ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

 

Ο τρόπος με τον οποίο  η εξουσία επικοινωνεί αποτελεί δείκτη του τρόπου με τον οποίο κυβερνά. Η άρρηκτη σύνδεση του τρόπου άσκησης εξουσίας  της κυβέρνησης Μητσοτάκη με τα επικοινωνιακά τεχνάσματα δείχνει ότι το ενδιαφέρον της περιορίζεται να αποσπάσει, έστω και προσωρινά, τη συναίνεση του πληθυσμού, ώστε απρόσκοπτα να προχωρά σε μεταρρυθμίσεις προς όφελος των συμφερόντων που υπηρετεί. Γιατί η  ανισορροπία της δύναμης μεταξύ αυτών που ασκούν εξουσία και των απλών εργαζομένων κάνει δυνατή την επιβολή σ’ αυτούς  τρόπων  περιγραφής και σκέψης για την κοινωνία, που είτε χειραγωγούν είτε αγνοούν τις πραγματικότητες που βιώνει ο κάθε εργαζόμενος.

      Στο ζήτημα των αγροτών και τη μεθόδευση για τη συνάντηση αγροτών πρωθυπουργού, αποκαλύφτηκε για άλλη μια φορά η πολιτική επικοινωνία ως μια αποφασιστική μορφή άσκησης εξουσίας. Η κυβέρνηση αναπαρήγαγε τις σχέσεις κυριαρχίας υπέρ του κράτους και των εκπροσώπων της, ορίζοντας στην ουσία η ίδια την επιτροπή που θα συναντούσε ο πρωθυπουργός. Με τους παρατρεχάμενους της μάλιστα, βουλευτές και δημοσιογράφους, που με αμφισβητούμενα επιχειρήματα και αντιφατικό λόγο προσπαθούσαν να κάνουν αόρατο το πρότυπο της κοινωνικής και πολιτικής τάξης που για άλλη μια φορά εφαρμοζόταν. Αυτό το πρότυπο

       Τα τελευταία χρόνια, ομολογουμένως, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει διακριθεί για τις επικοινωνιακές της δεξιότητες. Η ικανότητα χειραγώγησης της πραγματικότητας, η εύρεση μέσων έκφρασης με τρόπο που να αποκρύπτει κάτι ή να διευκολύνει τα ψέματα αποτελούν πια μέρος της άσκησης της κυβερνητικής πολιτικής. Η οποία στηριζόμενη στην επικοινωνιακή ικανότητα της  να χειραγωγεί την πραγματικότητα, στο τέλος φαίνεται να την κατασκευάζει κατά το δοκούν. Κι αυτό γίνεται άμεσα αισθητό στην καθημερινότητά μας, γιατί η κατασκευασμένη πραγματικότητα δεν περιλαμβάνει ακρίβεια ή φτώχεια, κατάρρευση υγείας ή διάλυση του πρωτογενούς τομέα. Και καθώς  μετά θεωρείται η κατασκευασμένη πραγματικότητα δεδομένο, στη συνέχεια παράγει αποτελέσματα. Ο επικοινωνιακός βομβαρδισμός πείθει ότι τα ψίχουλα αύξησης βελτιώνουν το επίπεδο ζωής, τα βαψίματα στα νοσοκομεία αναβαθμίζουν τις παροχές υγείας, οι πληρωμές χρεωστούμενων  παρελθόντων ετών  στους αγρότες ενισχύουν τον πρωτογενή τομέα. Είναι που η κυβέρνηση μπορεί να θέσει σε κίνηση μια ολόκληρη μηχανή που υπαγορεύει τα γεγονότα και τα διακυβεύματα.

        Κι αν θεωρητικά έχουμε την επιλογή να απορρίψουμε ή να αμφισβητήσουμε αυτήν την κατασκευή της πραγματικότητας, που βέβαια συνοδεύεται από κυβερνητικές αποφάσεις που επιβάλλονται,  η εσωτερίκευση του λόγου της εξουσίας το κάνει δύσκολο. Μαζί λοιπόν με την πραγματικότητα,  μ’ αυτόν τον τρόπο χειραγωγούνται και οι αντιδράσεις. Οι οποίες όμως μπορεί να μην ελέγχονται όταν αυτή η  κατασκευασμένη πραγματικότητα έρχεται σε βαθιά αντίθεση με την πραγματικότητα που βιώνεται, η οποία   δεν είναι άμεσα ελέγξιμη. Και είναι αυτή η άγρια πραγματικότητα που έβγαλε τους αγρότες πενήντα μέρες τώρα στους δρόμους και κανένα επικοινωνιακό τέχνασμα της κυβέρνησης δεν μπορεί να την εξωραΐσει, για να τους πείσει να γυρίσουν στα σπίτια τους, εκτός αν τους κάμψει η  κούραση και η απογοήτευση.

       Ο κυρίαρχος λόγος κατασκευάζει και περιγράφει με έναν συγκεκριμένο τρόπο τον κόσμο, χρησιμοποιώντας γενικές κατηγορίες, καταφεύγοντας σε στατιστικά στοιχεία,  αγνοώντας τις υλικές πτυχές της πραγματικής ζωής, ισοπεδώνοντας τα πάντα με αφηρημένο και γενικευτικό λόγο. Στις  ασύνδετες περιγραφές του, που   κρύβονται τα βάσανα  κάτω από το χαλί,  φαίνεται η άγνοια της βιωμένης εμπειρίας. Οι ζωές εξαφανίζονται  στην αφαίρεση ή τη γενίκευση, όλα περιορίζονται σε μια απλοϊκή και γραφειοκρατική κατηγορία. Έτσι η θανάτωση των ζώων είναι απλώς ένα νούμερο και τα παζάρια για την αποζημίωση δεν λαμβάνουν υπόψη τη διάλυση που προκάλεσε στους κτηνοτρόφους. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός ακόμα και τις λέξεις που χρησιμοποιεί τις απογυμνώνει από όλες τις αξίες τους και ο πολιτικός του λόγος απέχει τόσο πολύ από ΄την πραγματικότητα που κανείς δεν μπορεί να αναγνωρίσει σ’ αυτόν τον εαυτό του. Αυτή η απώλεια νοήματος επιδεινώνεται από την αποσύνδεση αυτού που λέγεται από αυτό  που γίνεται.  Έτσι  π.χ. δηλώνεται το αμέριστο ενδιαφέρον της κυβέρνησης για τους αγρότες, αλλά με την υπερψήφιση της συμφωνίας Mercosur αποδυναμώνει την ελληνική παραγωγή.

        Και δεν είναι μόνο στο αγροτικό ζήτημα που η κυβέρνηση προσπαθεί να παρακάμψει τα προβλήματα που της παρουσιάζονται με επικοινωνιακά τεχνάσματα. Κοντά επτά χρόνια στην εξουσία η κυβέρνηση Μητσοτάκη, περισσότερο από κάθε άλλη κυβέρνηση, έχει δείξει ότι γι’ αυτήν η επαναλαμβανομένη χρήση της επικοινωνίας σαν να ήταν αυτοσκοπός είναι μέρος της στρατηγικής της  που προσδίδει συνοχή στην πρακτική που εφαρμόζει. Πρωταρχικός της στόχος είναι η παραγωγή του επιθυμητού αποτελέσματος είτε πρόκειται για την εξουδετέρωση της διαφωνίας  με ευθυγράμμιση με την κυβερνητική απόφαση είτε την ικανοποίηση αιτημάτων είτε τη βελτίωσης της εικόνας της κυρίαρχης εξουσίας.

        Και το χάσμα μεταξύ της πραγματικότητας που κατασκευάζεται μέσω της πολιτικής επικοινωνίας και της πραγματικότητας που βιώνει ο λαός, παραμένει. Και είναι οι αγώνες των εργαζομένων  που μπορεί να εξαναγκάσουν τους κυβερνώντες να συνδεθούν με την πραγματικότητα και αναγκαστικά να πάρουν θέση, πέρα από την κενή ρητορική. Γι’ αυτό και η  συνάντηση του πρωθυπουργού με την αντιπροσωπεία των αγροτών από τα μπλόκα δεν μπορεί, όπως έγινε με την προηγούμενη συνάντηση με τους «ημέτερους» αντιπροσώπους, να περιοριστεί στη κενή ρητορική χωρίς ουσία, όταν τα τρακτέρ στους δρόμους υπενθυμίζουν την σκληρή πραγματικότητα της πρωτογενούς παραγωγής.