ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ, ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΠΑΝΔΗΜΙΑ

Και ο πρωθυπουργός, μετά την έκδοση απαγόρευσης συγκέντρωσης περισσότερο των τριών ατόμων τις τέσσερις μέρες πριν και μετά την ημερομηνία που το τανκς έριξε την πύλη του Πολυτεχνείου στις 17 Νοεμβρίου 1973 και τις αντιδράσεις που προκάλεσε, με συγκρίσεις των ενεργειών της κυβέρνησης Μητσοτάκη μ’ εκείνες της χούντας, ανερυθριάστως σε μήνυμά του, χωρίς ν΄ αναφέρεται στην αστυνομική απαγόρευση, προτείνει για έκφραση τιμής στο Πολυτεχνείο, εν είδει θεατρικού δρώμενου, πορεία των πολιτικών αρχηγών που θα περιλαμβάνει λουλούδια και πρωθιέρεια την άλαλη πρόεδρο της Δημοκρατίας Κ. Σακελλαροπούλου. 

         Δεκαετίες τώρα το  θέμα του εορτασμού του Πολυτεχνείου έμοιαζε να μένει ανοιχτό, τόσο  σχετικά με τη σημασία των γεγονότων του Νοέμβρη του ’73 όσο και του χαρακτήρα των εκδηλώσεων, αναλόγως των πολιτικών συγκυριών. Φέτος όμως φαίνεται πως η κυβέρνηση αποφάσισε, με πρόσχημα την πανδημία, να περιορίσει τον γιορτασμό  σε μουσειακή, στεφανοσκεπασμένη  εκδήλωση, ως έκφραση ενότητας, όταν ο ίδιος ο τρόπος που τιμάται, κάθε χρόνο με την αντιιμπεριαλιστική πορεία, ταυτίζεται με τη δυναμική του λαϊκού κινήματος και δεν εγκλωβίζεται σε θεσμοποιημένα τελετουργικά.  Κι αυτό είναι η μεγαλύτερη παραχώρηση που μπορεί η κυβέρνηση να κάνει, γιατί  ακόμα δεν τολμά να εμφανίζεται χωρίς μεταμφίεση ο αυταρχισμός της. Γι’ αυτό  από  τη μια  με απόφαση του αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας απαγορεύονται σε όλη την επικράτεια οι δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις,  ενώ από την άλλη ο πρωθυπουργός εμφανίζεται δήθεν ενωτικός που υπερασπίζεται την ιστορική επέτειο να μη «γίνεται αιτία διχασμού και οι ανθρώπινες ζωές πεδίο κομματικών πειραματισμών».

          Και κάπως έτσι εγκαθίστανται στην καθημερινότητά μας απαγορεύσεις που καταστρατηγούν ακόμα και βασικά δικαιώματα της αστικής δημοκρατίας, όπως αυτό του συναθροίζεσθαι. Μέσα στους τελευταίους οκτώ μήνες που η απειλή της πανδημίας ρημάζει τη ζωή μας, η κυβέρνηση ακάθεκτη νομοθετεί συρρίκνωση εργασιακών δικαιωμάτων και δημοκρατικών ελευθεριών. Και πώς λοιπόν  να γίνει πειστική για το ενδιαφέρον της  για τη δημόσια υγεία όταν αδιαφόρησε ολότελα για προληπτικά μέτρα κατά της διασποράς του ιού, για την ενίσχυση του συστήματος υγείας και εφαρμόζει και τώρα, εν μέσω έξαρσης της πανδημίας, το σχέδιό της για σύμπραξη ιδιωτικού και δημόσιου τομέα με τις ενοικιάσεις ιδιωτικών κλινών και τις υψηλές μισθοδοσίες σε γιατρούς του ιδιωτικού τομέα;

          Αυτό που ζούμε, όσο περνά ο καιρός και αποδεικνύεται η ουσιαστική αδιαφορία της κυβέρνησης  για τη δημόσια υγεία, είναι η εγκαθίδρυση ενός αυταρχικού καθεστώτος πολύ πιο κοντά στο φασισμό απ’  όσο ομολογείται. Κι αν στον παραδοσιακό φασισμό ένας ηγέτης  υποσχόταν στη μάζα σωτηρία από όλα τα κακά κι αυτή τον εμπιστευόταν για να την οδηγήσει στον πόλεμο εναντίον εχθρών του έθνους, αλλά και στην καταστροφή της προς το συμφέρον του κεφαλαίου, καλά κρυμμένου στην προπαγάνδα, τα τελευταία χρόνια  τα καπιταλιστικά κέντρα εξουσίας έχουν ξεκινήσει έναν καλά καμουφλαρισμένο πόλεμο με τη μάζα των εργαζομένων, για να αποδυναμωθούν πλήρως …αμαχητί. Κι αν  ο παραδοσιακός φασισμός συνδύαζε τη μαζική υποστήριξη  και την προπαγάνδα με τον τρόμο  και τα σχέδια εξόντωσης των εχθρών του, τώρα η αυταρχικότητα εκδηλώνεται πολύ πιο διακριτικά και έξυπνα. Όλες οι επιθέσεις της κυρίαρχης εξουσίας γίνονται νομότυπα, ακολουθώντας τις διαδικασίες της αστικής δημοκρατίας, με παρεκκλίσεις ελαφρές, συνεχώς διευρυνόμενες, τόσο όσο οι συνταγματολόγοι και λοιποί θεσμικοί παράγοντες να διαφωνούν, ενώ οι αμφισβητούμενες αποφάσεις εφαρμόζονται.

            Με την πανδημία του κορωνοϊού φαίνεται πως η κυρίαρχη εξουσία εκμεταλλεύεται τον φόβο και τον πανικό μας, καθώς όπως είμαστε τρομοκρατημένοι η χειραγώγησή μας γίνεται ευκολότερη, για να  επιβάλλει την πολιτική της. Αυτό που συμβαίνει τώρα είναι η εξάπλωση αυτής της σοβαρής κατάστασης υγείας σε ολόκληρο τον πληθυσμό. Βλέπουμε πώς ένας πρωταρχικός φόβος της ασθένειας μετατρέπεται σε μαζικό πανικό. Μοιάζει σχεδόν σκόπιμο. Οι απαγορεύσεις μοιάζει να χρησιμοποιούνται ως μέσο κυριαρχίας των κέντρων εξουσίας, ώστε η κατάσταση έκτακτης ανάγκης να κηρυχθεί μόνιμη κατάσταση ανά πάσα στιγμή. Ακόμα και η υποχρεωτικότητα της μάσκας ή η απαγόρευση κυκλοφορίας, με τα πρόστιμα, το σχεδόν διασυρμό των παραβατών, την αναγόρευση τους σχεδόν σε εχθρούς του κοινωνικού συνόλου εστιάζει περισσότερο στην υπακοή και υποταγή παρά στην πειθώ για το καλό της υγείας. Αντιμετωπίζεται ένας ολόκληρος λαός σαν να ετοιμάζεται να αυτοκτονήσει και οι ηγέτες του τον συγκρατούν με νύχια και με δόντια. Μόνο που κανένας λαός δεν σκέφτεται να αυτοκτονήσει, αντίθετα τη ζωή του υπερασπίζεται και από την πανδημία αλλά και από την αδηφάγα εξουσία.

             Γι’ αυτό  και τον  δρόμο, τον πιο θεμελιώδη κοινόχρηστο χώρο όπου εκφράζουμε δημόσια τη διαφωνία μας και γίνεται  για την εξουσία εχθρικός, η κυρίαρχη εξουσία χρησιμοποιεί την  πανδημία για  να πάψει να διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην κοινωνική ζωή των κοινοτήτων.  Ο Μ. Χρυσοχοϊδης όταν δηλώνει πως ««Οι δρόμοι και οι διαδηλώσεις κουβαλάνε ιό και γεννάνε αρρώστια» πολύ παραστατικά, σπέρνοντας τον πανικό αποκαλύπτει το στόχο του.  Οι πόλεις δεν πρέπει να μας ανήκουν κι ας κατοικούμε σ’ αυτές. Κι αν μέχρι τώρα είχαμε σ’ αυτές  περιφραγμένες περιοχές, ιδιωτικοποιημένους δημόσιους χώρους όπου ελέγχονταν η παρουσία του πλήθους, συγχρόνως όμως ακόμα η πόλη λειτουργούσε  ως συλλογικό πολιτικό σώμα με τις διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις, τις κοινωνικές επαφές σε όλο τον ιστό της, που ξεπερνούσαν την απομόνωση και διαμόρφωναν πολιτικά υποκείμενα. Ο δρόμος όμως τώρα έγινε εχθρικός και για τους κατοίκους της πόλης, η αναιτιολόγητη παρουσία πληρώνεται με πρόστιμο, πάντα στο όνομα της δημόσιας υγείας, και η αστυνόμευση την κάνει απαγορευτική. Η αστυνομία στο δρόμο δρα ως αντίρροπη δύναμη, ακόμα και προληπτικά,  κάθε φορά που υπάρχει φόβος πως μπορεί να δείξει η εργατική τάξη τη δύναμή της. Οι δρόμοι γέμισαν πάνοπλους αστυνομικούς με εντολές να υπερασπιστούν το ίδιο το σύστημα από κάθε αμφισβήτηση.

        Αστικά κόμματα, το μέτωπο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, η σφιχταγκαλιασμένη με την εξουσία επιστήμη, μοιάζει να προωθούν τις θέσεις της κυρίαρχης τάξης. Ο πόλεμος με τον αόρατο εχθρό τον κορωνοϊό, όπως αρέσκονται να καλούν την αντιμετώπιση της πανδημίας οι ηγέτες μας, μοιάζει με τους proxy πολέμους που διεξάγουν οι ιμπεριαλιστές ανά τον κόσμο, χωρίς άμεσα να εμπλέκονται οι ίδιοι. Κατ' αναλογία,  όλες τις  συνταγματικές παραβιάσεις, όλες τις καταχρήσεις αστυνομικής εξουσίας είναι ο κορωνοϊός που τις προκαλεί. Και πίσω του στοιχίζονται τα κυρίαρχα συμφέροντα. Διαμορφώνει τις νέες παραγωγικές σχέσεις το κεφάλαιο χρησιμοποιώντας την απειλή του κορωνοϊού.

          Ποσοστά ασφαλείας σε πλειοδοσια των υπό κλινική δοκιμή εμβολίων που εκτοξεύουν τις μετοχές των εταιρειών,  καλλιέργεια ελπίδας  για άμεση  κυκλοφορία τους,  έργα που εκτελούνται  για λόγους δημόσιας υγείας, όπως ο μεγάλος περίπατος του Κ. Μπακογιάννη στην Αθήνα,  αποφάσεις αστυνομίας  για «αντιμετώπιση σοβαρού κινδύνου δημόσιας υγείας», όπως οι απαγορεύσεις συναθροίσεων, απαγορεύσεις κυκλοφορίας για αποτροπή της διασποράς της πανδημίας μας εγκλωβίζουν στο φόβο μας και στην ανασφάλεια. Θεσμοί υποκρίνονται ουδετερότητα, ώστε να γίνει πειστική η αντικειμενικότητά τους, όπως το ΣτΕ  που απορρίπτει την αίτηση για έκδοση προσωρινής διαταγής  στην απόφαση του  αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας για λόγους δημοσίου συμφέροντος και προστασίας της δημόσιας υγείας.  Επιστήμονες σπεύδουν να κρατήσουν αποστάσεις με πολύ διακριτικότητα, όταν κινδυνεύει να χαθεί η αξιοπιστία τους και επομένως η επιρροή τους, όπως συνέβη στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών για την πανδημία με τον Γκ. Μαγιορκίνη που στο θέμα της απαγόρευσης συγκεντρώσεων σιβυλλικά απάντησε πως αφορά αποφάσεις της πολιτείας. Κι έτσι φτάσαμε να μην ξέρουμε πού σταματά η πραγματική απειλή της πανδημίας και που αρχίζει η εσκεμμένη πολιτική μιας εξουσίας που περιχαρακώνει τα συμφέροντά της.

         Γι’ αυτό και πρέπει το ταξικό κίνημα να είναι οργανωμένο και πειθαρχημένο, για να μπορεί να αντιμετωπίσει τα ύπουλα χτυπήματα μιας εξουσίας ανάλγητης. Γι’ αυτό και είναι ζωτικής σημασίας ζήτημα η μη συμμόρφωση στην απαγόρευση της αστυνομίας, που εγκαθιστά μια μόνιμη κατάσταση, η οποία βέβαια δεν αναιρεί τη συμμόρφωση με τις  ιατρικές οδηγίες προστασίας.  Γι’ αυτό και η συμπόρευση με το κόμμα της εργατικής τάξης, το ΚΚΕ, είναι πια μονόδρομος.

ΕΚΦΟΒΙΖΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΛΩΝΤΑΣ

 

Στη  συζήτηση στη Βουλή για την επιδημιολογική κατάσταση της χώρας, ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης, σε μια ομιλία όπου η ταξική αλαζονεία συναγωνιζόταν την πολιτική αυτοπεποίθηση της άρχουσας τάξης, αποποιήθηκε κάθε ευθύνη για τις διαστάσεις που παίρνει η επιδημία στη χώρα υπερασπιζόμενος με κυνισμό τις επιλογές του. Αποστροφές του λόγου του δεν ήταν παρά θρασύτατες παραδοχές πως πρωτίστως κριτήρια των πολιτικών επιλογών ήταν τα οικονομικά συμφέροντα της τάξης του. Αυτό ήταν το κριτήριο για  τα περιορισμένα τέστ που έγιναν σε τουρίστες το καλοκαίρι, «Αν κάναμε τεστ PCR σε όλους, όπως ζητούσατε θα είχαμε το 10-20% του τουρισμού που είχαμε» αλλά και για την επίταξη των ιδιωτικών νοσοκομειακών κλινών, «αν είχαμε επιτάξει ΜΕΘ ιδιωτικού τομέα την άνοιξη όπως ζητούσε η αντιπολίτευση, θα είχαμε δαπανήσει χρήματα χωρίς λόγο, αφού τελικά δεν τις χρειαστήκαμε», με μια σκανδαλωδώς ανεπίτρεπτη άγνοια της έννοιας της επίταξης. Και για ακόμα μια φορά με μια επιθετικότητα για την οποία δεν χρειάζεται να λογοδοτεί, ασφαλής στην προστατευτική ασυλία που του εξασφαλίζει η κυρίαρχη τάξη του, κακοποιεί σχετικά με τη συμμετοχή στο Πολυτεχνείο την ιστορία, για να δικαιώσει το αφήγημα της εθνικής ομοψυχίας που έχει επικοινωνιακά ανάγκη, και υπόσχεται εν είδει απειλής «να τελειώνουμε με αυτά τα ιδεολογικά άβατα». 

         Ο πρωθυπουργός στο λόγο του με τις δικαιολογίες για τις επιτάξεις ή για τον τουρισμό αποκαλύπτει ακριβώς πως ένα κεντρικό εμπόδιο στην αντιμετώπιση των επιδημιών είναι ότι οι δαπάνες για την καταπολέμηση της και την ενίσχυση της βασικής υποδομής υγείας δεν θεωρούνται ως επένδυση,  εφόσον δεν βλέπουν στο άμεσο μέλλον έστω  μέρος της επιστροφής των δαπανών να μεταφράζεται σε κέρδος του κεφαλαίου. Η ώθηση λοιπόν προς την ιδιωτικοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών είναι αποτέλεσμα της γενικευμένης κρίσης του καπιταλισμού, στην οποία αυτοί που ελέγχουν το κεφάλαιο δυσκολεύονται να βρουν επικερδείς τρόπους επένδυσης και, ως εκ τούτου, απαιτούν χρηματοδότηση στις υπηρεσίες τους από τον δημόσιο τομέα για να είναι πιο αποτελεσματικές. Με την επιδημία όμως φάνηκαν οι συνέπειες των ιδιωτικοποιήσεων των υπηρεσιών δημοσίων αγαθών, και της υγείας, που όλα αυτά τα χρόνια της κρίσης έλαβαν χώρα στις καπιταλιστικές χώρες, και στη δική μας. Η εκτροπή κονδυλίων από τις υπηρεσίες δημόσιων αγαθών απαιτεί τώρα από τους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας να αναλάβουν νέες ευθύνες για τις οποίες δεν είναι εξοπλισμένοι.    

         Και απομένουν για την κυβέρνηση τα  επικοινωνιακά τεχνάσματα, οι καταγγελίες και απειλές για  να δικαιολογήσει την πολιτική της όλη αυτή την περίοδο της πανδημίας, αφαιρώντας την ίδια από το κάδρο των υπευθύνων για την κατάσταση στο σύστημα υγείας. Η  κυβέρνηση δεν επιβάλλει άλλη πολιτική απ’ αυτή των καπιταλιστικών χωρών. Επειδή όμως την επιβάλλει σε εργαζόμενους φτωχούς, ταλαιπωρημένους από μια εξοντωτική δεκαετή λιτότητα όπου δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια ακόμα απομύζησής τους ενώ η πανδημία σκοτώνει,  κανένα επικοινωνιακό τέχνασμα δεν μπορεί πια να κρύψει την πραγματικότητα.

        Καθώς λοιπόν η οικονομική κατάρρευση συνεχίζει να είναι η μεγαλύτερη απειλή για τον καπιταλισμό μετά τον Β παγκόσμιο πόλεμο,  η πανδημία φαίνεται να χρησιμοποιείται σαν άλλοθι για να εξαναγκάσει στη δημιουργία μιας ψεύτικης κοινότητας αμοιβαίου ενδιαφέροντος μεταξύ των καπιταλιστών και των εργαζομένων, ενθαρρύνοντας την υπακοή στους τελευταίους. Αποσιωπώντας βέβαια τις συνέπειες από τις εγκληματικές περικοπές στον τομέα της υγείας, που εφαρμόστηκαν από τις κυβερνήσεις της τελευταίας ιδιαίτερα δεκαετίας, προκειμένου να πετύχουν τους δημοσιονομικούς στόχους και να περιορίσουν τα περιβόητα ελλείμματα την περίοδο της καπιταλιστικής κρίσης, οι οποίες σήμερα γίνονται εμφανείς εν μέσω της πανδημίας του κορωνοϊού.

         Μπορεί όμως να γίνει πιστευτή η εκδοχή  ότι οι εργαζόμενοι θα είναι πιο ικανοί να αγωνιστούν για καλύτερη θεραπεία των ιών, των αναπνευστικών ασθενειών  αν περιορίζονται στα σπίτια τους όποτε το απαιτεί το κράτος, χωρίς θέσεις εργασίας και χωρίς κοινωνική οργάνωση; Μπορεί να γίνει αποδεκτός ο συναισθηματικός εκβιασμός που ασκείται από τον κυρίαρχο λόγο σε χιλιάδες εργαζόμενους με τα επιδόματα των 534 ευρώ, πως αν δεν εμπιστευόμαστε τις κυβερνήσεις μας, αν δεν επιδείξουμε πλήρη πίστη και υπακοή στις υπαγορεύσεις τους τότε δεν θα επιβιώσουμε και θα είμαστε μόνο εμείς οι υπεύθυνοι; Μπορεί να λυθεί το πρόβλημα της έξαρσης της επιδημίας μόνο με ένα επ 'αόριστον κατ’ οίκον περιορισμό χωρίς  την παροχή μεγαλύτερης ικανότητας υγειονομικής περίθαλψης; Πόσο ενισχύουν την επιστημονική αξιοπιστία η ανάδειξη σε έγκλημα από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και δικτύωσης  του περπατήματος και της άσκησης σε ανοιχτό χώρο, οι οποίες έχουν μικρό επιδημιολογικό κίνδυνο,  σε αντίθεση με τους μαζικούς χώρους εργασίας, και επιτρέπονται σύμφωνα με τους κανόνες έκτακτης ανάγκης; 

        Την καχυποψία για τις σκοπιμότητες της κυρίαρχης εξουσίας  στην εφαρμογή των μέτρων για αντιμετώπιση της πανδημίας ενισχύει η επιστράτευση των κατασταλτικών μηχανισμών για την εφαρμογή γενικευμένου ιατρικού ελέγχου, σε σημείο που να συγχέονται τα όρια ανάμεσά τους. Γι’ αυτό και ο Μ. Χρυσοχοϊδης  θεωρεί πως νομιμοποιείται να εκφοβίζει και να απειλεί πότε αυτόν που «διασκεδάζει, πίνει τρώει χωρίς να τηρεί τα  μέτρα σκάβει τάφους», πότε αυτόν που διαδηλώνει ότι «οι δρόμοι και οι διαδηλώσεις κουβαλάνε και γεννάνε αρρώστιες» για απαρέγκλιτη εφαρμογή του νόμου, δηλ. απαγόρευση διαδηλώσεων όπως αυτή τη μέρα του Πολυτεχνείου, συλλήψεις κλπ. Οι ενδείξεις όσο βαθαίνει η υγειονομική κρίση γίνονται απόδειξη πως η λειτουργία των κατασταλτικών μηχανισμών για τήρηση των υγειονομικών μέτρων εντάσσεται σε ένα σύνολο ενεργειών που στοχεύει στην αποδυνάμωση της εργατικής τάξης, αυτή τη φορά υπό την κάλυψη της Covid-19. Και καταλήγει η επιδημία να γίνει ζήτημα καταστολής περισσότερο παρά ιατρικής επιστήμης. 

          Εκφοβισμός και απειλές χρησιμοποιούνται σε μια προσπάθεια να μη σπάσει η βαλβίδα πίεσης προτού ελέγξουν κάθε αντίδραση εναντίον της εξουσίας, η οποία  αδιαφορεί στην πραγματικότητα για την υγεία του πληθυσμού, στο μέτρο που δεν πιέζεται να το πράξει.

         Κι έτσι μοιάζει πως η αντιμετώπιση της πανδημίας έχει προγραμματιστεί να κρατά την κοινωνία στα πρόθυρα της φτώχειας και να έχει σαν στόχο να κρατήσει τους ταξικούς συσχετισμούς άθικτους προς όφελος της άρχουσας τάξης.  

 

ΕΠΙΔΗΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

 

Για την ανακοίνωση του δεύτερου περιορισμού κατ’ οίκον λόγω πανδημίας, ο πρωθυπουργός επέλεξε να δημιουργήσει τηλεοπτικά ένα σκηνικό οικειότητας με τους θεατές του, διατηρώντας το πατερναλιστικό ύφος, προβάλλοντας τη φιλική σχέση με τον καθηγητή Τσιόδρα για να περιβληθεί με το κύρος της επιστήμης, επιδεικνύοντας μια αλαζονική αυτοπεποίθηση, που του επέτρεψε το περισσότερο απλώς να αναλάβει την ευθύνη πως δεν ήταν πειστικός στους νέους για την επικινδυνότητα του ιού. Είναι κι αυτή μια προσπάθεια της πολιτικής ηγεσίας για να γίνουν οι πολίτες της πιο πρόθυμοι να την ακολουθήσουν στις επιλογές της για αντιμετώπιση της πανδημίας. Γιατί, κι αν η πλειοψηφία πληθυσμού έχει ακολουθήσει τις συμβουλές των ιατρικών εμπειρογνωμόνων οι αμφισβητήσεις όμως και προβληματισμοί για τις πολιτικές επιλογές μοιάζει να πολλαπλασιάζονται, εφόσον αυτές πολλές φορές είναι αντιφατικές και σκανδαλωδώς ευνοϊκές για ανώτερα οικονομικά στρώματα.   

          Η επιδημία του κορωνοϊού αλλάζει ριζικά τον τρόπο που ζούμε εκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τον κόσμο, αναδεικνύοντας την ανάγκη μετασχηματισμού πολλών πτυχών της κοινωνίας, όπως είναι η καθιέρωση της τηλεργασίας. Πολλές βέβαια  από αυτές τις αλλαγές θα είναι πράγματι προσωρινές όπως οι κυβερνήσεις προσπαθούν να πείσουν, την ίδια στιγμή που  προετοιμάζονται ώστε οι  μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της να είναι προς όφελος της κυρίαρχης τάξης. Χρειάστηκαν δηλ. μόνο λίγοι μήνες για να διαταράξει αυτό το νέο είδος ιού την καθιερωμένη τάξη, να ανατρέψει τις οικονομίες, να δημιουργήσει αόρατα εμπόδια μεταξύ οικογένειας και φίλων και να καταδικάσει ένα μέρος της ανθρωπότητας σε έναν περιορισμό που δεν έχει δει ποτέ ο κόσμος  στη σύγχρονη ιστορία        

        Για καλύτερη …πλοήγηση όμως  στην τρέχουσα κρίση θα μπορούσαμε να μάθουμε από το παρελθόν. Σ’ όλη την ιστορία έχουμε δει πως οι πανδημίες συχνά έχουν επιταχύνει τον κοινωνικό μετασχηματισμό. 

          Βέβαια, αν οι επιδημίες είναι πάνω απ’ όλα  ένας παράγοντας αποκαλυπτικός των ατελειών σε μια κοινωνία και μπορούν να τονίσουν ή και να επιταχύνουν μια αλλαγή σ’ αυτή, σίγουρα όμως δεν μπορεί μόνο μια επιδημία να είναι αιτία αυτής της αλλαγής. Οι επιδημίες αποκαλύπτουν και κάνουν πιο ορατές τις ανισότητες,  δίνουν την ευκαιρία στην κάθε εξουσία  ν’ αντιμετωπίσει αυτά τα προβλήματα παίρνοντας θέση, αναγκάζουν σε κοινή δράση, όμως κάθε πανδημία συνδέεται με το κοινωνικο-ιστορικό της πλαίσιο, όπως και οι αλλαγές που έχουν μεταμορφώσει τις κοινωνίες ως αποτέλεσμα αυτών των δοκιμασιών.

           Ιστορικά, οι επιδημίες έχουν αναστατώσει και αναδιοργανώσει τις κοινωνικές σχέσεις. Στο παρελθόν μπορούμε  να δούμε ότι ορισμένες πανδημίες έχουν μεταμορφώσει βαθιά τις κοινωνίες που τις έχουν βιώσει. Η ευλογιά, η ελονοσία και η γρίπη αποδεκάτισαν τους αυτόχθονες Αμερικανούς μετά την ευρωπαϊκή εμφάνιση τον 16ο αιώνα, ανοίγοντας το δρόμο για τον δυτικό αποικισμό του Νέου Κόσμου. Ο κίτρινος πυρετός συντέλεσε στην απομάκρυνση της Γαλλίας από τη Β. Αμερική αλλάζοντας την πορεία της εξέγερσης των σκλάβων στην Αϊτή   στις αρχές του 19ου αιώνα. Πάνω από εκατό χρόνια αργότερα, η ισπανική γρίπη έγινε ένας θανατηφόρος μαχητής στα χαρακώματα του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου. Μεταξύ αυτών, κορυφαία, είναι και η πανούκλα που έπληξε το 14^ο αιώνα την Ευρώπη, όταν σε ορισμένες περιοχές της αποδεκάτισε έως και το ένα τρίτο του πληθυσμού.           Στην Ευρώπη της εποχή κυριαρχούσε ένα ιεραρχικό φεουδαρχικό σύστημα, όπου στην κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας βρίσκονταν οι τοπικοί άρχοντες, ενώ στη βάση της οι υποτελείς που τους όφειλαν πίστη. Η μεγάλη  θνησιμότητα από την επιδημία  αναστάτωσε τις οικονομικές συνθήκες και οδήγησε σε μια ισχυρή ζήτηση για εργασία, η οποία ήταν όλο και πιο σπάνια. Η μείωση του αριθμού των αγροτών είχε σαν αποτέλεσμα έλλειψη εργατικών χεριών για τους γαιοκτήμονες κι επομένως οι εργαζόμενοι στη γη είχαν πολύ μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη. Έτσι το παλιό φεουδαρχικό σύστημα, το οποίο απαιτούσε από τους ανθρώπους να εργάζονται στη γη ενός άρχοντα για να πληρώσουν το ενοίκιο τους, ακόμα κι αν ήδη ήταν το 14^ο αιώνα ένα εύθραυστο σύστημα, άρχισε να αμφισβητείται και να ενθαρρύνεται η εμφάνιση νέων κοινωνικών τάξεων.   Καθώς έγινε πολύ πιο ακριβό να απασχολούν άτομα στην εργασία, οι ιδιοκτήτες άρχισαν να επενδύουν σε τεχνολογίες εξοικονόμησης εργασίας για να αντικαταστήσουν ανθρώπους. Συνέβαλε δηλ. η επιδημία στην ώθηση της Δυτικής Ευρώπης σε μια πιο σύγχρονη, εμπορική, οικονομία που βασίζεται στο χρήμα. Σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης, οι μισθοί τριπλασιάστηκαν καθώς αυξήθηκε η ζήτηση εργατικού δυναμικού. Και μόλις η οικονομία άρχισε να βελτιώνεται, η τάξη των γαιοκτημόνων πίεσε τις αρχές να ελέγξουν το αυξανόμενο κόστος εργασίας. Επιπλέον, ένας σημαντικός αντίκτυπος του Μαύρου Θανάτου ήταν  και η αποδυνάμωση της Καθολικής Εκκλησίας, αφού το ξέσπασμά της αμφισβήτησε τη σχέση του ανθρώπου με το Θεό, καθώς η εκκλησία εμφανίζονταν το ίδιο ανήμπορη με κάθε άλλο θεσμό όσο η πανούκλα εξαπλωνόταν σε ολόκληρη την ήπειρο.  Επίσης η επιδημία οδήγησε σε μεγάλης κλίμακας εβραϊκές διώξεις στην Ευρώπη, και  Εβραίοι που κατηγορούνταν  για τη διάδοση της ασθένειας κάηκαν ζωντανοί σε πολλά μέρη. Εκτός των άλλων βέβαια, καθοριστική ήταν η επιδημία και για την εμφάνιση των πρώτων σχεδίων δημόσιας υγείας, αφού οι πόλεις έπρεπε να μάθουν να διαχειρίζονται τη συσσώρευση των πτωμάτων, την παροχή νερού και τροφή. Για να αντιμετωπιστούν μάλιστα τα διαδοχικά κύματα της επιδημίας γεννήθηκε η έννοια της καραντίνας και εφαρμόστηκε σταδιακά με την πάροδο των ετών.   

         Οι επιδημίες λοιπόν, όπως οι πόλεμοι ή οι φυσικές καταστροφές, επηρεάζουν βαθιά την πορεία της ιστορίας, που μας προσφέρει μαθήματα για το πώς οι επιδημίες μεταμορφώνουν την κοινωνία αφήνοντας το αποτύπωμά τους στον κοινωνικό και πολιτικό ιστό. Οι επιδημίες μπορούν να πυροδοτήσουν εθνικισμό και φυλετική μισαλλοδοξία, να προκαλέσουν κοινωνικές αναταραχές στοχοποιώντας τους ευνοημένους του πολιτικοοικονομικού συστήματος ή τους παρίες και επιπλέον να λειτουργήσουν σαν καταλύτες για τη δημιουργία πολιτικών κινημάτων ή ριζοσπαστικοποίησή τους.  

         Και η πανδημία Covid-19 θα έχει τα δικά της μόνιμα πολιτικά αποτελέσματα, στην οικονομία, στην εργασία, στην εκπαίδευση και στη ψυχαγωγία. Η κυρίαρχη τάξη προνοεί να ελέγξει προς το συμφέρον της αυτές τις αλλαγές. Γι’ αυτό και ενισχύεται η αστυνομική καταστολή και ψηφίζονται αντεργατικοί νόμοι, ώστε να χειραγωγούνται και να διαλύονται εν τη γενέσει τους οι κινητοποιήσεις των εργαζομένων.