαετιών  επιτυχία της στον επαγγελματικό της τομέα, τη διαφήμιση, και την αναγνωρισιμότητά της ως πρώην σύζυγος δημοφιλούς δημοσιογράφου,  του Φ. Γερμανού και μητέρας της παρουσιάστριας και στιχουργού Ν. Γερμανού, δηλ. με τις παραδοσιακές  ιδιότητες της γυναίκας.  Αυτό που πυροδότησε ένα καταιγισμό αρνητικών αντιδράσεων ήταν η  ομολογία της ότι δεν έχει καμία μητρότητα (ενώ έχει αποκτήσει παιδί), ότι δεν αισθάνθηκε ποτέ τη διάθεση να αποκατασταθεί αυτό το κεφάλαιο στη ζωή της  και δεν ντρέπεται να το πει ευθαρσώς.

               Ανάμεσα σ’ αυτούς που υπερασπίστηκαν ως θαρραλέα, ειλικρινή, χειραφετημένη, φεμινιστική κλπ.  αυτή την παραδοχή της ήταν και το τρομερό πάλαι  ποτέ παιδί της αστικής μας διανόησης ο Χ. Χωμενίδης. Με την ατάκα του «Ένα Σαββατοκύριακο της Εριέττας Μαυρουδή όλη η ζωή εκείνων που τη βρίζουν» φώτισε το κριτήριο με βάση το οποίο η Ε. Μαυρουδή δικαιούται τα λεπτά της δημοσιότητας στη κρατική τηλεόραση.  

               Η ίδια, καθώς θέλει να εμφανίζεται κομψή και φινετσάτη, με κοσμοπολίτικο αέρα και υπεροπτική αποστασιοποίηση από προκαταλήψεις και κανόνες, είναι πολύ κοντά στην εικόνα της ευτυχίας που κατασκευάζει ο καπιταλισμός και ο Χ. Χωμενίδης με την ατάκα του αποδέχεται.

 Γιατί στον καπιταλισμό η ευτυχία ενισχύει τον ατομικισμό και την ιδέα ότι αυτό που συμβαίνει σε όλους είναι επειδή «το αξίζουν». Το να είσαι ευχαριστημένος, να μπορείς να αποφεύγεις το καθημερινό άγχος και τα αρνητικά συναισθήματα, να εκφράζεσαι  αισιόδοξα, να απομακρύνεσαι  από …τοξικούς δεσμούς, να έχεις την ικανότητα να ζεις στο παρόν και να απολαμβάνεις τις απολαύσεις της ζωής είναι κάποιες από τις συμβουλές που αφθονούν στη σύγχρονη αγορά ευτυχίας. Εν ολίγοις, η ευτυχία συσχετίζεται μ’ έναν εγωιστικό ηδονισμό, αποκομμένη από συλλογικές εκφράσεις, αποστασιοποιημένη  από κοινωνικές συνθήκες και χρεωμένη αποκλειστικά στο άτομο.

Και είναι  αυτή η ιδέα της ευτυχίας που οδηγεί σε μια τεράστια βιομηχανία για την ομορφιά, το ντύσιμο, τα ταξίδια κλπ. που αφορούν τόσο έναν τρόπο ζωής όσο και έναν θετικό τύπο προσωπικότητας. Κι αν η προώθηση μιας ευτυχίας που εξασφαλίζεται  με γιοτ, Rolex, διαμάντια κλπ. δεν φαίνεται εφικτή σε όλους, αυτή όμως που πωλείται με μορφή παραδειγμάτων συγκεκριμένων ανθρώπων που οικονομικά πέτυχαν, με οδηγίες αποφυγής πόνου και καταστολής αρνητικών συναισθημάτων και με  καθοδήγηση προς τις βιομηχανίες αναψυχής ή ψυχαγωγίας μοιάζει να προορίζεται και για τους …αδικημένους του καπιταλισμού. Γι’ αυτό  προωθούνται ιδέες και αντιλήψεις που διαμορφώνουν ανθρώπους οι οποίοι βλέπουν τους εαυτούς τους μόνο ως άτομα σε μια ατέλειωτη αγορά προϊόντων,  με βασική αξία της ύπαρξης τους το αίσθημα του ατομικισμού και του αδηφάγου καταναλωτισμού.

               Έτσι λοιπόν μπορεί να κατανοηθεί και η δήλωση της περιφερόμενης ιστορικού Μ. Ευθυμίου, που τα τελευταία  χρόνια έχει αναλάβει τη διάδοση μιας απλουστευμένης  κατά το δοκούν της κυρίαρχης εξουσίας εκδοχής της ιστορίας. Η δήλωσή της  ότι στην «την Ελλάδα όσο πιο μίζερος, γκρινιάρης και μεμψίμοιρος είσαι, τόσο πιο προοδευτικός θεωρείσαι» δεν είναι σύμπτωση που ταυτίζεται με τη φράση του υπουργού Α. Γεωργιάδη «ιδεολογία της μιζέριας» που χρησιμοποιεί όταν αναφέρεται σ’ όσους κρίνουν την κυβέρνηση και διεκδικούν με αγώνες. Είναι που και οι  δυο προπαγανδίζουν,  είτε με επιστημονικοφανή τρόπο είτε με λαϊκίστικο και δημαγωγικό, την κυρίαρχη ιδεολογία. Που επιμένει ότι ο κόσμος που ζούμε είναι ο καλύτερος δυνατός και δεν υπάρχει εναλλακτική, γι’ αυτό και ο συνεχής βομβαρδισμός θετικότητας. Εξάλλου μόνο με  αισιόδοξη αντιμετώπιση επιφέρονται βελτιώσεις και ο καθένας μπορεί να ανακτήσει τον έλεγχο της ζωής του χάρη στα μέσα που του παρέχει η βιομηχανία της ευτυχίας.

               Ενσωματώνοντας το αξίωμα ότι για να είναι κανείς ευτυχισμένος  εξαρτάται μόνο από τον ίδιο κι επομένως πρέπει πρώτα και κύρια να αλλάξει τον εαυτό του, στην πραγματικότητα συμφωνεί να εγκαταλείψει την προσπάθεια να αλλάξει τον κόσμο. Αν λοιπόν η ευτυχία εξαρτάται μόνο από τον ίδιο δεν έχουν νόημα συλλογικές διεκδικήσεις, δεν έχει νόημα η πάλη ενάντια στις δομές του καπιταλισμού που δεσμεύουν.

               Συνοψίζοντας,  η Ε. Μαυρουδή αποτελεί το ζωντανό καπιταλιστικό πρότυπο, ακόμα και το επάγγελμά της προπαγάνδα του καπιταλισμού είναι,  στο οποίο συγκλίνουν οι απόψεις του συγγραφέα Χ. Χωμενίδης, της ιστορικού Μ. Ευθυμίου, του υπουργού Α. Γεωργιάδης. Όταν συγκρίνει ο  Χ. Χωμενίδης ζωές με σαββατοκύριακα της κυρίας το κριτήριο σύγκρισης είναι ακριβώς όλα αυτά που ο αδηφάγος καπιταλισμός προσφέρει σε όσους τον υπηρετούν δηλ.  χρήμα, ταξίδια έρωτες κλπ.

              Στην πραγματικότητα, όλοι τους προωθούν, είτε με μια ωμότητα καμουφλαρισμένη ως θαρραλέα αλήθεια είτε με λογοτεχνικές ατάκες είτε με ψυχολογικές αναλύσεις ή απαξιώσεις, εκείνη την ιδέα για την ευτυχισμένη ζωή που είναι αντανάκλαση της καπιταλιστικής επιταγής ότι η ευτυχία διέπεται από την ικανοποίηση των  πιο ιδιοτελών  επιθυμιών. Ώστε  η αναγωγή της φιλοδοξίας για ευτυχία σε αυτή την ατομικιστική εμμονή, στον άκαμπτο έλεγχο των σκέψεων και των συναισθημάτων, στην ηδονιστική ικανοποίηση των επιθυμιών, να καταλήγει να δημιουργήσει στην καπιταλιστική κοινωνία αδύναμους ανθρώπους με ταπεινωμένη αξιοπρέπεια και ευτελισμένο πόνο. Αδύναμους ν’ αντιληφθούν ότι τα ζωγραφισμένα χαμόγελα που μας πουλάνε είναι ένα αξιολύπητο υποκατάστατο για την πραγματική βελτίωση των κοινωνιών μας.