Στις αποκαλύψεις για
τα τεκταινόμενα στον νησί του Επστάιν, με
τη δημοσιοποίηση από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των
ΗΠΑ μιας σειράς, ατάκτως ερριμμένων, ομοσπονδιακών
εγγράφων που τον αφορούν, εντυπωσιάζει το γεγονός ότι ο παιδόφιλος πλούσιος
χρηματοδότης με διάφορους τρόπους συνδεόταν και συγκέντρωνε στο νησί του προσωπικότητες από τον κόσμο της
πολιτικής, των μέσων ενημέρωσης, της ψυχαγωγίας, της βασιλικής οικογένειας ανεξάρτητα από τον
κομματικό τους προσανατολισμό ή τη δημόσια ρητορική τους.
Κι
αναρωτιέται κανείς γιατί σοκάρει τόσο η
ηθική εξαχρείωση των ανδρών και των γυναικών στα αρχεία του σκανδάλου Επστάιν; Δεκαετίες
τώρα παρακολουθούμε κυριολεκτικά με τις ενέργειες όλων αυτών της άρχουσας τάξης
να σφαγιάζονται εκατομμύρια άνδρες, γυναίκες και παιδιά στην Παλαιστίνη, το
Ιράκ και σε κάθε άλλο πόλεμο ή επέμβαση των δυτικών δυνάμεων, ενώ έχουμε ζήσει πρωτοφανείς κοινωνικές
δολοφονίες μέσω πολιτικών λιτότητας που εφαρμόστηκαν σε διάφορες χώρες. Περιμέναμε
τις αποκαλύψεις των αρχείων για να αναρωτηθούμε για την ηθική νομιμοποίηση να
κυβερνούν εκατομμύρια ανθρώπων όλοι αυτοί οι ηγέτες των καπιταλιστικών χωρών; Είναι
πολύ βολικό για το κυρίαρχο σύστημα ο απόλυτος, ξεδιάντροπος εκφυλισμός των
ηγετών της καπιταλιστικής Δύσης να απορρέει και να σχετίζεται μόνο με πάρτι και σεξουαλικά όργια, για να παρουσιάζεται
η διαφθορά και παρακμή σαν εξαίρεση ή λάθος.
Όμως η
παραβίαση και κατάλυση κάθε ανθρωπιστικής αξίας δεν γίνεται μόνο σε εκδηλώσεις
και συμπεριφορές ιδιωτικά, αλλά κεκαλυμμένα ή και απροκάλυπτα η εκμετάλλευση
και η περιφρόνηση του ανθρώπου είναι στην πραγματικότητα ο βασικός άξονας ενός συστήματος
που προκαλεί την εξαθλίωση των πολλών για χάρη των λίγων.
Ο
θάνατος στα χωρικά μας ύδατα των 15 μεταναστών που προσπαθούσαν να φτάσουν στη
χώρα μας με ένα φουσκωτό πόσες από τις αξίες της αλληλεγγύης, της συμπόνιας, του ανθρωπισμού
έχει διασώσει; Δεν παραβιάζει κατάφωρα ο τρόπος που αντιμετωπίζονται από την
Ε.Ε και βέβαια τη χώρα μας οι μεταναστευτικές ροές τις υποτιθέμενες αξίες μας του
διαφωτισμού και ανθρωπισμού μας; Όταν οι
επιζώντες καταγγέλλουν βίαιη επαναπροώθηση και φαίνεται πολύ πιο πιθανό το σκάφος του λιμενικού να διεμβόλισε τη βάρκα οι υποσχέσεις για έρευνα
και η έκφραση της λύπης των κυβερνώντων για το θάνατο των μεταναστών δεν είναι προσπάθεια
συγκάλυψης, ακόμα και εξωραϊσμού αυτού που συνέβη; Γιατί λοιπόν τόσο
αποτροπιασμός για την εγκληματική συμπεριφορά ιδιωτικά και κρυφά της κυρίαρχης
τάξης, όταν αυτή η εγκληματική συμπεριφορά συνεχίζεται με άλλους τρόπους και
δημόσια να διαπερνά όλο το σύστημα; Κι
επειδή είναι το ίδιο το σύστημα που επιτρέπει
αυτές τις αποκαλύψεις η καχυποψία για τους λόγους που το κάνει δεν είναι
αυτονόητη;
Επιρρίπτοντας την ευθύνη για όλα τα αρνητικά ενός συστήματος που συνθλίβει
την πλειοψηφία των ανθρώπων σε ευτελείς κι εκφυλισμένους κυβερνώντες δίνεται σανίδα
σωτηρίας στο ίδιο το σύστημα που δημιουργεί και αποδέχεται τέτοιους ανθρώπους, αλλά
αυτό μένει στην αφάνεια. Μάλιστα αυτή η υπόθεση του Επστάιν συνδέεται συνεχώς
με διάφορες θεωρίες συνωμοσίας που ξεδιπλώνουν κοσμοθεωρίες χαρακτηριστικές αυτών των θεωριών, με μια ρητορική
που διακρίνει «αυτούς» σ’ αντίθεση με
«εμάς», που ξεχωρίζει τον απειλητικό άλλο, που περιλαμβάνει από την ελίτ της
εξουσίας μέχρι το μετανάστη αλλοδαπό, απέναντι στον καλό και ενάρετο λαό.
Σε όλη αυτή την ιστορία με τον
Επστάιν όλα τα συστατικά της θεωρίας
συνωμοσίας, σεξ, εξουσία, θάνατος, είναι παρόντα. Ο Epstein είναι μια νέα
εκδοχή της κλασσικής συνωμοσίας που περιλαμβάνει ένα σατανικό δίκτυο και
περιλαμβάνει μυστικές υπηρεσίες, Χόλλυγουντ, αριστερά κλπ. που στρέφεται
ενάντια στην πραγματική Αμερική. Ο Ντ. Τραμπ θεωρήθηκε από τους οπαδούς του ως
ο υποτιθέμενος πρωταθλητής της πραγματικής Αμερικής, και επανεξελέγη εν μέρει
για τη ρητορική του που απέρριπτε το σύστημα των ελίτ των φουσκωμένων από
αίσθημα ατιμωρησίας, που θα καθάριζε τον πολιτικό βούρκο. Κι ένα σημαντικό
μέρος τη οικοδόμησης της λατρείας της προσωπικότητας του Τραμπ βασίστηκε στην
αντίληψη ότι κάποιος θα αποκάλυπτε τα μυστικά της άρχουσας ελίτ. Αμφιβολίες όμως
εγείρονται και για τον ίδιο, αν είναι μέρος αυτών των παρακμιακών ελίτ, που μπορούν
να ενισχυθούν από τα χαοτικά αρχεία που δημοσιοποιήθηκαν και να παγιδευτεί και
ο ίδιος χωρίς να μπορεί πια να ελέγξει μια αφήγηση που θα στρέφεται εναντίον του.
Η αντίληψη ότι υπάρχει ένα
σύστημα δυο επιπέδων στο οποίο οι φτωχοί δεν θα λάβουν δικαιοσύνη, ενώ οι πολύ
πλούσιοι μπορούν να διαφύγουν κι ένας σωτήρας μπορεί να το αποκαλύψει για να το
πολεμήσει τροφοδοτεί θεωρίες συνωμοσίες. Κι αυτές οι θεωρίες πολλαπλασιάζονται
σε ένα πλαίσιο αβεβαιότητας και άγχους, στην προσπάθεια αυτών που τα βιώνουν να
εξηγήσουν την πολυπλοκότητα του κόσμου με απλοϊκό τρόπο που τους ανακουφίζει. Οι αποκαλύψεις
των αρχείων βοηθούν να εδραιωθεί η απλοϊκή αυτή εξήγηση για να κατηγορήσουμε τις
μαριονέτες και να μην βλέπουμε τα νήματα που τις κινούν, τις δομές και τους νόμους
που διαμορφώνει ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής που σαρώνει τα πάντα. Οι
καπιταλιστές δεν συναντιούνται σε μυστικά δωμάτια, αλλά ακολουθούν τη λογική
του που κρύβεται στην κανονικοποίησή του.
Σ’ έναν κόσμο με καπιταλιστική
οργάνωση της παραγωγής που στηρίζεται στην εκμετάλλευση των εργαζομένων για την κερδοφορία των καπιταλιστών, οι
θεωρίες συνωμοσίες επιδιώκουν να αποδείξουν ότι η αδικία, εξαθλίωση, αναλγησία
προκύπτει από μια συνωμοσία μιας μειονότητας κακόβουλης και χωρίς ηθική. Και
αναδεικνύονται μια σειρά από επιχειρήματα που ερμηνεύουν την ιστορία μέσω της
συνωμοσίας κι έτσι δεν γίνεται δυνατή η κατανόηση των κοινωνικών φαινομένων,
αφού η υλική πραγματικότητα παρακάμπτεται και συγχέεται η πραγματικότητα με τη μυθοπλασία.
Όταν
πιστεύεται ότι ένα μυστικό σχέδιο που καταρτίζεται από μια ομάδα επηρεάζει τα
γεγονότα μέσω λίγο-πολύ της μυστικής της δράσης, τότε η ανθρώπινη δράση
υποτιμάται, οι κοινωνικές συνθήκες δεν κατανοούνται, δεν αναγνωρίζονται συνέπειες
που προκύπτουν από τον τρόπο οργάνωσης της
παραγωγής. Κάθε ένα από τα άδικα γεγονότα ή φαινόμενα που καταγγέλλονται,
πόλεμος, ανεργία, φτώχεια, δολοφονία προσωπικότητας, επίθεση, θεωρείται ότι έχει
μια μοναδική αιτία, την εθελοντική δράση μια ομάδας που καταγγέλλεται ως
ενσάρκωση του κακού. Κι αυτό που μπορεί να μας σώσει είναι ένας σωτήρας που
πείθει για το ήθος και τη δύναμή του. Οι θεωρίες συνωμοσίας είναι ο εύκολος κι
ακίνδυνος τρόπος να καταλάβουμε ένα σύστημα που εμφανίζεται πολύπλοκο και
αφηρημένο για να κατανοηθεί.
Κι έτσι ο καπιταλισμός
κατασκευάζει θεωρίες συνωμοσίας για να εξασφαλίσει τη δική του επιβίωση,
κρατώντας τους ανθρώπους ανίδεους και απομονωμένους αποτρέποντας συλλογικές
αντιδράσεις, εξουδετερώνοντας συλλογικά οράματα.
